vun HERBARII AMBOINENSIS Liber VIIL cap.VII. 
Hec filaconquirunt, quum pelliculas primo levigent, 
ac dein acutis arundinibus vel cultris illas fcindunt 
in tam fubtilia fila, quam parva defiderant , ex qui- 
bus brevia texunt fegmenta, qua dein fibi jungunt, 
ita tamen, ut future diftingui poffint. ; : 
Ternatenfes Gelolo inhabitantes texendi’ nefciunt 
artem , nec norunt harum arborum ufum, qui enim 
litoribus vicini funt bellici, nec culture adfueti, ac 
montani fevi funt ruftici. Apud Amboinenfes cor- 
tex ad Nonay adhibetur, quz fila fant , quibus ha- 
mos adligant. Hujus fructus odor ac fapor dulcis eft, ac 
feles cibethum exhibentes quam maxime hunc expe- 
tunt,quo & capiuntur. Stipitis cor parum contufum, 
aC per no&em in aqua maceratum illis propinatur , 
qui variolis laborant, quum non rite proveniant, at- 
que eftus circa cor hereat, hzc enim aqua variolas 
& ardorem fimul expellit. 
Ars texendi ex hujus arboris cortice veftimenta a- 
liis itidem videtur nota effe populis; faltem O. Dap- 
perus in Africa fua fcribit, Eringdranz incolas; que 
regio eft partis Zephyrez Madagascaris ex cortice ar- 
boris Bananz fila ducere, ex. quibus veftes texunt. 
Deze draden verkrygen zy „als zy de vellen eerft plane. 
ren, daar na met fcberpe rietjes of mesjes in zoe fyne draa 
den fnyden als zy willen; waar uyt zy dan korte Stukjes 
weven, die zy dan aan malkander begten , dat men even. 
wel de naden merkelyk bekennen kan. BA 
De Ternatanen op Gelolo , bebben de konft van dit aye. 
ven niet geleerd , en woeten bare bomen niet te gebruyken 
want de Strand-woonders zyn oorlogs-luyden "eg tot} e 
arbeiden niet gewend , en de Berg-luyden zyn wilde Boe. 
ren. By de Amboinezen werd de baft tot Nonay gebruykt 
dat zyn draden om de vishoeken daar mede te binden. DA 
reuk en fmaak van deze vrucht is zoet yen de Civet-katten 
eeten ze geern, die ook daar mede gevangen werden. Het 
bert van den flam wat gekneuft , en cen nacht in water 
geweekt, geeft men te drinken die de kinder-pokken beb- 
ben ‚als dezelve niet tg wel willen uyt/laan , en den brand 
na bet bert flaat, want dit water dryft den brand en 
pokken t'zamen uyt. 
Het {chynd dat de konft van kleeden te weven: tyt den 
baft dezes booms, by andere Natie ook bekend is. Immers 
O. Dapper in zyn Afrika febryft , dät de -Inwoonders. 
van Eringdrane (een Land/chap in ’t Zuyderdeel van 
Madagascar) uyt de fcbor[Je of ftam des booms Bananas; 
draden trekken, en daar van kleeden maken. 
CAPUT OCTAVUM. 
Folium menfarium: Kokins- 
` Folium buccinatum. Riud. 
Ufa fpuriam quandam habet fpeciem feu dege- 
nerationem , quz binas exhibet plantas fibi ad- 
fines, Kokin nempe, & Riud. 
- Kokin frutex eft ab otto ad decem pedes altus; 
ejus vero: ftipes non ultra binos tresve pedes altus 
eít, herbaceus, planus, palmam latus , binos cras- 
fus-digitos, ex multis compofitus caulibus , fibi am- 
bientibus; “interne penitus fungofus , perforatus, & 
aquofús. Supra hanc altitudinem fefe dividit hic fti- 
pes in quinque vel fex longa folia, forma cum illis 
Mufe convenientia, fed plerumqne minora, firmio- 
ra, ac fuperius magis acuminata, nec tam facile fif- 
furds patientia. . Albe fpeciei folia quatuor pedes 
longa funt, quatuorque palmas lata, fed ita , ut una 
folii pars, dextra nempe ,.binis digitis fit latior als 
tera, ubi & prope petiolum latius excurrit, coloris 
lete-virentis. In fuperna parte multe transverfales 
coftæ maxime. protüberant ad digiti latitudinem di- 
ftantes, in inferna vero fulcos formant. ^ ; 
uodvis folium peculiari infidet petiolo , biños cira 
citer. pedes longo, rotundo, ultra digitum craffo , in- 
tus fungofo quoque & perforato, Ex uno mediorum 
& craffiffünorum petiolorum ad latus erumpit brevis 
ramulus , ex quo fructus excrefcunt mire forme. 
Dividit.enim fefe in quinque vel o&o cornua trans- 
verfaliter & alternatim locata. Ac quodvis iterum 
cornu fefe in fuperiore aperit parte, ac furculi for- 
mam exhibet , in quo duodecim vel quatuordecim 
breves locantur fructus , cx longis floribus progermi- 
nantes, per. viridia foliola diftincti. 
