5$ HERBARII AMBOINENSIS Lic Ville. XIV; - 
Barbaria vocatur. Ac licet. Garzias teftetur , fuo cem- 
pore in iftis regionibus rarum admodum effe Zingiber, 
.& in Arabia. nullum , teftantur tamen itiaerarii ac na- 
vigatorii libris non tantum in iftis tractibus, in Ma- 
dagascara nempe , & adjacentibus infulis, fed etiain 
in» Guinea, aliisque. occidentalibus- África partibus 
‘Zingiber effe copiofum ac.vulgare , nullum vero in 
Arabiaes occ 3 e? 
Hodie copiofiffimum &. optimum in. Málabara cre- 
fcit, cui fuccedit Bengalenfe , ac tertium locum. ob- 
tinet illud, quod circa Bagaim. & in Decana crefcit; 
atque porro fere ubique in cunctis obcurrit aquole 
Indie infulis usque in auftralem Sine partem. Hoc 
aucem. intelligendum eft. de Zingibere albo vulgari; 
rübra enim fpecies non ita nota. nec obvia.eft , plu. 
rimumque reperitur in Moluccis , hisce Orientalibus 
infulis, ac prefertim in proyincia Menado; ubi re- 
-mote in ipfis-crefcit montibus.contra naturam alius 
Züngiberis, quod magis loca amat maritima: Garzias 
faltem det “in Indoltanæ- tra&tu magis terreftri & 
-profundiore crefcere recufat, In hisce parvis infulis 
peri eft, ubinam crefcat , quum. eque in litori- 
¿bus quam-in Amboinenfium hortis filveltribus & mon- 
-tanis proveniat. ocio poet 
+ Ex: India,Qrientali per Hifpanos ac prefertim.per 
‘Franciscum de Mendofa,; filium-inperatoris Anthonii 
de» Mendofaycum,aliis atomaticis herbis in novam 
Hispaniam: deductum. eft, rette Monardo fimpl. Me- 
dic. ca i tam feliciter provenit, & fefe mult- 
plicavit;, mt.non tantum in. plures Occidentales in- 
dulas prafertim in- St Dominico crefcat , fed etiam 
palmam praripaerit Orientali , quum ejus fubftantia 
-fit.folidior & ficcior,ac proinde maxima Zingiberis 
ficci pars hodie in Europam. defertur. ; A 
Wo Ves GE SA G re Y * 
ue cito calefacit; 
er PE. a 
ceq 
eden x 
a quum ve 
dana 
; ber 
bes ot vehant , contra conditum Zingiber 
brum ad. Medicinam. i Ss 
relinquimus 5 hujusque 
tease cono amem cte i 
*"Micini: noítri feroces Alphorenfes Ceramam: inha- 
uti dicunt, vifum exhilarat, cordatosque ipfos pre. 
et in pugna , quem in finem cóntritum-quoque cum 
uero. propinant ad. biliofum ipforum fanguinem, 
m animum excitandum , unde & memora- 
ES ie» NC £u ct? i 
^ed 
den Oceaan by de oude Sinus Barbaricus genaamt. beeft. 
en. ‚niet Web. geene men hedendaags Barbaryen noemd, 
En boewel Garzias 22965 dat ter zyner tyd in die land: 
fireken weinig, Gember. gevonden werd , en in Arabie 
niets , 200 getuygen nooùtans. de Rysboeken en Zeevarens 
de , dat mieballeen in dis Landen op Madagascar ende om. 
leggende. Lylanden ‚maar ook in: Guinea, en andere 
Weftelyker delen van Africa veel Gember gevonden: werd 
dum in. Arabie niets, A Kat 
edensdaags vald de meefte en wel de:befle. in Mala 
haar , dem naaften feat geet by den glo Y te 
ade plaats. -boud die -geene die. omtrent. Bagaim en in 
Decan waft, voorts vind men fete Jolan in alle de Ey- 
landen van water-Indién tot. in de Zuyder-Provintievan 
Sina ,. dit-is te verftaan van de witte gemeene Gember 
want de roode zoorte is, zoo bekend niet, en werd, meelt 
gevonden in de Moluceoss. ‚deze. Oofterfebe Hylan 
den , en inzonderbeid in de Provintie Manado sdaar by 
ory dief Zu it gebergte waft tegens de natuur-van andere 
Gember „ die meer de firandplaatzen bemind. «mers in 
de Indofiaan , zegt Garzias wil by diep in) t Land niet 
wel groeyen. In deze kleene Liylanden Jsebeeld bet hem 
niet , daar by zoo wel op firand , als in der Amboinezén 
berg-tuynen wat. ws N AO 
Uit: Ooft Indien Ze Än door de Spanjaarden y inzon- 
derbeid door eenen Francisco. de Mendola, Zoon van 
een, Viceroy: Anthony de Mendofa 5-»mevensandere 
Jpecer y-planten in Nieuw-Spanje gebragt y200 ale Monat, 
dus fimpl: Medic: hiftscap. 18. getuygt , daar by z00 ge- - 
lukkig aangenomen en vermenigvuldigt is ‚dat by niet 
alleemin veele Weft-Indifche. Eylanden , inzonderbeid.op 
St: Dominico waft. maar. ook den prys boven de. 
- Indifche verkregen heeft zals zynde digter en:droger 
Jubftartie, dier kalven ook bedendaags bet. el - 
‚drooge: Gember oan daar-in Europa. vervoerd werd. » 
… Kragten en gebr Gember Ze oan eygen/cbap, 
RUPE deet See } beet tobin den derden 
graads de gedroogde is. wat hester 
graad van Peper bereikendé y ook verwarmt. 
> doch. geenzints den 
epaper bt 
geklaag, zelfs over. den Trogl , i 
y " 
men; mocb.bedendaags.einig drooge Gember -uit..Qofi* 
Indiën in. Europa, mer een imd 
zen na -baar Land ; daarentegen «werd. den geconf) 
in menigte. uitgevoerd , werdende door de Sinezen toebe- 
reyd, maar de groene Gember- is in x00 veel grooter ge- 
bruyk door. gebeel Ooft- Indiën, te weten de witte tot de 
koft, en de roode tot. Medicynen. X ts 
Het gebruyk in de keuken, laten wy de Kok bi ben 
en de.bekenden kragten: in de Medicynen , laten wy over de 
F'aderland/cbe boeken, dit alleenlyk daar by doende, dat men 
quad Atsjaer maken kan zonder groene Gember 
yk by ook alleenig in fchyfjes gefneden , in azyn ge 
legt , en over tafel tot andere: koft gegeten werd, m 
een quade werflymde mage door bet nuttigen vant 
ber „zoo vêrfch in de we. geconfyt , po Ipen xyn. Ane 
ders werd‘ bet meefle deel van geconfyte Gember im Ine 
ren een klaauwtjen van baren tooden G 
toefpys ;-doende daar op een dronk van harén Sagueer s 
waar door zy gebard na. bare: bofch-tuynen: gaan. Den 
zelven rrd o n. ; fe s die voor 
eenige dagen goed te bouden , zomtyds at gout daar by 
106. i A ^d ER. pei 22 ERS 
. Onze Naburen', de wilde Alpboerezen van Cerams 
zyn zoo bard van natuur , dat zy den: zap van de roode 
Gember in de ogen geperft, verdragen kunnen, bet We 
zoo zy Zeggen, bet gezigt verklaard , en geberd maakt ih 
"t vegten „tot welken einde zy bem ook gewreven met Sa: 
gueer innemen, om bet galachtig bloed en den sert 
te ontfleeken , waar van by-den voornoemden naam 
T int SORTEO : Anders 
H 
