512 HERBARII AMBOINENSIS Liber VI cap, XXXV. 
CAPUT TRIGESIMUM 
^ QUINTUM | 
y H . ` D 
Ganja fativa. Ganja. 
Anja fimilitudinem quandam cum Cannabe habet; 
G eique duplex, domeftica , & filveftris. Dome- 
ftica hoc in capite defcripta ftipitem emittit fim- 
licem, rectum, rotundum , & firmum, quinque , fex; 
& aliquando octo, & decem pedes altum , qui glaber 
eft, rotundus, & in laterales ramos divifus , ample fefe 
extendentes, fed pauco numero, hisce folia infident 
folitaria, Urticz foliis fimilia , fed oblongiora , quin- 
que & fex pollices longa, & inferius binos latas te- 
nuia, fuperne pallide virentia feu flavefcentia; infer- 
ne grifea feu glauca , obliquis pertexta coftis, qua» 
rum quinque femper prope petiolum concurrunt, ad 
oras aréte ferrata, binique inferiores dentes ab utra- 
que parte incurvum habent filamentum, plerumque 
retroflexum , ex horum alis plura alia minora excre- 
{cunt folia, atque inter hec pentagona e WA vi- 
fidia. feu pallide fufca, quorum quodvis bina gerit 
angufta foliola feu barbulas. Capitula hac fefe ape- 
tiunt in flofculos, qui compofiti funt ex quique exte- 
rioribus miniinis petalis, expanfis , & fufcis , atque 
inter hec quinque alia interna , flavefceritia. F 
Fru&us rotunde funt baccé magnitudine Uve cri- 
Be feu paulo majores, non glabra, fed multis "Ze 
ulis feu foveolis excavate, & feffiles, ex viridi & 
fufco váriegatz colore, ac tandem terrei coloris, he 
mature fefe aperiunt, fed difficulter in quinque par- 
tes, quz quinque exhibent cellulas, in quibus femi- 
na parva & nigricantia reconduntur, == 
Ramorum vertices multa fta gerunt foliolá a- 
minata feu barbata, que barbe femper fufcae funt. 
Trane & ramorum cortex plerumque glaber eft, & 
late virens „ac facile in fila duci feu findi poteft. Ra- 
dix longa eft, transverfalis , vilis, paucasque gerit fi- 
brilla. Foliorum fapor fatuus eft cum levi amaritie, 
uti in Blito, fed magis unétuolus, 
Nomen, Latine Ganja fativa , feu Ramium mints ad 
gere fubfequentis fees majoris, Malaice ste 
ja, ali Rami Tsjina, quod nomen videtur coth- 
Tone elle fts plantis » ex ptis cortice fila que 
dam ne&untur uti Cannabis &c. Vulgo autem Sajor 
Bengala, vel | fic vulgaris oleracea herba fervo- 
rn, um, qui in tote India Orientali repe- 
riuntur , V MM ifta regione potiffimum cfefcat. 
In Bengala . . In Sina Oimod. 
Locus. Plurimum colitur „atque hoc conferuntur ejus 
afva in regionibus Bengalz , Aracanz , Zephyreis Sine 
EH Hocheu, Tsjeckiang ‚item in Butona , unde 
emen in Amboinam delatum eft. 
Ufus. Apud Bengalenfes & Sinenfes inter olera ad- 
hibetur , uti Blitum , peculiarem vero requirit coquen- 
di modum, fi enim in aqua excoquatur uti alia olera, 
mucofum eft & amarum ‚fi vero ficcum frixetur cum 
oleo & Cepa, delicatum eft olus, levem fervans gra- 
tamque amaritiem, 
Tarde excrefcit , feminaque ejus tarde maturefcunt, 
fed fefe propagat fponte per decidua femina. Folia 
unguibus decerpere non oportet, unde amaricant, 
fed avellenda vel abfcindenda funt , quz coquere volu- 
mus, Sipites reftantes maturi fimul cum ramis abfcin- 
duntur , & aliquamdiu in aqua macerantur, inftar 
Lini vel Cannabis, tum ipforum cortex in longa fin- 
di poteft fila. Ex his in Bengala & Aracana filum 
quoddam craffius przparatur, quod Aracanicum dici» 
tur, ex quo retia neCtuntur, & chordulz , qui mos 
in Zephyream Sine partem praevalet. Ex filis 
iftis quavis funium fpecies pro navibus formantur y. 
uti & in Aracana, unde a noftratibus Cannabis Ara- , 
canica vocatur, 
Sinenfes tenefa ejus adhibentes folia > 
viter módo ebullire finunt in pauxillo deg cà 
Cere portiuneulam , unde mollefcunt, 
la 
XXXV. HOOFDSTUK, 
De Tamme Ganja Plant. 