-Eruétus vix digiti articulum longi fust, primo au- 
rantii, dein fuci, trigoni , inftar germinum- Mufe, 
arte fibi adunati, quivis vero florem profert triplo 
longiorem, qui ex firmo & virefcente conftat ċor- 
niculo ,"quod-ad latus-ac fuperius apertum eft inftar 
cymbz: ad alterum latus-verum quafi locatur calo- 
podium, quod: fex craffa continet fordide fufca fta- 
mina: Hisce floribus marcefcentibus fructus excre- 
fcunt „ minimum digitum:craffi ; ac femi digicum lon- 
gi , odoris inftar viridis Mufe, qui camen cibo in- 
epti funt, ac tandem emarcidi decidunt. 
"Radix craffum eft. tuber inftar Cep, ex innume- 
ris.craffis & mollibus:conftans fibtillis, inftar illarum 
. Mufæ, ac circa hoc novi undique exerefeunt furcu- 
li, quiin fimiles excrefcunt-ftipites unde quam maxi- 
me multiplicatur , ica ut ingentem obcupet locum, 
ac:denfam formet filvulam. i ; 
- Hujus nigra: fpecies haud multum a priore: differt 
quoad formam, fed ejus folia, petioli, ae ftipes ma- 
xime viridem habent colorem. Fruétus tarde excre. 
fcunt , ac virides funt , fimiles producentes flores. 
^ Folia 
VIL HOOFDSTUK. 
Het Tafel-blad. 
Het ‘Trompet-blad. 
D Piffang beeft noch een nabootzinge of baftard: 
geflagt , beftaande in twee malkander gelykende 
Planten , genaamd -Kokin en Riud. ft 
Kokin: is een firuyk, van 8 tot. 10 voeten boog, dog 
de eigentlyke om dr niet boven 2 a 3 voeten hoog , 
kruydacbtig, plat, een band breed’, 2 vingers dik, uyt 
veele flelen beftaande , die "malkaar omvatten; binnen 
gants voos , gegaat , en waterachtig. Boven deze "boogtt 
verdeelt bem de [lam in 5 a 6 lange bladeren ; in ges 
daante de Piffang-bladeren gebeel gelyk'; doch doorgaans 
kleender , flyver , en wooren fpitzer , zo licht niet he, 
rende. Aan de witte zoorte zyn de bladeren 4 voeten 
lang , 4 palmen breed ‚doch zodanig, dat de eene belft van 
"t blad (aan de regter-zyde) wel 2 vingers breder zy 
dan de anderen, zoo veel zy ook by den fteel verder uit- 
loopt, van coleur bleyde-groen. Aan de boven zde ziet 
men veele dwers-ribben , merkelyk uytpuylende ‚een vin» 
ger-breed van malkander y maar beneden maken ze groe 
CME SEO; ks D, 
Jeder blad ftaat op een byzonderen fteel by de a“ voeten 
lank, rond, ruym een Ginger dik, binnen mede voor-en 
gegoot. Uyt een van de middelfte en dikfle ftelen ‚komt ` 
ter zyden uytgeborften een kort takje, daar aan de orug- 
ten wafJenwan een vreemd. fatzoen ` want by verdeelt zig 
in 5 a 8 hoornen, overdwers en verwijde terea e Wa 
kander flaande ; ieder boorn opent zig aan de bowen-2zy- 
de, en maakt de gedaante van een fcbeutje, daar in leg- 
gen 12 a 14 korte vruchten ,' met lange “bloemen „en 
door groene blaadjes onderfcbeiden.” nue Gene 
De vruchten zyn fchaars eén lid van een vinger lang, S 
eerft oranje-geel, daar na bruyn, driekantig , als febep- 
zelen van Side, digt op alueden de 
draagt een bloem wel driemaal zoo lang , gemaakt van 
een jtyf en groenachtig boorentje, ter zyden uyt en bo- — 
ven zig mede als een febuytje openende; aan de andere 
zyde fiaat een regte booze, ‘dewelke bevat 6 dikke vuyl- 
bruyne draden. Dit bloeyzel verdorrende , werd de vrugt 
grooter, wel een pink dik, ep een balven vinger lang, 
van reuk als groene Piffang „doch onbequaam om te té, ` 
ten , en wallen ten laatften verdrovet af. < 
De wortel is een dikke bol’, als 4 
dikke en weeke Vazelingen , gelyk de Piffang , rondom 
den booft fleel nieuwe fcbeutjes , die diergelyke ftammen ` 
voortbrerigen , waar door bet zoo vermenigvuldigt , dat bet 
een groote plaats beflaat , en een digt bosje "maart, ` 
De fwarte zoorte bier van verfcbilt niet veel van de 
voorgaande aan gedaante , maar bladeren ,flelen , en 
fiam, zyn boog- groen: De vruchten komen lang famer 
voort, en zjn groen, met diergelyke bloeyzel. De 
juyn ¿met ontelbare — . 
Voie niis 
A 
