- VIIL Boek. XXXVII Hoof. 'AMBOINSCH KRUYDBOEK. 215 
Hoc veneno obliniunt tela, quibus cervos enecant, 
magoum enim in vulneratis excitat dolorem , unde 
vehementer clamitant, ita ut facilius in filvis perfe- 
qui eos poflint. In vulneratis hominibus intolerabi- 
jem cauffat dolorem , unde corpus vehementer cir- 
cumagitur, oculi convertuntur, & fpuma in ore con- 
fpicitur. Obfervatum eft magnos ferpentes in Cele- 
` pe, & Bima, quum velint aprum, caprum, vel ca- 
pram trucidare, prius adire hanc plantam, & adro- 
dere inferiores hujus herbe caules, ubi glabri, & 
fuccofi funt, quo vifco fauces fuas glabras reddunt, 
ut animal tale facilius devorare poffint. 
Tabula Septuagefima Nona 
Ad Figuram Primam Ramium exhibet majus: 
Figura Secunda Cnicum denotat Indicum. 
A 
, Hier mede beftryken zy de pylen, daar xy de Harte- 
beeften mede fchieten, want bet maakt groote pyn in de 
gekwetfte beeften , en doed ze geweldig febreuwen , zoo dat 
men ze te gemakkelyker in " bofcb naloopen kan. In dé 
gekwetfte menfchen veroorzaakt bet mede een onleidelyke 
Pyn, doet bet lichaam geweldig omwerpen , de oogen 
draayen, en fcbuimbekken, Men beeft gemerkt , dat de 
groote Slangen op Celebes, en Bima, willende een wild 
Verken, Bock, of Geite verflinden, eerft beenen gaan, 
en knagen aan de onderfte fielen dezes kruids, daar zy 
glad, en zappig zyn, met welke flym xy bare keel glad 
maken, om betbeeft te gemakkelyker te konnen inzwelgen. 
De negen en feventigfte Plaat 
Vertoont in de Eerfle Figuur , het groote Ramie-kruid. 
De Tweede Figuur wyft aan de Indifche Cnicus, ofte wilde 
Saffraan. 
CAPUT TRIGESIMUM 
OCTAVUM 
Cnicus Indicus. - Caffomba, 
Erba, eüjus flores celebrem exhibent Rofeum 
| I colorem in India Cafomba dictum, eft Cartba- 
mus, vel Cnicus, ab Kuropzo nihil, vel parum 
admodumdifferens, excepto quod in quibusdam locis 
. hec planta major, in aliis mínor fit. 
ue ex femine hic in Amboina progerminavit , 
trium tantum pedum altitudinem adtingebat, in Ba- 
leya vero & Bima quatuor, vel quinque pedum alti- 
tudinem habebat, caulem porro emittit fimplicem, ` 
re&um , firmum, ac fere lignofum, inferius rotun- 
dum, fuperius ftríatum , & in laterales ramulos ordi- 
“hatos diftinctum inftar arbufculz. em ; 
Folia ejus folitaria Tunt, feffilia fere ih ramulis ‚lon- 
gitddinem , ac latitudinem majoris digiti obtinentia, 
ad oras firmis armáta fpinulis, que prominentes for- 
mant'angulos, fed late diftant uti in Atraétyli, funt- 
que porro hzc folia firma, intenfe glauca, feu viri- 
dia, tenera autem non ita fünt fpinofa, quin tractari 
poflint. 
In-ramorum fummo coniformia excrefcunt capita 
inferius lata, & ventricofa, fuperius acuminata inftar 
Olive, olle formam prebentia, externe viridibus, 
duris, & fpinulofis fquamis , feu foliolis obfeffa ; uti 
in Cardu Benedicto. 
` Ex angufto ejus collo flos excrefcit ex multis laci- 
niatis compofitus petalis, que ample extenfa funt, & 
in quinque lacinias diftinéta, primo crocei coloris, ac 
dein rubri, quum & maturi hi flores cenfentur, ut 
decerpantur, Ipforum vero petala non omnia fimul 
avelluntur , fed exteriora tantum, & dependentia. 