E Ganja heeft mede eenige gelykeniffe met bet Keni 
nip , en is tweederley Ka go SH et pare 
in dit Capittel befcbreven , yo op met een enke). 
de, regte, ronde, en fiyue fleel of flam, oyf, zes, en 
zomtyds 8 en 10 voeten boog, even, rond, en in zydes 
takjes verdeeld, die zig wyd uitfpreiden, dog weinig in 
"t getal, daar aan ftaan de bladeren enkeld, de Netel. 
bladeren gelyk, dog lankwerpiger , 5 en 6 duymen lank 
en achter 2 breed, dun, boven licht of geel-groen, van 
onderen wat grys of blanuxo-groen , met /chuynze ribben 
doortogen , waar van ‘er vyf achter by den Deel t'zamen 
Stoten, langs de kanten digt gezaagd , en de twee agterfté 
tanden be te weerzyden een krom baairtje of draadje 
meeft achterwaarts gebogen. Uit dezen fchoot komen vele 
andere kleendere blaadjes , en tuff[chen dezelve vyfhoekige 
Knopjes, groen, of licht:bruyn, ieder bezet met 2 Smale 
blaadjes of baardekens. Deze knopjes openen bun in kleene 
bloempjes , gemaakt van vyf buytenfte zeer kleene blaad- 
jes, uitgebreyd en bruynagtig , en daar binnen nog vyf 
andere geele. 
‚De vruchten zyn ronde befiën ‚in de groote van Krüys- 
befiën , of wat grooter , niet effen , maar met veele pukkels 
tjes of kúyltjes bezet , digt tegens den fleel aan zittende s 
uyt den groenen en bruynen gemengd , ten laatflen aard- 
verwig, en ryp zynde openen bun , doch moeyelyk, in 
vyf delen vertonende vyf kamertjes, daar in febuild kleen 
Jwartagtig zaad. 
. De fielen op bare toppen bebben mede veele fmalle blaad- . 
jess als fpitzen of baatdekens, en de ei 5 
aan de bladeren zyn altyd, bruyn. De fcborffe des ftams 
en fielen is sp cud efen; Bebe sores se d zig im 
draden fplyten. De wortel is lank, divers , flegt ‚en met 
weinige Vazelingen. Den fmaak der bladeren is fmets y 
met een kleene bitterheid , als dan bet Blitum, dog finee- 
riger. ; 
Naad; Int Latyn Ganja Sativa of Ramiim minus, 
tot onder/cheid van "t volgende Ramium majus. Maleyts 
Ganja; andere Rami Tsjina , bet welk febynd een ge- 
meene naam te zyn van planten , uit wiens bajt men eenig 
gaarn [pint , gelyk van Kennip. In’t gemeen Sajor Ben- 
gala, of om dat bet in "t ëmge dy U van de 
Bengaalze Slaven , die men door gebeel Ooft-Indiën beeft, 
of om dat bet im "t zelve Land meeft waft. ngale 
adhac. ‘Sinees Oimoá. Uo a We 
Plaats. Het werd meeft geoeffend , en met akkers vil 
gezond in de Landen van Bengalen, Aracan, de Sineze zuy« 
der-Provintien Hocheu , Tsjeckiang; als mede in. Buton 
van waar bet zaad in Amboina gebragt is. a 
Gebruyk. By de Bengalers en Sinezen is bet een moese 
kruyd, zoo wel als bet B 
zondere manier van koken, want zoo "t in 't water opge- 
kookt werd gelyk ander Sajor, zoo werd bet flymerig en 
Mer e mr ln droog Eol met olye en Ajuyn, 
zoo wer ebot me 
a 7 
Het febiet lankzaam op „en zyn zaad werd ook lankzaam 
Typ, maar vermenigvuldigd zig zelfs door 't uytgevallene 
zaad. De bladeren willen met de Nagels niet afgenepen 
zjn „ waar door zy bitter worden, maar men moet ze Gf- 
rukken en T atu = die = koken wil. De refterende 
ammen ryp geworden zynde , fnyd men af t’zamen met 
de takken , legt ze een tyd lank Doe de vlas of 
Kennip , zoo kan men den baft tot lange draden Jplytém 
Hier uit maakt men in Bengale en Aracan een zeker flag 
grof gaarn , bet welk men ook Aracans-gaarn 
1 , 
waar uit men Netten breyd, en dunne lynen of Chordu- ' 
len , een manier tot in de SNE van Sina 7 
kelyk. Men maakt "er uyt alle touwerken van de "1 
en zoo ik verfía, mede in Aracan, daarom bet de onze 
Aracaanze Kennip noemen. 
De Sinezen, willende de jonge bladeren tot moeskruyd 
gebruyken, latenze maar eens opwellen in een weinig Wa 
ter , een klontje was daar by doende , waar door zy mals 
werden. 
a . | 
litum, dog bet vereifcbt een by 
