VII Bach. XXVIII Hoof)?! “AMBOINSCH KRUYDBOEK, 193 
CAPUT VIGESIMUM 
OCTAVUM. 
Lachryma Jobi Indica.” Salee, 
Alte magnam habet fimilitudinem cum planta, que 
in Italia Lacrymi Fobi vocatur, hoc autem discri- 
mine, quod Italicum & Turcicum granum nimis 
durum videatur, quam ut edi poflit, Indicum vero 
édule eft. t 
Planta hec fex pedes alta excrefcit , cujus fpica 
minimum digitum circiter craffa eft, firma, in amplos 
articulos diftinéta, [pithamam vel pedem longos , quo- 
rum nodi maxime protuberant : Superius fefe dividit 
in tenues quosdam laterales ramos, folia minora ge- 
rentes illis ftipitis , atque ex folii ala alius iterum 
excréfcit cauliculus, qui denuo in binos tresve alios 
difpefcitur, cuivis autem peculiare infidet granulum, 
Pifi magnitudinem habens, ab uno latere planum in- 
ftar Piftacie , fuperius acuminatum , externe pallide 
virens feu albicdns, & glabfüm. Superius ex quovis 
granulo longus dependet atundinaceus florifer cauli- 
culus , digiti articulum longus, ex viridibus & palli- 
de luteis feu flavefcentibus fquamulis compofitis , qui 
diu ex granulo dependet, donec fere penitus fit ma- 
turum , atque ex ala fubfequentis folii fimilis excre- 
fcit petiolus feu fpica, atque hi cauliculi in alios ite» 
rum «minores ac foliola fubdivifi funt, ac fic por- 
ro usque ad totius fpica? extremum , quz pedem cir- 
citer longa eft, ample exterfa, brevibusque arundi- 
naceis foliis ornata. Petioli, quibus granula infident, 
lerumque-incurvi fant, & deorfum inflexi, talesque 
pice bine tresve ex unica progerminant radice. ` 
*Stipitis: folia, quorum unicum ex quovis excrefcit 
geniculo, & per vaginam ipfi jungitur, cum illis a- 
rundinis faccharifere conveniunt, fed breviora funt, 
& anguftiora, binas fpithamas longa, binos lata digi- 
tos, coftâ alba media longitudinali donata , que in 
longum excurrit -apicem , funtque ad internam: par- 
tem parum rugofa. e 
Radix fefe fupra terram in varias dividit firmas fi- 
brillas, que per arcus fcfe terre infigunt , ac ftipitum 
tangúam fulcra: furit ; unde & plante ftabilitas de- 
er, He fibrille, antequam terram tangunt, ad 
mmam ipfarum partem mucofz funt & humide. 
„Exterior ftipitis cortex albus eft & firmus , intet- 
na pars fungofa:eft inftar. arundinis faccharifere , fed 
ficcior, granulaque glabra & firma glumâ funt invo- 
luta; fub: qua altera. tenuisque. latet lamella. Medul- 
la interna alba eft, ac fatis dulcis; immo ex quorun- 
dam opinione dulcior Oryza. Quum primarii plan- 
te caules abfcindantur , altera conquiri poteft feges , 
ad latera enim radicis tum novi excrefcunt: ftipites , 
plures numero quam añtea, qui fructus iterum ferünt, 
granula vero hzc non tam plena funt quam prioris fru- 
ps In inferioribus articulorum nodis vulgo excrefcunt 
n 
eves, crafle, & firme barbe, radices referentes, . Be 
ug fefe terre etiam inplantant , quum ftipes decidat : 
anula hujus plante non funt perforata ¿uti Bota- 
nici de fua fcribunt planta ,.ac proinde amentis adli- 
feri nequeunt, hoc autem peragitur granulis filve= 
ris fpeciei hic crefcentis „que Malaice Salee Oetan, 
& Amboinice Aybobitt vocatur , cibo inutilis, feu ine- 
dulis, de-qua infra... =- 
-Salee in hisce Orientalibus infulis non fponte cre- 
Ícit; fed feritur ad oras camporum Oryzz menfibus 
pluviofis, fimul cum Oryza, ut feges fimul ficcis Den 
poffit menfibus , alioquin enim facile putrefcit , femen- 
qué inmaturum ac fterile eft. In fecunda fpecie fpice 
fubtus rotundz funt, vix pennam craffe , nihilomi- 
mus firm , ac fuperne minimum digitum craffz, 
tumque genicula feu articuli breviores funt, quidam 
ad diftantiam latitudinis palma, quidam femi pedis. 
„Nomen. Latine nobis dicitur Lacbryma Fobi Indica, 
ob maenam cum: Italica. fimilitudinem, Malaice & 
Amboinice Salee. Javanice Fale. pee 
Locus, In Java & Celebe plantatur ad oras campo- 
rum O ze, uti & in.Boerone..Incola vero infu- 
larum Uliafferenfium in hortis fuis eam plantant in- 
ter alia olera, i: 
SA Tom. P. Uus. 
XXVII. HOOFDSTUK: 
De Indifche Jobs - traanen. 
