144 HERBARITAMBOINENSIS. 
excrefcentem ad binorum pedum altitudinem, ante- 
quam in folia fefe explicet. ` Hi itaque caules tot fi- 
mul junéti, ex una progerminantes radice, ftolonem 
formant ingentem & denfum, ita ut vix manus inter- 
poni poflit. : GE 
Sunt autem rotundi, virides, digitum craffi, her: 
bacei, attamen firmi, & compofiti ex foliorum in- 
volucris, funtque inferius ad fpatium trium quatuor- 
ve pedum nudi, antequam hee progerminent, que 
per binos ordines alternata funt, ita ut inferius folium 
femper minimum fit, vix fpithamam longum, pal- 
mam latum, ac fere feffile cauliincumbat, Ad bina- 
rum palmarum altitadinem ad alteram partem feu pa- 
rum oblique fecundum locatur foliam , binas fpithz« 
mas longum, atque iterum ad palmz altitudinem ad 
obpofitam partem tertium locatur folium, octodecim 
& viginti pollices longum, ultra quatuor latum, ac 
fic porro, quo magis ad fummum , eo arétiora funt po- 
fita folia, in vertice autem tria quatuorve anguftiora 
& minora excrefcunt foliola erecta, quum reliqua 
oblique excrefcant. 4 
Folia hec comparantur cum illis Orcbidif , ab aliis 
cum illis ris lutee , multo autem funt majora & 
làtiora utrisque, nec fuperius adeo acuta funt, tante 
magnitudinis, que fupra memorata fuit, glabra, æ- 
qualia, adeoquelenta, ut complicari & convolvi pos: 
finc inftar pellis, cum nervo tamen firmo medio , fed 
nullas habent coftastransverfales, exceptis innumeris 
fubtilibus lineolis feu venulis, quam oblique decur- 
` rentibus, juxta quas folium findi ac dividi quafi poteft. 
Raro flores fructusque profert, quum radices ni- 
mium-exftirpentur, atque Indis certa fit regula, cun- 
€tas aromaticas & edules radices excellentes fuas a- 
mittere vires, & lignofas quafi effe , quum planta flo- 
res fructusque producat. : 
Stipitum fuo genio & nature conmifforum medius 
in fummo vertice corymbum profert, fpithamam cir- 
citer longum, cui flores infident ereéti, qui primo 
funt oblonga & virentia capitula, albis contenta cali- 
culis , quz fefe aperientia magis albent. 
dide albentibus petalis, quorum tria inferiora retro- 
flexa.funt, quartum erectum eft inftar. vexilli, quod 
magis albet reliquis , in floris centro ftilus erigitur cum 
capitulo flavo. Ipforum odor gravis eft, nec gratus, 
fapor acris, ad Sinapi adcedens. 
Poftquam per unam alteramve feptimanam hi flo- 
res viguerunt, plurimiinertes decidunt, exceptis paus 
cis quibusdam 5 qui quosdam aliquando formant fru- 
Gus; qui funt, rotundo-oblonge , feu ovales bacce, 
majores baccis Juniperi, diu virentes, dein lutez, 
ac demum rubre, intusque continent bina ternave 
cordiformia, dura, obfcure fufca, & compacta offi- 
cula, faporis acris & ingrati, que femina funt, fed 
quz non in ufum adhibentur ad propagationen, que 
tantummodo fit per radicum fegmenta, quibus infi- 
dent rubra ifta tubercula feu bulbuli. 
Secundo Galanga Minor ab Auctoribus magis obfcu- 
re defcribitur, atque quantum detegere poffum , plan- 
te ite, que in Europa exhibentur pro Galanga Mi. 
nore, differunt ab iis, quz hic in India pro Lanquas 
minore habentur, quod itaque primum defcribam , ac 
dein quosdam adlegabo locos ex aliis Auctoribus. 
Planta hec cum majore in omnibus quadrat parti- 
bus, fed hz omnes funt minores, nec ultra quatuor 
pedes alta eft. Caules vix minimum digitum .craífi 
fünt, auos folia tam regulari ordine non infident , 
qpa ad fummum unam vel fesqui fpithamam longå 
unt, ac tres digitos lata, in notabilem apicem exe- 
untia, atque cum Orchidis foliis magis conveniunt 
quam prioris, funtque porro glabra, nec coftis dona- 
ta, FORE us iftis lineolis feu venulis, que 
m oblique decurrunt. 
ores fruétusque raro producit , qui funt uti in pre- . 
cedente. Radix nodofa quoque eft, folida, & lenta, 
fed multo: minor, majorem digitum crafla, nec fu- 
fea, necrubra, per brevesfinus decurrens , & intrica- 
ta inftar Zingiberis, pro qua haberetur facile ab in- 
peritis, fi tenuior nec ita lenta effet. Sapor odorque 
eft uti in majore fpecie, fed magis aromaticus ac ma- 
gis fervens. . Similes quoque fortes gerit fibras, que ` 
nulla vi evelli poffunt, quum profunde in terram pe- 
netrant, ac folidum. ibi firmumque formant ftolo- 
nem. 