Rubra feu fanguinea matutino decerpuntur tempore , 
medium omittentes croceum fafciculum , qui ifto tem- 
pore non decerpitur, fed cum aliis floribus in fubfe- 
quentibus diebus fefe aperiens, & maturus eximitur, 
ita ut ter quaterve in uno ftipite collectio talis fiat, 
In ifto capite lanugo quzdam alba; & pilofa quafi 
detegitur, inter quam femina latent. que funt grana 
alba, angulofa, & fplendentia, majora illis Hordei , 
vel Oryzz , que repleta fant medulla dulci, & pin: 
pom Flos gratum quoque fpirat odorem fere inftar 
acil, vel dentis Leonis. 
Radix ejus vilis eft, dura, paucasque emittens fi- 
brillas; Diebus iftis, quibus Sol fervet, agri hac 
planta confiti perambulari nequeunt ob firma, & fpi- 
nofa ejus folia, féd hoc peragi poteft fummo mane, 
vel vefperi, quum folia parum flaccefcant, tumque 
indufiis faciem obtegere oportet, nec nil nifi rubra 
decerpere florum petala, una alterave vero omitti- 
tur planta, cujus nulli decerpuntur flores, ut femina 
ejus conligantur. : 
Quum 
XXXVII. HOOFDSTUK. 
De Indifche Cnicus. 
Et kruid, van «viens bloemén de vermaarde Rozé» 
coleur Caflomba in Indiën gemaakt werd, is den 
Carthamus, of Cnicus, van de Éuropifcbe niets 
of zeer weinig verfcbillende , behalven dat het op zommige 
pom wat grooter van gewas , op zommige kleender 
vald. 
Die van zaad bier in Amboina voortgekomen is, waft 
maar drie voeten boog, doch op Baly, en Bima werd by 
wel vier, en vyf voeten boog, by fchiet op met een en- 
kelde regte, ftyve, en fchier boutagtige fteel , beneden 
rond, boven wat geftreept, en in zyde-takken ordentlyk 
zig werfpreidende, gelyk een boompje. 
De bladeren flaan enkeld , febier zonder flelen , aan 
bare takken , in de lengte; en breedte van een groote vin- 
er, en meer aan de kanten met flyve doornen bezet, die 
uitftekende boeken maken, dog wyd van malkáar , gelyk 
Atraétylis , flyf , boog /paams, of Zee-groen, dog de 
jonge zyn zoo fieekelig niet, of men kan ze wel handelen. 
Op den top van de takken komen kegelformige knopen 
voort, onder breed, en buikagtig , boven toegejpitft,, als 
een Olyve, uitmakende de gedaante van een pot, buiten 
met groene, barde, en Fade e febubben, of blaadjes be» 
zet, gelyk aan de Carduus Benediétus. 
ja ge bals komt de bloeme m veelé 
»efnibbe. es gemaakt, en uitgebreid, zynde 
Sen blaadje in vyf fnibbelen verdeeld, Zerf Saffraan- 
geel, ten laatfienrood , wanneer men ze ryp boud , om ge- 
plukt te werden. Dit gefchied niet met alle blaadjes te gelyk 
maar alleen met de buitenfte en afbangende. Die bloedrood 
zyn, plukt men op eene morgen af , latende de middelfte 
affraan-geele bos flaam, die dan voor die tyd niet ge- 
plukt werd, maar met andere bloemen in de volgende da- 
gen ontluikende, en mp zynde, 200 dat men drie, ofte 
viermaal aan eenen ftok plukken kan. 
In de *oornobmde knop vind men een witte baairige 
dons , en daar tu[Jcben de zaden, zynde witte, hoekige, 
en blinkende korls, grootter dan Geerft , of Ryft, binnen 
gevuld met een zoet, en vet merg. De bloeme beeft ook 
een zoete reuk, fchier als bet Hieracium, of dens Leo- 
nis, E $ 
De wortel is flecbt , bard, en met weinige vazelingens 
By dag , als de Zon beet fchynd, kan men deze akkers niet 
awel door wandelen, wegens de ftyve, en flekelige bla- 
deren , maar bet zelve gefchied fmorgens vroeg , of fa- 
vonds, wanneer de bladeren Wat flen[fen, en dan moet 
men nog met een kleed bebamgen zyn, om bet aangezicht 
te bevryden , en niet meer dan de voornoemde roode 
blaadjes van de bloemen aftrekken , bier en daar laat 
men een plante ftaan., zonder van bloemen te beroven; 
om zaad te winnen. Als 
