ae 
VIN Bock. XXII Hoof. ' AMBOINSCH KRUYDBOER. 577 
Tabula Septuagefima Prima 
De een- en feventig fie Plaat 
Ad Figuram Primam Calangam exhibet Malaccenfem,cum Vertoont in de Eerfle Figuur de Malaccife Galanga met des. 
fore ejus a feparato. 
Figura Secunda ramum exhibet Cannacori, feu Canne,cum De Tweede Figuur wyft aan de Cannacorus oft 
ejus foribus A majori forma expreflis, & B offculis ejus 
feminalibus. 
N. B. Hujus plante auctores & Synonyma dedi in Thef. 
Zeyl. p. 53. ubi examinari poffunt, uti & in H. Clifort. 
` p. 1. ad Cannam fpathulis bifloris, 
PY 
zelfs bloem afzonderlyk. 
e de Canna, 
met deszelfs bloemen 4 in grooter gedaante uitgedrukt, 
sn de zaadkorrels B. 
.N. B. Van deze plant heb ik de Schryvers en benamin 
H r] e 
aangehaalt in myn 7bef. Zeyl. p. 53. alwaar die rap 
nagezien werden , als mede in de Hortus Clifort. p. 1. 
by de Canna met tweebloemige takjes. 
UT VIGESIMUM 
SECUNDUM. 
Cannacorus. Daun Taffibeb. 
JEc quoque planta ad Galange fpecies pertinet, 
licet nefciam , quam ob rationem in Europzo- 
rum Herbariis Cannacorus fit vocatus , quum 
nihil habeat commune neque cum Arundine, neque 
cum Acoro. 
- Hic in India fere eadem crefcit forma, qua defcrip- 
tus & delineatus eft Cannacorus in Adpendice novi Do- 
donei cap. 47. excepto, quod ejus folia in ifta figura 
nimis fint rotunda, ni forte in Italia hanc habeant for- 
mam. Hisce in terris autem funt oblongiora, illis 
Agreftis Curcumz fimilia , pedem longa, ac femi pe- 
dem lata, fubtus obliquis coftis pertexta , inftar folio» 
rum Mufe, glabra quoque, & lzte virentia. Seffilia 
majoribus infident caulibus , qui rotundi funt, herba- 
cei, digitum craffi, quatuor & quinque pedes alti, 
alternata porro,.& interiore parte ad caules conni- 
ventia. ; 
Flos miram & peculiarem habet formam , cum 
. illo Gladioli quoda mmodo conveniens , ex quinque: 
ftis petalis compofitus ,. quorum bina inftar ü- 
Vule dependent; ac tria ériguntur, coloris interne 
-— €rocei, externi rubri, quo autem diutius vigent, co 
. Magis rubent interne hecce petala, inodora penitus. 
* Flores infequuntur fructus , paulo majores viridibus 
Nucibus avellanis , qui trigoni funt, & externe viren- 
tes, brevibusque obfiti fpinulis inftar tenerorum fru- 
Quum Caftanearum. Maturi nigrefcunt, in tres de- 
hifcentes cellulas, in quarum quibusvis tria, quatuor, 
vel quinque locantur officula feminalia , rotunda , gla- 
bra, Pifa referentia, externe nigra, interne alba, 
Radix ejus repit transverfaliter uti Galanga , vel fi 
ita velint, inftat arundinis, digitum craffa , alba , fuc- 
cofa, & fragilis , faporis primo aquofi , dein parvam 
in ore relinquit amaritiem , non edulis, uti Italorum 
Herbaria indicant. 
CAP 
Nomen-Latinum retinemus in Europa ufitatum , 
Cannacori & Floris cancri quum coéti Cancri colorem 
gerat , vocatur itidem Gladiolus Indicus , & Xipbium In- 
dicum. Malaice Daun Taffibeb , h. e. Rofarii herba, 
Taffibeb enim Arabibus dicitur rofarium feu amuletum 
precum ; uti & Hifpanis vocatur Cuentas , ac Portu- 
gallis Indicis Folbo de Contas. In Java & Baleya Milu 
Milu. SC 
Lotus. In quolibet crefcit folo, & maxime propa» 
gatur tam per deciduum femen, quam per prorepen- 
tem radicem: In Amboina circa domus, & in horto- 
rum areis feritur, magis ad recreationem ob fingula- 
rem florem, quam ad ufum. In Java & Baleya copio- 
fior eft In Europam dicitur, hanc plantam fuiffe de- 
duétam per femen ex Indiis Occidentalibus. ^ 
Ufus ejus ullus peculiaris eft, quin incognitus hue 
usque fit, in Amboina enim tantum ob flores colitur, 
ac pro Gandafuli pecie habetur, unde & Gandafulium 
rubrum, ac quibusdam Lanquas mera vocatur. 
