VIII Bock. IV. Hoofif.. ` AMBOINSCH KRUYDBOEK. 137 
Immo Ægyptii narrant , crudum comeftum fructum, 
vel coctum adfumptum libidinem ac virilem augere po- 
tentiam feu robur. Fructuum cortices ficcati multa 
pollent vi ad inteftina corroboranda. Ad cor autem re- 
focillandum ex ipfis decoctum preparant in aqua Ka- 
lat feu Ban/Egyptiorum , quod ab ipfis quoque adhi- 
bctur contra ardentes ac peftilentiales febres ; Cor- 
ticis pulverem in aqua ifta Kalat infufum propinant 
contra quavis cordis & ftomachi vitia. 
Ja de /Egyptenaars zeggen, dat de raauwe vrucht 
gegeten , of ook gezoden ingenomen , den byflapens luft 
en magt vermeerdere, De fcbor[Je der vruchten gedroogd, 
beeft veel kracbts om "t ingéwoand te verfterken. Om 
bet (bert te verquikken, maken zy een afziedzel daar van 
in * water van Kalat of Ban van Ægypten ;’t welk van 
bun ook gebezigd werd tegens de beete of peftige koortzen. 
Het poeder van de bore in 't voorzeyde water van Ka~ 
lat gedaan , drinken zy tegens alle gebreeken van ’t bert 
en mage. ` 
— 
KALT DAR. UM 
Mufa Uranoftopos. Piffang Tomcat 
Langit. | 
Ufa Uranofcopos , Piffang Toncat Langit feu Tund- 
M jo Langit , aliquid peculiare habet a precedenti- 
bus diverfum ‚omnes enim alie fpecies corym- 
bos gerunt dependentes , hujus vero erigitur. Ejus 
folia angufta funt inftar illorum Kockin , feu folii Men- 
arii. 
f Ejus fructus funt parvi ; inregulares, fuperne la: 
tiffimi, craffi, ac plerumque rotundi , fere inftar Sie 
nenfium Trong feu Cucumerum , coloris ruffi „feu ru- 
bri cum ftriis nigricantibus , qui fuperius in latum ter- 
minantur caput, Ipforum: caro interna eft lutea, in 
qua officula locantur plána & Fuss pet longitudinem 
in quinque fexve locis diftributa, eftque vifcofa & a- 
cidula, quum vero penitus fit matura ,fatis dulcis, cæ- 
terum odoris filveftris: 
Cor feu Djantong multo lorigius eft quam in aliis Mu- 
fe fpeciebus, pedis nempe longitudinem habens, nec 
craffum quoad longitudinem , nec fufcum uti in aliis 
Djantongs , fed viride penitus, & glabrum. Stipitis 
fubftantia ut & ramorum craffior eft & folidior quam 
in omnibus aliis fpeciebus , viridis quoque , uti in unde» 
cima fupra memorata fpecie. 
Nomen. Hzc fingularis fpecies mihi Latine dicitur 
"Mufa Uranojcopos , h; e. coeli geftator vel fpectator 
juxta Malaienfe Piffang Tundjoc Langit , & Toncat Lan- 
it, ac Ternatenfe Tuca Dufa, uod idem fignificat: 
n Cerama vocatur Tema enalla Lanit , eandem 
quoque ob rationem; 
Locus. Raro obcurrit, ac tantum in quibusdam hor- 
tis curioforum ob ejus raritatem , potiffimum in Mo- 
luccis, raro in Amboina. In Boreali Cerame plaga 
itidem reperiturs 
Ufus! Hee fpecies tion cruda editut, quum fau- 
cium pruritum excitet; fed leniter fub cineribus tor- 
retur , tumque faporem exhibet fatuum at dulcem, 
vifcofum, ac léntum, editur quoque ad urinam pro- 
movendam, fed fine vi vel dolore, quam rubro infi- 
cit coloré,unde &raro comeditur; Amboinenfes fu- 
perftitiofe dicunt, quum hujus ftipes diffecatur, ta- 
cendum eft, alioquin , quum loquantur , fanguinem 
emitteret, cjus enim fuccus exftillans re vera leviter 
fanguineus eft. In diftri&tu Tanoeno incolz hunc in- 
trepide edunt fructum , fed peregrini quodammodo 
ab eo abhorrent, quum , uti fupra indicatum fuit, uri- 
di rubro tingat colore, innoxii tamen funt hi fru- 
US, A 
We HOOFDS FUR 
De Hemel-wyzende Piffang. 
Ufa Uranofcopos, Piffang Toncat Langit, of 
Tundjo Langit, heeft iets bezonders , van de voor- 
gaande verfcbillende; want alle de andere bebben 
bare troffen neerbangende „maar deze ftaat ligt overeynd: 
De bladeren zyn fmal , als die van Kockin, of Folium 
Menfarium. ` : 
De vruchten zyn kleen, plomp , vooren breed, dik, en 
meeft rond, bykans als Sineze Trong of Komkommers; 
van verwe ros, of rood, daar fwarte ftrepen overbeen 
lopen ‚van vooren met een breed booft. Het vlee/ch van bin- 
nen is goud-geel ‚waar in op 5 en 6 plaatzen in de leng- 
te eenigé bruyne en platte koris leggen , Jang: en wat 
ryn/cb van fmaak, doch in de gebeel rype redelyk zoet » 
anders wild oan rout, “> 
Het bert of Djantong is weel langer dan aan andere 
Piffang zoorten, te weten of een voet lank, en niet dik 
na zyn lengte, nog bruyn, gelyk andere Zeg ze 
maar gebeel groen en glad. De fubftantie van den ftam 
en tak is harder en ftyver dan aan alle andere zworten, 
groen, gelyk aan de bovenftaande 11de zoorte. 
Naam. Deze zeldzame zoorte beb ik in "t Latyn g 
naamd Mufa Uranofcopos, dat is Hemel-wyzer „en He- 
mel-drager, na ’t Maleyts Piffang Tundjoc Langit, en 
Toncat Langit, en bet Ternataanfebe Tuca Duffa; 
alle van dezelfde beduydeniffe. Op Ceram biet ze Tema 
Tenalla Lanit, mede om de voorige reden. i 
Plaats. Ze werd weinig gevonden bier en daar in de 
Hoven der Liefbebbers tot een Rariteyt , meeft in de 
Moluccos , weinig in Amboina. Op de Noordkufte van 
Ceram werdze ook gevonden. 
Gebruyk. Deze zoorte werd niet raauw gegeten, om 
dat ze in de keel wat jeuken veroorzaakt , maar werd 
lankfaam onder de afJcbe gebraden, dan is ze laf-zoet van 
fimaak , fmerig „en taay in 't knouwen. Zy werd ook ge- 
geten om bet water af te dryven , doch zonder gewelt of 
Pyn, bet zelve rood verwende, daarom ze zelden gege- 
ten werd, De Amboinezen bebben een bygeloof , en zeg- 
gen , zoo men dezen ftronk doorkapt , moet men flil fwygen, 
anderzints, als men daar by praat, zoude’er bloed wytlo- 
pen, want bet zap daar uyt lopende is in der daad ligt- 
root, In *t diftriét van Tanoeno eetenze de Inwoonders 
zonder fchroom , maar de Vreemdelingen aldaar bandelen- 
de, zyn er wat vies af, om dat ze, gelyk boven gezegt, 
den Uryn rood verwen. Zy zyn echter onfcbadelyk. 
Tom. V. 
CAPUT 
S VI. 