Gar- a 
Flos ipfe ex quatuor conftat anguttis , craflis , &for- 
Liber VIL cap. IX, 
twee voeten opfcbietende, eer -zy in bladeren opend, De. 
ze Delen dan zo veele by malkander uyt eene di 
Jchietende , maken een groten, en digten flruyk, dat men’ 
kwalyk een band daar tu[Jcben kan krygen, 
Zy zyn rond, gras-groen , een vinger dik ; kruydag. 
tig, niet te min [Lyf , en gemaakt van de omWinfelender 
bladeren, van onderen op wel drie a vier voeten blood 
eer dezelve beginnen, dewelke voorts in twee ryen wers 
wiffeld , tegens malkanderen ftaan zodanig , dat bet Ona 
derfte blad is bet kleenfte ; fcbaars een fpan lank ; ‚een band 
breed, en fcbier zonder Meel tegens de flammen aan zits 
tende. Een paar banden breed boger aan de andere zyde 
of wat fcbuyns Haat bet tweede blad, nu al age Spare 
nen lank, en weder een band breed boger aan de OVErzZy= 
de, flaat bet derde blad agttien en twintig duymen lank 
ruym vier breed, en zo voorts, boe nader aan ’t eynde. 
boe digter op malkander tot aan de fpitfe, daar weder 
drie en vier fmalder , enkleender ftaan , meeft overeynd 
gelyk de andere fcbuyns. e 
Het blad werd vergeleken by Orchis, van anderen by 
dat «an Iris lutea, dog veel grooter , en breder , dog die 
beyde , vooren zo pits niet toelopende , van zodanige grootte 
als boven flaat, glad, even; zo gedweeg , dat men bet 
vouwen, en rollen kan als een vel, met een fiyve zenu 
we in de midden, voorts zonder dwers-ribben, bebaloem — 
ontelbare fubtiele linien of adertjes , die zeer Jchuyns loos 
pen, en langs welke bet blad zig deelen laats — 
„Het draagt zelden bloemen en vruchten, om dat men 
bet te dikwils van zyn wortelen berooft, en bet by de In. 
dianen een vafte regel is, dat alle fpeceryagtige en eetba- 
re wortelen bare meefte kragt verliezen , en te boutagtig 
werden, als den ftok bloemen of vruchten draagt. 
Aan de flruyken, die men met ruft laat „brengt den 
middelften , of boog ten fteel op zyn top een tros «ort y. 
omtrent een pan lang, daar aan ftaat bet bloeyzel over= 
eynd, zynde cerft lankwerpige , en: groenagtige knoppen, 
in witte kelkjes, die bun openende wat witter worden. 
De bloeme beftaat uyt vier fmalle, dikke , en. vuyl= 
witte blaadjes, waar van de drie benedenjte agtertwaarts 
gekromt zyn, bet vierde flaat overeynd als ten vaandels 
witter dan de andere, in de midden ftaat een draad met 
een geel nopje. Haren reuk is zwaar , en niet lieflyk zen 
de fmaak fcberp , en Moftaartagtig. 
Na dat ze een of twee weeken zo geftaan bebben , vals. 
len de meefte vergeefs af , bebalven weynige , die zomtyds 
eenige vruchten formeeren. Dezelve zyn ronde , lanks 
werpige, of ovale befien , grooter dan de Genever:befien, 
langen tyd groen, daar na geel, tenlaaften rood: binnen: 
begrypenze twee en drie bertformige , barde, donker-brui- . 
ne, en t'zamen gepakte korrels, fcherp, en onaangenaam, 
van Jmaak, dewelke willen bet zaad zyn, doch bet is 
Jebier ongebruykelyk , dat men ze bier mede voort-teeld y 
maar alleenlyk door ftukken van de wortel, daar de roos 
de knoppen of bolletjes aanftaan. ët 
2. Galanga Minor werd van de Autheuren nog don- 
kerder befchreven, en zo ik bemerken kan „zyn de p 
ten, die men in Europa toond voor Galanga Minor, 
ver/chillende van de geene, die men bier in Indiën voor kleene - 
Lanquas boud, ’t welk ik dan eerft befchryven. zal, en 
daar na eenige plaatzen uyt andere Autbeuren bybrengen. 
De plante ts de groote in alles gelyk , doch aan alle dee-, 
len kleender , niet boven vier voeten boog.: De plante zjn 
Jchaars een pink dik, daar aan de bladeren in zulke ge- 
Jchikte order niet ftaan, op ’t boog [le een of anderhalve. 
Jban lank, drie vingers breed, met een kennelyker Jpit/e,. 
en de Orchis bladeren gelyker dan de voorige , voorts me- 
de glad, en zonder ribben, bebalven de jubtiele Jiniens: 
die nog fchuyn{Jer-loopen. n: 
De bloemen en vruchten brengt bet zelde woort, de: 
welke zyn als aan "t voorige. Dewortel is mede. geknoopt, 
vaft, en taay, doch «eel kleender , een grooten vinger 
dik , zonder eenige bruynte of roodigbeyd , met korte bog^. 
ten neerwaarts , en in malkander loopende , gelijk de klau- 
wen van de Gember , waar voor men ze zoude aanziens 
indien ze wat dunder , en xo taay niet en Was. 
Smaak en reuk is als aan de groote, dog fpeceryagtiger „en 
wel zo beet. Zy beeft diergelyke flerke-vafelingen, die 
men met geen geweld aftrekken Kan , diep in de aarde. 
gaande , en een vafte floel makende. Gar ; 