Eiter fuperftitionem alunt, nolentes hanc 
adftare aliis herbis medicimalibus ,* dicentes harum 
virtutes per illius vicinitatem enerväri & inminui. ° 
Tom. F. In 
XXI. HOOFDSTUK. 
De Cannacorus , ofte de Canna. 
D beboord mede onder de geflagten van Galanga 
hoewel ik Weet niet omwat voor reden bet in de Pn 
ropifche Kruyd boeken Cannacorus genaamt werd, 
daar ’t nochtans niets beeft nog na Riet nog den Acorus 
our eof 3 
: Het waft bier in Indiën fchier met dezelfde 
als befcbreven en afgetekend fiaat Zo de rect E 
den nieuwen Dodonæus cap. 47. behalven dat de blade- 
ren in dezelve figuur te rond zyn, of zy moeften in Ita- 
lien dezelfde gedaante bebben.. Immers bier te lande. zyn 
zy lankwerpiger , die van de wilde Curcuma gelyk, een 
voet lank, en een balve breed, van onderen met Jebuynze 
vooren doortogen , J se de Piffang-bladeren , mede zoo glad 
en Made groen. Zy flaan zonder flelen aan de flam of 
hooft fielen, dewelke rond, kruydachtig , een vinger dik, 
en 4 a 5 voeten Hoog zyn, verwifleld tegens malkander, 
en met. baar binnen-zyde na den Meel ziende. 
De bloeme beeft een vreemde en ‘eygen fatzoen , die van 
Gladiolus wat gelykende, van s [malle blaadjes gemaakt, 
waar van der 2-afbangen als lellekens „en 3 overeynd 
staan, van coleur-binnen Saffraan-geel, van buyten rood, 
doch boe langer zy aan den flok ftaan, boe rooder zy van 
binnen Werden, gant/ch zonder reuk. 
- Daar op volgen de vruchten ‚wat groter als groene Ha- 
zel-noten met bare fchellen , driehoekig , van buyten groen, 
en met korte fiekeltjes bezet , als jonge vruchten van Ca- 
Stanjen. De rype werden fwartachtig , openende baar 
in 3 kamertjes, in ieder leggen 3,4 , en 5 ronde „gladde, 
beenbarde Korls , als erweten, van buyten fwart, van 
binnen wit. 
De wortel is kruypende, en dwers als Galanga „of zoo 
men, *t 200 bebben «vil , gelyk ons riet „een vinger dik, wit, 
zappig , en breekzaam , van fmaak eerft waterachtig , 
daar na een kleene bitterbeid in de mond nalatende, niet 
eetbaar , gelyk de Kruyd-boeken van bet Iraliaanfche zeg- 
en. 
s Naam. Wy bouden de Latynfcbe naam in Europa aan 
enomen , Cannacorus „en Flos Cancri , om dat ze de co- 
eur beeft van een gekookte Krabbe: Item Gladiolus In- 
dicus, en Xiphium Indicum. Maleyts Daun Taffibeh, 
dat is Paternofters-kruyd , want Taffibeh is in *t Ara- 
bifeb te zeggen een Paternofter of Bid/noer , gelyk bet de 
Spanjaarden ook noemen Cuentas ‚en de Indiaan/cbe Por- 
er Folho de Contas. Op Sava en Bali Milu 
Milu. 
Plaats. Het waft in allerbande grond, en vermenig: 
vuldigd zich zeer , 200 door bet afgevalle zaad, als door 
de kruypende wortel. In Amboina werd bet omtrent de 
buyzen , en in een boek van de tuinen gezaayd , meer tot 
en Jpeétacul wegens de rare bloem , dan tot gebruyk. Op 
Fava en Baly beeft men ?t ook overvloediger ; In Europa, 
zegt men, is Ele door zaad uyt Weft-Indiën. 
- Gebruyk. Het beeft geen zonderlyk gebruyk , of bet ts 
nog onbekend , want in Amboina voed men ”t maar om 
de bloemen, en boud bet voor een zoorte van Gandafuli, 
dies men "took rood Gandafuli, en by zommige Lanquas 
mera noemd. 
De Vrouwen bebben een fuperftitie , willende deze 
plante in de Hoven by andere medicinale kruyden niet 
dulden, zeggende dat dezelve door zyne naburigbeid flap 
m ‚en bare krachten verminderen, In 
