132 
defideratur fpecies, PifJang Medji ejus loco adhibetur, 
atque ambz he fpecies forte illa erunt, quas Portu- 
galli Cenorins ; & 1n India Occidentali Bacovos feu Paco- 
vos vocantur. ; ; 
Oétavo Piffang Mera, Piffang Cutsjupau, vel pro- 
ptie Purjoe Pau, quoad formam cum Piffang Medji 
conveniunt, quum primo progerminent , externe ex 
purpureo :colore fuíci ,. intermixto croceo feu luteo 
colore , medulla autem alba eft, faporisaciduli, que 
eruda eft inftar Piffang Medji, nomen vero gerunt a 
teneris Mangz foliis, vel a veftimento quodam fi- 
milis coloris ac nominis; quod nempe purpureo fu- 
fcum eft, quod Indis vulgare. eft. Ejusdtipes, fo- 
lium ab inferiore parte, ac corymbus purpureo gau- 
dent colore, feu ex purpureo viridi. 
"Nono. Piffang Salpicado -fructum gerit breviorem 
ac rotundiorem illo Piffang Medii,qui externe flavus eft, 
& :pun&ulis ınigricantibus -diftin¢tus y uti veftimenti 
dam genus Salpicado diétum, quod parvas & rubras 
gerit minimasque maculas in fundo albicante , acti 
granulisfalinis effet adfperfum ; Plerumque crefcit in 
Ternata, raro in Amboina, crudique ejus fructus e- 
duntur inftar Piffang Medji. 
Decimo Piffang Swangi fructus eftbreyisac craflus, 
femi pedem longus, binos craffus pollices, externe 
protuberantibus -dorfis inequalis, unde & angulofus 
eft, fed inregulariter , unum: enim alierumve latus 
{femper anguttius eft reliquis...Ejus medulla intenfe 
lutea eft „feu ruffa,:duriu{cula, mucofa, & acidula, 
ac parumper auftera, unde hic fructus crudus non e- 
ditur, fed fricatur vel pinfitur, ac puerorum puls ex 
éjus preparatur medulla. Cor feu Djantong modo 
progerminans in hac: fpecie brevius eft ac craflius 
quam in reliquisfpectebus, Omnium viliflimus habe- 
tur hic fructus, Deet cum Piffang Crobo fit ufitatifli- 
inus ad puerorum cibum. Ejus ftipes altior eft quam 
reliquarum Mufarum , corymbus autem ejus paucos 
nn Sickats. > Pig xd dia AN d 
< Undecimo. Piffang Batu, feu Piffang Bidji quoa 
formam cum precedenti , convenit Ed Spon adco 
craffus eft, at rotundior „externe femper virens, caro e- 
jus interna mucofa quoque eft ; fed dulcis ac mollis ,- 
totaque repleta officulis duris, & nigricantibus inftar 
Peonie feminum , quz inter edendum exfugenda funt, 
raro autem crudi eduntur hi fructus , fed torrentur ad 
ufüm Medicum. Ejus ftipes altus eft, rami ac folia 
viridia, atque per prolem feu furculos adeo multipli- 
catur, ut intra breve temporis fpatium magnum ob- 
SE locum. à 
* Duodeeimo. Piffang Abu; Piffang Soldado , & Pis- 
‘ex rotundo. plani feu compreffi, digitum longi, vix 
tres lati, externe ex albo flavefcenres, feu emerei, 
interne vifcofi , faporis fatui, aptiffimi tamen funt, 
qui torrentur & fricantur, < soe 
Decimo Tertio, ‚Piffang Bombor, Amboinice Kula 
Keker , & Ure Rerel fructus gerit brevitfimos , magnitu- 
dine ovi Gallinacei, digitum longos, feu inftar fru- 
£tuum Pandani litorei Keker dicti, glabros, & zequali 
cortice obductos, qui tamen trigoni vel quadragoni 
font , fupra obtufi, apti, qui crudi edantur , quum 
mathi fint, alioquin enim nimis funt. aciduli.& au- 
feri, tumque torrere illos oportet. bs 
Decimo Quarto. Piffang Canaya Puti, fructus gerit 
ulo minores illis Bang Medji , vix pollicem cras- 
os cum apice papillari, unde & aliis dicitur Piffang 
Suu, angulofus eft hic fructus & flavefcens , ejus 
medulla duriufcula eft& acidula, que melius torretur 
& ft "quam ut ‘cuda edatur, inter viliffimos nu- 
aneratur. - i folium parum: differt a reli- 
quis, tenerum. enim farina. quafi adfperfum videtur , 
uz fi abraditur, fübtus fufcum eft, qualis et ftipes 
efe obfert, quum ejus exterior pellicula deglubatur. 
_ Hujus vel przecedentis fpeciei videtur efle-Baleyenfe 
Byo Lutton, feu Simiarum Piffang, qui ibi e fru- 
&us omnium minimus , femi filveftris , & a Simiis 
quam maxime Mari 3 s as ; 
Des into. Pifana inne Kiessl: E i 
fibus Tena Pelle dictum , humi CS Eoinn > 
minimaque folia, qui viri circiter altitudinem adtin- 
git -Ejus fru&us rotundi funt , inflar digitorum , feu 
paulo-craffiores, horum cortex eft luteus, glaber 
tenuiffimus , fragilis, nec facile integer decorticari 
poteft, BS eor Po kr a 
> Caro 
HERBARII AMBOINENSIS 
zeer. dum, bros, en laat zig. kwalyk geheel affek 
Liber VUL cap; Ik 
niet heeft , met de Piffang Medji doed: Doze A 
zoorten zullen mifjchien die geene e » die de ade 
Cenorins , en in Welt-Indien.Bacovos of Pacovos noga 
men. 
