55: HERBARIT AMBO 
Malabarenfium Cua convenit cum Arabico Sud, 
quod Cyperum denotat, optime enim Cyperum refert, 
cum quo Diofcorides Zingiber fuum comparat ,. non 
autem intelligendus eft Cyperus rotundus fed longus. 
Tabula. Sexagefima Quarta 
Ad Figur. Primam Lampujum exhibet majus, cum Hypo- 
phyto florente A, ac binis aliis nondum apertis Hypophyti 
conis. BB. + T 
Figura Secunda Lampujum denotat filve/tre minus. 
e NES E Rs Vi A TIO: 
Lampujum hoc majus filveftris Zingiberis fpeciem effe; 
fiulla ratione dubitandum eft; an vero idem fit cum Zerum- 
beth Arabum; vel cum Zedoaria nemo facile determinabit , 
immo ne ipfe Hermannus, qui Zingiber. faum vivum vidit, 
& omnibus'in partibus adcurate examinare potuit, alicui A- 
rabum plante adíignare aufus fuit, quum hi in defcribendis 
fuis plantis ;. & medicamentis fimplicibus defignandis adeo 
fint breves ; & inter fefe quam maxime diffentientes , ut nil 
certi determinari: poffit 5. Hermanni autem defcriptio Z/ngi-, 
keris in H. L. B. p. 638. & feq. Cum illa Rumpan faris 
convenit, uti & Zingiberis Figura, que cum noftra com- 
retur, ut. & illa, que Tbefaur. nofter Zey/an. p. 234. ha- 
E producta ex Grimmii Labor. Ceyl. p. 119. &c. 
" Notandim porro eft, Aypophytum*Rumeuit veri mihi 
videntur effe Zampuji flores, omnes enim fere radices. he 
aromatiée tali modo e radice fiiam proferunt fruétificatio- 
nem, utiid patet in Curcuma, & Zingibere Hermanni: quod 
& idem! teftatur. Sam. Dale in Pharmacy p.276.ubi dicit: 
5», Simili omnino ‘fructificatione: gaudent. Bengala Indorum ,. 
Cardamomum majus & minus; Coftus Arabicus, utra- 
ime -Galanga , Zedoaria , Zerumbet , Zingiber &c. quod 
de omnibustamen non verum eft, uti id patet ex Galan- 
ga fupra delineata, ac fubfequenti planta. 
INENSIS Libr VIe RU — 
Het Malabaarfche Cua komt overeen met het Arabifche 
Sud, ’t welk beduyd Cyperus, want ze gelykt zeer weh 
na den Cyperus , waar mede Diofcorides zyn Gember. 
vergelykt, waar door men geenzints verftaan moet Cy- 
perum rotundum maar longum. 
De vier: en feftig fie Plaat 
Vertoont in de eerffe Figuur de groote Lampujang plant, met 
het Z/oeyende onderwas A. en twee andere nog niet geopens 
de Kegels BB. van het zelve onderwas. 
De rweede Figuur wyft aan de kleine wilde Lampujang: 
AANMERKING. 
+ Dat dit groote Lampujang een zoort zy van de wilde 
Gember , behoeft in geen twyffel getrokken te worden: dog 
of het zy het zelfde met de Zerumberh der Arabiers, of 
met de Zedoaria, kan niemant ligt bepaalen; jaa de vèr- 
maarde Herman , die zy. Gemiber levendig gezien, -en in 
al zyn deelen naauwkeurig heeft kunnen onderzoeken ; durft 
het aan geen plant der Arabifche Schryvers toevoegen, wy E 
deze in het befchryven der Planten, en het.ontvouwen def - 
Simplicia zo kort, en onder malkander zoo zeer verfchillen= … — 
de zyn, dat men niets zekers kan bepaalen. Doch de be: 
fchryving van de Gember door Herman in de H. L. Bate | 
p: 638. en de volgende, gedaan, als mede de afbeelding yad e 
de Gember, komt genoeg met die van RUMPHIU'’s ver | 
een, welke met elkander kunnen vergeleken werden, als 
mede dat geene, het welk onze The/aur. Zeylan. p. 234. 
heeft uyt het Zeylonfche Zaborar. van Grimmius p. 119. &c. 
