VIII Bock. XII Hooff. 
damomum faum fecerunt, uti hi a Caraful, ex anti- 
quo indem verbo Indico fuum Caryopbyllum forma- 
runt, quam licentiam doétus Scaliger fepius illis. ex- 
probrat. KA > 
Apud Garziam libr. 1. aromat. cap. 24. Arabicum e- 
jus obcurrit nomen Cacolaa, feu, uti alii docti corri- 
unt, Kacala. In Malabara dicit vocari Etrimelli, 
in Zeylona: Enckol , in Bengala, Guzeratta, & Deca- 
‘na nunc Hil, nunc Elacki, apud Mauros nempe, a- 
pud omnes enim iftarum regionum gentiles Dore vo- 
catur. A quibusdam Malaienfibus Capulaga audivi 
vocatum. Apud eundem porro Auctorem legitur 
quoque controverfia, an Cardamomum Grecum , quod 
Arabes Cordumeni vocant, fit unum idemque cum 
Cardamomo noftro Indico. Cum Garzia puto nullo 
modo, quum defcriptiones inter fefe nimis varient , 
& Avicenna Kacala, & Cordumeni tanquam diverfas 
plantas in diverfis defcribat capitibus. 
` Ufus. Apud Malaienfes aliosque Indos Cardamo- 
mum minus potiffimum adhibetur, tam ut cum Pi: 
nanga quam folum mafticetur, ut eo tempore gratum 
conciliet oris halitum , experientia autem docuit, 
hominibus temperamenti calidi quam maxime vitan- 
dum effe, quum talibus facillime Cephalalgiam 
cauffet, praefertim minima fpecies, hodieenimin In- 
dia-triplex habemus Cardamomüm. Primo majus ob- 
longum, fere nullum habens faporem vel odorem. 
Secundo medium rotundum ,. de quo agimus. Ter- 
tio minimum trigonum , quod acerrimum habet fapo- 
rem, fed non tam gratum fpirat UOC, Soci 
Honorem porro lub eg due Bar 
tio; quem fibi tribuit libr.. 6. cap. 37%, fefe nemp 
primum fuiffe, qui plantas majoris, & minoris Car- . 
damomi plenarie. defcripferit, & depinxerit , eoque 
magis, quum minoris forma , quod Cardamomum 
dod vocamus, a me comperta fuerit cum verita- 
te convenire „ excepto quod in illo detegere neque- 
am, folia nempe ejus caulesque adeo fimiles effe illis 
"Arundinis vulgaris , ut unam eandemque quis puta- 
ret effe plantam, ejus enim caulis non articulatus, vel 
nodofus eft, qua cun&z fpecies Galange , Zingibe- 
ris, &c. nodofz dici poffent. gp war 
+ Majoris. Cardamomi plantam nunquam . vidimus , 
fed novimus ejus fruétus tam virtute quam fapo 
multum differre a binis minoribus fpeciebus, ac pro: 
inde non multum eftimari. Laudat autem hoc quam 
maxime cum noftro, naturali calore optime conve- 
mire, ac proinde obftructiones inteftinorum, & me- 
fenterii quam efficaciflime referare, urinam, & men- 
ftrua leniter expellere , ceteroquin planta Carda- 
momi-hujus majoris maxime convenit cum Lanquas 
Malacca, : 
Tabula Sexagefima Quinta 
Gor deet galee 
—. flueftris videtur effe 
CO BSERVATIO * 
` Hujus Cardamomi Auctores, $ Synomyna optime con- 
Te&a funt, a Sam. Dale in Pharmac. in 410. p. 276. ubi & 
'ejus charaéteres redenfentur, quod florum nempe fructuumque 
racemus e furculo peculiari e radice proveniat 5. Flores porro 
funt terraperali, tribus petalis equalibus, quartum vero ipfis 
adverfum paulo latius, & ftius eft, tenui ftilo lingula- 
„que donatum, Fruétus porro virides, Uvarum forma in tria 
lamenta partiti, fex ferie triangularium ordines con- 
i s Hujus porro generis tres diverfe obcurrunt fpecies 
Zeyl. p. 54. ubi vide reliqua. deren 
$ TASA ` 
. e. 