Sina heeft groote gelykeniffe met bet geene men in 
Italien Lacrymi Jobi, dat Ze Fobs-traanen noemd, 
dog met dat onder/cheid, dat bet Italiaan/cbeen Turxe 
te bard fchynd van kooren te zyn om te eeten, maar bet 
Indifcbe'is een eetbaar kooren. 
- Deplante waft zes voeten boog , met een balm „omtrent 
een pink dik, ftyf , in wyde leden verdeeld , van: een 
Span of een voet lank, waar van de knien merkelyk uyt- 
buylen: Boven, verdeeld by zig in eenige dunne zyde-tak- 
ken, die kleendere bladeren hebben dan den ftam, en uit 
den {choot van, "6 blad fcbiet, weder een ander dun fteel- 
tje, dat bem al “weder in andéte twee of drie verdeeld, 
en op ieder Daat een byzonderskorl „zoo groot als een Er- 
wet, aan de eene zyde wat plat als cen~Piftacie, en na 
vooren toege/pift , van buyten ligt-groen of «vitagtig en 
glad, Vooren adn ieder korl bangt een lank rietagtig bloei- 
zel, een lid van een vinger lank, van groene en ligt- 
geele [cbubbetjes gemaakt , die lange aan de korl blyven 
bangen, tot dat bet bykans volkomen typ is 3 en uit den 
Jeboot van *t naafivolzende blad komt yr ‚Steel. of 
aire, welke ftelen al. wederom in kleene blaadjes-en ane 
dere fleeltjes verdeeld zyn, en zoo voort tot bet einde van 
de gebéele aire, die omtrent een oet: is, wyd uit 
malkander gefpreyd , en met korte rietagtige bladeren be-: 
zet, De fleeltjes , daar de korls op ftaan, syn gemeenelyk 
krom , en neerwaarts gebogen, en diergelyke Balme a 
men twee en drie uit eene wortel, PAR ADIT 
De bladeren aan den flam , waar van elk aan een 
knietje flaat, en met een fcheede tegens den balm legt, 
gelyken bet Zuykereriet „doch zyn korter en fmaller , twee 
Jpannen, lank, en twee vingers breed , met een witte mids 
del-ribbe, en een lange fpits toelopende , aan de binnenfte 
zyde wat ruyg in ’taantaften, < ER = 
De wortel. verdeeld haar boven de aarde in verfehei 
Jiyve Vazelingen , die bun met bogen in de aarde vaft. 
maken; en de ftam als pilaren-onderftutten, van dewelke 
dan de ftyvigheid van "t gewas bangt. Deze Wazelin= 
head ze de aarde raken „zyn fmerig en vogtig aan bare 
hoofden. : 
De buytenfte /chor{fe van den [lam is wit en Daf, bet 
binnenfte is voos, als bet. Zuyker-riet , dog drooger , de 
korls bebben een gladde ftyve bolfter buyten om -daar on- 
der nog een andet dunner fcbiifer leyd. Het binnenfte 
merg is. wit, en redelyk zoet, ja na zommiger gevoelen zoe- 
ter dan ryfb. Als men de principale Beien affnyd, zoa 
kan ment nog eens oog ften; want ter zyden uit den wor- 
tel andere Delen opfcbieten , meerder in getal dan te voos 
ren, die ai weder vrugten dragen, dog de korls worden 
zuo volmietz als die weiter ër dragt. Aan de onderfte 
knien van de leden ziet men in ’t gemeen korte „dikke, en 
e baarden , als wortelen, die bun ook in de aarde 
begten , als de balm omvald. Deze korrels zjn niet gegaat; 
gelyk de Herbariften van 't bare fchryven , en konnen 
dierbalven geenzints aan fnoeren geregen werden , maar 
zulks doet men met de korls van een wild geflagt , albier 
va[fende ‚in ’t Maleyts Salee Oetan „en in ^t Amboinfch 
Ayhohitt genaamt; tot de fpyze onbequaam , waar van 
bier na: : 
. Saled*avaft in deze Oofterfcbe Eylanden niet in’t wild, 
maar werd gexaayd aan de kanten van de ryft-velden, em 
dat in de-regen-maandên , i'&amen met de ryft „op datden 
oog ft in de drooge maanden «alt , want. anders verrot. 
bet ligt, en ^t zaat werd ydel. Aan de p zyn 
de balmen van onderen rond , qualyk een febaft dik, niet 
te min Daf, en boven zyn ze wel een pink dik. De le- 
den ftaan ook P by malkander „zommige Go de diftan- 
tie van een band breed, zommige van een halve: toet.“ 
Naam. Wy noemen "t in bet Latyn Lachryma fobi 
Indica ¿ na de groote pue met bet Italiaanjche. 
Maleyts en Amboinfch SaleesFavaanfch Jale: - 
Plaats. Op Java en Celebes plant men. ’t aan de kanè 
ten van de Ryft-veldenszoo mede op Boero. Maar de In- 
woonders van de Oeliaffer{cbe Eilanden planten bet in 
bare tuinen onder andere moes-krüyden. 
Bb Gebruyk. 
