52 HERBARII AMBOINENSIS Liber VILL op XXIV, 
demittunt, & ipfz pereunt, ita ut magna copia ca- 
riofz fupra terram decidant & inveniantur , prius au- 
tem fub terra novam emittunt fobolem. 
In Amboina fterile vulgo habetur, quum nunquam 
flores vel fructus in hoc obferventur, factum tamen 
fuit, licet raro, quod flores in quibusdam ftipitibus 
fuerint obfervati; qui duplices funt veri & fabulofi. 
Veri nihil aliud funt quam panicula, qualis confpici- 
tur in arundine faréta Tubu Sala, & in montano a- 
rundinaceo gramine. Kulong dicto. 
` Tota hee panicula femper ad unam inclinat par- 
tem, palmam longa, immolongior , componiturque 
ex longis apicibus , feu oblongis capitulis avenam 
referentibus , que interne vacua funt, brevibus ari- 
ftis donata, que ex flavo fufca funt, hec autem nul- 
la fubfequuntur femina, quin deberent effe paleacei 
apices interni, qui tamen fefe non propagant. Hi flo- 
res-fepe, immo vulgo, fere obfervantur in vetuftis 
Siree ftipitibus, qui in T'ernata , Motira , & Mackian, 
crefcunt, qui majorem formant fruticem Amboinenfi, 
foliaque producunt quinque fere pedes longa, in il- 
lorum centro caulis excrefcit tenuis , rectus , & fir- 
inus, folia quzdam gerens, atque paniculam memo- 
atam.: 4 
Quz in Amboinenfi nunquam vel ráro confpicitur: 
Anno enim 1678 vetuftos quosdam ftipites plantarunt 
in infula Nuffatello ‚qui paniculam produxerunt ejus- 
dem forme, qua Ternatenfes, uti & alias circa idem 
tempus in quibusdam hortis haud longe diffitis ab o- 
ra patibuli prope Caftellum Victoriam, übi fub fufca 
& pingui terra acuti hic & illic obfervantur & decur- 
runt rupes , ubi Siree plantatum & quietum fuerat, 
ejus vero furculi eruti, & alibi in hortis prope ædes 
plantati illam non proferebant, uti & cunête plante 
in Siree montibus crefcentes , licet ibi fponte pros 
veniant, nunquam flores confpiciendos praebuerunt , 
forte quum quotannis cum aliis deflagrentur herbis , li- 
cet in Leytimora montes fint, qui hoc fponte profe- 
rant, nec tam fepe decrementur , ubi tamen Siree 
crefcens nunquam florifer eft, 
Alter eft fabulofüs flos , aliam habens formam ‚qui 
nempe ex quinque vel. fex ftellatis componitur peta 
lis, & a quibusdam fortunatis hominibus in fponta- 
neis deteguntur ftipitibus, quum vero ipforum rela- 
tus adeo incertus fit; ac mihi fabulofus ; hinc nil cer- 
ti de iis proferre poffum, quum meo tempore hoc 
nunquam acciderit. Halongenfes hec pre fe ferunt, 
natrantque, fervum quendam ex pago fuo talem flo- 
rem in Siree monte inveniffe, atque in cingulo fuo 
depofüiffe , unde vires fuas adeo. au&tas obfervavit ; 
ut duplex ligni onus portare valuerit, donec ad flu- 
nem veniens interlavandum hunc perderet florem , & 
vires has novas iterum amitteret. Alii credunt , hunc 
florem inventorem felicem facere ad divitiasconligan- 
das, que omnia de primo defcripto flore credere no- 
lunt, ati & tota hee res falfa & fabulofa eft. 
Nomen. Latine S'uncus odoratus five Schoenanthum 
Amboinicum, quum vero in multis provinciis fit vul- 
gare & obvium , hinc Schoenanthum Indicum fterile 
vocari poffet, ad diftinctionem Arabici. Licet & mi- 
hi videatur Arabicum ipfum paücos vel raro flores 
producere, falte mon inveniuntur in fafcicutis vul- 
garis Squinanti , quod in noftrisproftat Pharmacopzis, 
atque per Alexandriam & Venetiam in noftras defer- 
tur regiones, nec porro. in hoc nec in Amboinenfi, 
uti dictum fuit, aliquid detegitur, quod cum Juncis 
convenit, excepto florifero caule , qui tamen quam 
rariffime Bees » ita ut videatur veteres hanc 
plantam non bene & adtente perfpexiffe ; collectio- 
nem dictam feu ventricofos caules pro Juncis haben: 
tes, qui tamen ex fimplicibus & convolutis tantum 
conftant foliis , hinc melius effet, denominationem 
gunci & Schoinos abolere, & cum Arabibus confen- 
tire, qui hoc pro Graminis fpecie habent, vocant- 
que Adbar & Ala mec e. pabulumCameli. Bel- 
gice Kameels-booy , alii autem Palam de Mecka , Arabi- 
ce Teben Meccati , h. e. ftramen de Meccha; item 
Herbam Mafcadenfem. Malaice, Baleyice , & ubique 
in hisce infulis generale nomine vocatur Siree, "Ter, 
natice Gurama Cuffu , h. e. horti gramen: Amboinice 
Hiffa. Javanice jara. T 1 
Garzias 
ven de aarde vind ¿doch eerft van onderen nieuwe afzet: 
zels voortbrengende. 