Tom. P. CAPUT 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 154 
baar Cardamomum gemaakt bebben , gelyk zy van Ca- 
raful, mede een oud Indiaans woord baar Caryophyllum 
ge/meed hebben, over welke licentie den geleerden Scali- 
ger meermaals fcbrold. 
By Garzias libr. 1. Aromat. cap. 24. vind men den 
Arabifcben naam Cacolaa, of gelyk andere geleerde hem 
corrigeren Kacala. In Malabaar zegt by biet bet Etri- 
melli, op Ceylon Enckol, in Bengale , Guzerarte, en 
Decan zomtyds Hil, zomtyds Elachi, namentlyk by de 
Mooren, want by alle Heydenen van voornoemde landen 
werd het Dore genaamt. Ik beb "t van zommige Maley- 
ers Capulaga horen noemen. By den zelven Autheur 
mag men ook lezen bet Difpuyt, of Cardamomum Gre- 
cum, 7 welk de Arabiers aldae noemen, een en 
't zelffie zy met onze Indifche Cardamom. Ik meen 
met Garzias van neen, om dat de befcbryvingen te veel 
verfchillen, en Avicenna de Cacala, en Cordumeni als 
ver/cbeyde pue in diverfe capittels be/chryft. 
Gebruyk. By de Maleyers, en andere Indianen werd 
de kleene Cardamom meeft gebruykt , zo om by de Pinang 
als alleen te knouwen, om voor dien tyd een goeden aa- 
tem te bebben , doch de ervarentheid leerd, dat menfchen 
van beete complexie dezeloe myden moeten, om dat ze b 
zodanige lichtelyk booftpyn verwekt, inzonderbeyd de al- 
derkleenfte zoorte , want wy bebben bedensdaags in Indiën . 
driederley Cardamom; De eerfte groote , lankwerpige , 
Jcbier zonder reuk, en fmaak. De tweede middelronde , 
waar van wy bier fcbryven. De derde kleene, drieboe- 
kige, de Scherpfte van fmaak, maar xo lieflyk niet van 
T4 Joie se i eere "n die 
lib. 6. cap. 37. dat de eerfte xy 
an groot, en Mh Cardamom ten polen 
en daar van getoond bebbe, 
van bet kleene flag, "t welk 
wy middel Cardamom noemen, van ons bev is met 
niet zien 
Nn en 
en [maak veel verfbillen van de twee kleene, mdr 
ven febier niet geacht werden. Hy pryfi ze zeer, dat 
ze met onze natuurlyke warmte zo wel overeen komen, 
de verjtoptbeyd van ’t ingewand , en mefenterium krag- 
tig opene, den uryn, en de maandftonden fagtelyk dry- 
ve, anders zyne groote Cardamoms-plant komt met bet 
Lanquas Malacca overeen. 
x De vyf en festig fle Plaat ` 
Veron i dain red p kleene Cadamom. 
La egos gld welke een rege 
“ade sport hpa te zyu vn wilde Beaders” x EC 
AANMERKING. 
De Schryvers, en Benamingen van dit Cardamom zyn zeer 
wel byeen verzamelt , door Sam, Dale in zyn Pharmac. in 
420. p. 276. alwaar ook de kentekens van deze plant opge- 
telt werden, te weeten dat de tros der bloemen, en vruch- 
ten uyt een byzonder uytwas uyt de wortel te vooren komt, 
en dat de bloemen vierblaadig zyn , waar van drie blaadjes 
egaal van groote, dog het vierde tegens deze overftaande, 
of breeder, of fmalder is, met een dun fteeltje, of tongetje 
in de midden. De groene vrugten hebben de gedaante van 
Druyven, en zyn in drie vakjes verdeeldt, welke fes ryen 
van driehoekige zaaden in zig befluyten. Verders komen 
i heyde zoorten van dit geflagt voor, in de Thef: 
Zeyl. p. 54. alwaar het overige verders te vinden is. 