Verders-“moet men- aanmerken , dat het onderwas van 
Rumpuius, de waare bloemen fchynen te zyn van de Lam- 
* pujenz , want byna al diergelyke fpeceryachtige. wortels, 
brengen uit haare: wortels hun -bloemen voort, gelyk: dit 
blykt in de Curcuma en.Gember van Herman. Het zelfde — 
getuygt ook Samuel Dale in: zyn Pharmacop. p. 276. al- | 
waar hy zegt: ,, Op gelyke. wyze brengen hun bloemen ' 
» en vruchten te vooríchyn de Bengala der Indianen, d 
» gtoote en kleyne Cardamom, de Coftus BEE 
» de Galangaas de Zedoaria, Zerumbeth ; Gember & 
dog dat dit in alle niet waar is, blykt.uyt de boven 
de afgefchetfte Galanga, en de volgende plant. 
& 
- c Utang Kitsjil. 
gc filveftris Lampuji fpecies eft multo minor 
| | precedenti, nec ultra binas fpithamas alta ; 
. quatuor vel quinque emittens caules roturidos; 
ennam Craffos, füperne planos feu parum comprel- 
Os, per binos quafi fulcos, inferius autem paulo fu- 
ta: radicem unum. alterumve formant finum genicu- 
Etage: Hisce folia infident alternata, illis Lap- 
puji quodammodo fimilia, fed multo minora , & in 
apicem acutum eXcurrentia ; quatuor pollices longa, 
binos lata digitos, tenuia, flaccida, ac deorfüm- com- 
NS , obliquis admodum '& fübtilibus donata co- 
is, que in fuperiore protüberant parte , uti nervus 
medius inferne , fuperne flavefcentia , inferne mollia, 
ach lanuginofa effent, `" en o, quies DAG 
: Hujus radices nullo modo cum illis Lampaji con: 
veniunt, fed conftant ex brevibus , craffis , & albis 
fibrillis , EE Ae ortüm ducunt ex 
tenui ac transverfali prorepente radice, qua fub:cau- 
jarum nodófa eft, fine ulla acrimonia vel amaris 
Abos, arum nodó| 
je Re paucum P : 
` Quivis cáulis in vertice | 
lüm, ex multis tenuibus, & pallide virehtibus folio- 
lis & pellicülis compofitum , inter quas fructus excre- 
fcunt, qui fünt pallide cinerea feu gilva granula , fi- 
lis precedentibus, floribus, muito minora mini- 
COSE 
eS 
L;ampuji habet fapo- 
ne ulhs c : : 
mo Cardamomi femine, non trigona, fed’ rotunda, ac 
fuperne acuminata, externe parum rugofà & granu- 
lofa, interne alba & fuccofa. yz Ne L 
- Ipforum 
CAPUT UNDECIMUM. 
Lampujum fioefereminus, Lampujang 
gérit acuminatum capita- 
XL HOOFDSTUK, ~ 
` De kleene wilde Lampujang. — 
x 
It is een wilde zóorte van de Lampujang’, veel Zi gies 
D kleender van gewas dan de regte , niet boven 2 > 
Jpannen boog wordende, met 4 of 5 ronde fielen - 
omtrent een fchaft dik, boven wat plat of gedrukt; in 
2 ruggens, en beneden kort boven’ de DOPE y met een 
of 2 bogten als knien. Daar aan flaam de- bladeren met 
beurten tegens: malkander , die van Lampujang eenigoints 
gelyk, doch «eel kleender , en met een merkelyke fpem 
vier duymen lank, twee vingers breed , dun, flap, en 
neerwaarts gevouwen, met zeer fchuynze en fyne adem 
rens dewelke aan de bovenzyde uytpuylen ,gelyk de mide ` 
delzenuwe beneden, licht of geel-groen van boven; 
beneden zagt, als of zy wolachtig waren. 
De wortelen gelyken geenzints naar Lampujang maar 
beflaan meeft. uyt korte, dikke , en ‘witte Vazelingen, , 
die neerwaarts gaan, en aanvangen’ van! éen dunne . 
dwerskruypende eg: , die onder de flelen «vat. geknoopt | 
is, zonder Jeberpigbeid of bitterbeid , flegts een «omg. | 
na Lampujang fmakende, ` TEE 
~ Jeder ftéel brengt op zyn top voort een toege/pit/t 
deken, En dunhé en ligt-groene blaadjes en vellet 
jes gemaakt, waar tuffeben voortkomen de vruchten » 
zjnde hebt-graauwe of vaale korls y zóndér pa, Curs 
gaand bloeyzel , noch kleender dan bet allerkleenfte Car 
demom , niet driekantig maar rond y! en‘ boven toegejs. 
van buyten wat ruyg en korlig , dan binnen wit om 
zappig. pe Rog GU MD Eu 
eit De De 