In Amboina werd ze meeft onvruchtbaar gehouden , om 
dat men nooit bloemen en vruchten daar aan ziet pd is 
nochtans gebeurd , boewel zelden , dat men de bloemen aan 
zommige [Lokken gevonden beft, welke tweederley zijn; 
waarachtige en fabuleuze. De waarachtige is niet am. 
ders dan een riet-pluym, diergelyke men ziet aan "t ge. 
vulde riet Tubu Sala, em aan "t berg-rietachtig gras; 
Kulong genaamt. 
De geheele ayre beld altyd na de eene zyde een band 
lank of meer , alle gemaäkt van lange fpitzen , of lank- 
werpige knopjes als een baver , van binnen ydel, met kor- 
te baarden uyt den geelen na "t bruyne trekkende, waar 
op geen kennelyk zaad volgt , of bet moefte de kafi tige 
Spitzen van binnen zyn , die egter niet voortteelen. Da 
bloemen ziet men dikwils , ja fchier ordinaris aan oude 
ftruyken van de Siree, in Ternaten , Motir , en Mackian 
waffende , dewelke groter van firuyk is, dan de Amboin- 
` fche, en beeft bladeren by de yf voeten lahk, na de mid. 
den met een dunne , regten , en ftyven fleel , daar aan ook 
eenige bladeren fiaan,en die de voornoemde riet-pluymen 
draagt. 
Aan *t Amboinfche word zulx nobit- of zelden gezien + 
want Anno 1678 hebbenze eenige oude ftokken op °t By- 
landeken NufJatello geplant, van dezelfde fatzoen als de 
Ternataanze , als mede omtrent dezelfde tyd in zommige 
tuinen niet verre van de Galgboek by bet Cafteel Vittoria, 
alwaar onder een bruyne vette aarde , bier en daar fcherpe 
klippen lopen’, waar by de Siree geplant , en ongemoeit ges 
bleven was, doch de fcheuten daar van afgenomen , en el- 
ders in andere Hoven by de buyzen geplant , wilde zulks 
niet nadoën , gelyk ook alle de planten op den Siree-berg 
voortkomende , boevoel ze daar van zelfs waffen , noot 
met bloemen gezien werden, mi[Jcbien om datze jaarlyx 
met de andere ruygte afgebrand. werden , ¡boewel er op 
Leytimor bergen zyn, die’t ook van zelfs voortbrengen, 
en zoo dikwils niet gebrand werden, egter draagt de Sis 
ree aldaar «va[Jende , nooit bloemen. 
De tweede is de fabuleuze bloeme , en zal een ander ges 
daante hebben, te weten van s of 6 gefternde blaadjesge- 
maakt , die van zommige gelukkige menfchen aan de wilde. 
flokken gevonden werden ` doch dewyl "t verbaal daar van 
zoo onzeker is, en my zelfs fabuleus voorkomt , zoo kan ik 
niets zekers daar van voortbrengen, als zynde in mynem 
tyd nooit gefchied. Die van "Halong weeten zoo iets 18 
verbalen , dat zekere: Slaaf uit baar Negory , diergelyken 
bloem op de Siree-berg gevonden „en in zyn gordel geftoken 
bebbende, zyne.kragten zodanig vermeerderd. vond , dat 
by ten dubbelde ordinaris laft bout konde dragen y tot dat 
by by een Rivier komende, en onder ^t waffchen dezelve 
bloem verliezende , zyne kragten wederom verloor. Andere, 
geloven ,-dat die bloem den vinder gelukkig make om ryk- 
dom te vergaderen 5 al’t-welk zy van de eerfigemelde 
bloem niet willen geloven; gelyk bet ook niet waar en is. 
Naam. In ’t Latyn Juncus odoratus 5 of Schoenan* 
tum Amboinicum, doch dewyl bet in veele Provintien 
gemeen is ‚zoo mogt men ^t wel Schoenantum Indicum 
{terile noemen , tot onder/cbeid van "t Arabifche ; boewel 
my dunkt, dat bet Arabifche zelfs of weinige of zelden 
bloemen. voortbrengt; immers xy werden "er niet gevonden 
in de bondeltjes van’t gemeene Squinantum , -dat men 2% 
onze. Apotbeeken toond , en over Alexandrien en Venetien 
in onze Landen gebragt werd. Noch aan "t zelve, noch 
aan "t Indifche of Amboinfcbe , als gezegt , kan men iets 
vinden, dat na biezen gelykt,bebalven de ey 
fleel, die dog zoo zelden voortkomt , zoo dat bet fcbynd y 
dat de Oude deze plant niet wel moeten ingezien hebben, 
de voornoemde vergadering of buykagtige fielen voor bie- 
zen aanziende , die doch uit enkelde t'zamengerolde blade- 
ren ontftaan ; dierbalven was bet beter, dat men de be- 
naminge van Juncus en Schoinos liet varen „en zich re- 
guleerde na de Arabiers ‚die bet voor een zoorte van gras 
bouden , en noemen het Adhar en Alaf elgamali , dat 1s 
Pabulum Cameli. Jn t Duit/ch Kameels-hooy , andere 
Paleam de Meckay. In’t Arabi/cb Teben Meccati , dat 
is, flroo van Mecka.: Als mede Herbam Mafcadenfem- 
In *t Maleyts, Baleyts , en overal. in.dexe Eylanden biet 
bet met een gemeene naam Siree, In "t Ternataan/cb Gu- 
rama Cuflu, dat is Tuin-gras, Amboinfch Hifla, Ja 
vaan/cb Camadjara, laat Jan ; i 
Garzas 