8. Piffang Mera. Piffang. Cutsjupau , of e 
Putjoe Pau, is aan gedaante de Piflang Med Rn, 
zy eerft opkomen, van buten. wit dem purpuren bruins 
als zy. ryp zyn wit den bruinen; en dovir«geelen gemengd, 
Het merg is wit, rinfchvan.jmack, en men kan ze raguay 
eeten, als Piflang Medji , baren naam bebben zy van de 
Mangas-bladeren , of van een flofje van derelffie coleur 
en naam, te weten purpur-bruin , °t welk by de India- 
nen een ftadige dragt is, Zyn flam , bet blad van onde: 
ren, en den tros, zyn allegaar bruin , of bruin-groen, 
9. Piffang Salpicado is korter , en ronder dan Piffang 
Medji, van buyten geel , met zwartagtige plekjes ge- 
Jpikkeld, gelyk zeker kleedje Salpicado , vol kleene en 
roode fpikkeltjes op een Witte grond , als of bet met zout 
korreltjes gepickeerd was. Ly waffen meeft in Ternaten; 
= nig in Amboina, en werden raauw gegeten; gelyk 
i *» 67 
g Medji: 
10. Piffang Swangi is kort en dik, een baloe voet lank 
of minder, twee duymen dik, van buyten met uytftees 
kende rubgens , die ze boekig maken , dog irregulier , 
avant een. of twee zyden zyn altyd fmaller dan de andere, 
Het. merg is boog-geel of ros , bardagtig , . [merig ‚en 
rinfch van Jmaak , en.daar by wat wrang, onbekwaam 
om raauw te eelen , maar goed.om te bakken , en kinder- 
pap daar van te maken. Het hert of Djantong van. de- 
ue zoorte eerft uytkomende, is korter en dikker dan-aan 
andere. Men houd ze «oor de flegtfle van alle , boeweb 
bo o A de getruyelykfie tot -kinderkoft. 
er. dan gon guder i 
mie Bi hat 0g Ense t5 re i 
I SE Can cM ETT Leno EST eren | 
. 11, Pilfang Batu, of Pifling Bidji és aan gedaante dé 
voorgaande gelyk, deg zo dik niet, en ronder , buyten 
altyd groen blyvende, binnen mede met rig vleefch, 
dog zoet en week; maar gantfob uytgevuld met zwarte 
agtige korrels, gelyk de zaden van Peonien,, die men in 
teeten uylzuygen moet , dog zy werden-weynig raauw 
gegeten , maar gebraden tot Medicyne, ` Zum boom i 
boog van fram, takken ,. en bladeren gras-groem, en vet 
menigvuldigd zyne kinderen zo zeer, dat by in t ort 
een groote plaats beflaat. or Hea 
-.12.-Piflang Abu,.Piffang Soldado, en. Piffang AL 
iru, ag. kleene, kortey.en dikke-PifJangen , uyt den 
gest plat, of gedrukt , een vinger lank,-fchaars drie 
PH Die th qoit-pedl , na den graauwen… 
> binnen fmerig „en laf va , Zeer bekwaam 
tot: zieden:en ae A > 
13.-Piflang Bomber, ín.'t Amboins Kula Keker , ep 
Ure. Rerel.is aan vruchten de kort/te van, allen, in de 
grootte van een Hoender-ey, een vinger lank, of als de 
“vruchten van Pandanus littoreus, Kekergenaamt „gla 
en even van fcbelle , dog. vierboekig , vooren-ftomp ,.be- 
kwaam om raauw te ecten, als ze,ryp is, want anders 
is ze te rinfch en zuuragtig, ep moet gezoden werden. ` 
14. Piffang Canaya Puti , beeft vruchten wat kleen- 
der als Piffang Medji , /ebaars 5 duym dik, met-een 
tuyije voor-uyt , als een tepel, daarom by andere Piflang 
Suflu genaamt,, mede wat hoekig , en lichtgeel bet merg 
is bardacbtig , en rin/ch, bekavamer tot bet bakken en 
braden, dog raauw te eeten, en werd onder de Zegtfe 
gereekend. Het Mad oan dere zoorte verfcbild wat ; 
de andere, ‘wat jonk dei tti E LE 
en als men ^t. zelve, afveegd»s fchynd- bet van: onderen. 
bruynacbtig , gelyk ook den flam is, als men. bem de buy- 
tenjle buyd aftrekt. Van deze of de voorgaande zoorte 
Jebynd te zyn bet - Balifcbe Byo Lutron , of Aape Pis- 
Jang, zynde-aldaar de kleenfte van allen, balf wild, € 
van de Aapen zeer gezogt. EE ` 
is. Piflang Canaya Kiesjil , war de Lubuneezen Te- 
na Talile genaamt , is de laag fle van flam s en Kl 
van bladeren, ontrent eem: man. :boog. De Piffangs 2% 
rond, als een.vinger „of dikker, de fcbelleisgeel, gots 
e 
