222 
Poft tertiam meffim agros incultos jacere oportet, 
aliisque dein conferere feminibus. In Cambaja hac 
lanta feritur menfe Junio, meffisque inftituitur No- 
vembri vel Decembri. ` ; ; 
lisdem in regionibus alia obcurrit Indigo filveftris 
fpecies , Gingay dicta, cujus folia, uti videtur, priori 
aliquando admifcentur , ceterum mihi porro ignota 
eft. s i 
Ufus. Haec planta tantummodo ob ejus folia coli- 
tur, ex quibus notum extrahitur pigmentum , quod 
binis fit modis. Primus defcriptus eft ab Foanne van 
Twift , fummo mercatore Societatis Indicae mercatu- 
rae in iftis regionibus, in ejus nempe itinerarto feu 
defcriptione Guzeratte cap. 10. fequentem in modum: 
Decerpta folia primae meffis per diem Soli exponun- 
tur ad exficcationem, ficca per quatuor vel quinque 
dies deponuntur in rotundis lapideis doliis in eum fi- 
nem exftruétis, aqua pura repletis ad viri circiter alti- 
tudinem , quae aliquando circumagitur , ut baec plan- 
tæ virtutem & colorem inbuat , quam Anil virtutibus 
inpregnatam in aliam demictunt crateram, quz ipfi 
adítat, que pet totam noctem quiefcit, ut depuretur, 
& craffa pars fundum petat , reliqua crafla Indigo fub- 
ftantia e fundo tollitur, & per pannum laxum filtra- 
tur, tenuisque ejus puls in depuratis depofita locis 
ad folem exficcatur. Hec itaque mafla pura eft In- 
digo, que vero a rufticis, ut pondus augeatur , ter- 
re quadam fpecie , que colore proxime ad Indigo 
adcedit, adulteratur, & ut in aqua melius fupernatet, 
oleo etiam inpregnatur, 
Altero anno Indigo iterum excrefcit ex abfeiflis 
fruticulis , qui in agris reliéti funt, qui tam bone funt 
note, immo meliores Gingay, h. e. Indigo filveftri, 
fi vero Indigo femen iterum velimus ferere, altera 
vice frutices prius in agris exarefcere oportet, ac 
dein abícindere ad femina conligenda. Indigo ultima 
meffis ab incolis multum adhibetur ad tingendos pan- 
hos , quum a nullis peregrinis mercatoribus expetatur 
vel defideretur. Quod porro ille hanc plantam com- 
bare cum Dauco,. ejusque flores cum Cardui flori- 
us , comprehendere nequeo , putoque auctorem hunc 
non rite adtendiffe plante formam, quin Indigo ibi 
aliam, obtineat formam , quam hic in Amboina, quod 
tamen intelligo non verum effe. 
_ Meliore jare ipfi. Lind/cbotenus cap. 69. Rosmarini 
formam tribuit , pro qua e longinquo re vera. habe- 
retur.. Paludanus vero in fais adnotationibus in: hoc 
aput nimis longe aberrat, dm dicat, Anil in Ca- 
merarii horto folia. produxi 
ovis fimilia, fed majora. Hzc forte fuerit repens feu 
lveftris Indigo fpecies, vel alia quedam planta. 
rea E fupernatet , quiefcat denuo per viginti quae 
fumenda eft, que; 
uti cerevifie fex ad. 
qua adfunditur, & In 
ditur , quod tinétores 
xillum caleis additur , 
o Craffo modo contufum ad- 
ge cère vocant. Diffoluto pau- 
X tam diu circumagitur , donec 
fpumefcat, ex hac enim {puma detegitur „an Indigo 
bone fit note nec ne, fi enim fpuma non fit tin- 
cta, tum Indigo mortua eft,que exal Ge nova 
calce, lixivio forti , Se Arack, fi {puma nimis (it 
coerulea, tum nimia calcis. quantitas addita fuit. 
fubigenda eft alia ficca Tadigo. = u 
Si 
HERBARII AMBOINENSIS 
e coerulea , illis Barbe 
Liber VII. cap. XXXIX, 
Na de derde oog{t „moet men de velden een Jaar laten 
braak leggen, en met ander zaad bezaayen. In Cambaj 
werd bet gezaayd in Juny, en geoogft in November " 
December. ; 
_ In dezelve Landen beeft men ook een wilde zoorte oan 
Indigo, Gingay genaamt , wiens bladeren zoo "t Jcbynd 
zomtyds onder andere gemengd werden. Verders nog on- 
bekent: =. 
_Gebruyk. Deze plante oefent men alleen wegens de 
bladeren, om de bekende verwe daar uit te trekken, waar 
van twee manieren zyn. De eerfte is befchreven door. 
Jan van Twift , eenige Faren geweeft Opper-koopman 
van de Ooft-Indifche Compagnies- Negotie in die Land 
in i Reysboek of Befchryvinge van Guzeratte ca 
10. aldus: j : 
De afgeplukte bladeren van de eerfte oog(t , werden een 
dag in de Zonne gelegt om te droogen, gedroogt wezende 
anorden vier of vyf dagen gelegt in ronde fteene Tanken 
of Kuypen (daar toe gemaakt) met fchoon water , omtrent: 
een mans lengte diep bedekt, roerende dat zomtyds om, 
op dat bet water de kragt en coleur van ’t kruyd na hem 
trekken zoude , latende dan bet water , daar de kragt van 
den Anil in is, in een ander Tanke ofte Kuyp (welke 
daar digte by [Laat) loopen, ende een geheele nagt overs 
ftaan zinken , blyvende bet dikke, of fubftantie van de 
Indigo op den grond leggen, dat uitgebaald, en door ydele 
doeken geklynfi, en de dunagtige pap A Jchoone plaatzen 
in de Sonne te droogen gelegt word. Dit is dan zuiver 
Indigo, wanneer xy door de Boeren om bet gewigte té, 
vermeerderen, met een [pecie van aarde (van verwe de 
voornoemde Indigo zeer gelyk) , of om in °t water ligt te 
dryven , met oly verval/cht of vermengt. werd, — 
Het tweede Faar waft den Indigo weerom aan de af- 
gefnedene flruyken, die op de Akkers zyn blyven ftaan, 
die zoo goed en beter vald dan de Gingay , dat is ‚wilde 
Indigo, maar zoo men "t zaad van ’t Indigo begind weer 
om te zaayen , moet men de. tweede reyze de ftruyken erf 
op "t veld laten verdroogen , en dan affnyden om bet zaad 
te vergaderen. Den Indigo van ’tlaatfte gewas werd van . 
de Inwoonders veel gebruykt tot verwen van lywaaten; 
alzoo by van ate uitlandifcbe Kooplieden gezogt of be- 
geerd werd. Voorts dat by °t ‘kruyd SC kt met geele 
peen, en de bloemen met bet bloeyzel van hiftelen, kan ik. 
niet weeten „of den Auteur zo naauw bp de gedaante ges 
let, of dat de plante van den Indigo aldaar eeft ander ge- 
. daante dan bier in Amboina bebbe , gelyk ik nogtans vera. 
fla var neen. EE Jp 
„Beter geeft bem Linfehoten cap. 69. de gedaante vat: 
Rosmaryn, waarvoor men t inderdaad van verre zoude 
aanzien. ‚Maar Paludanus wykt al te veel van d ^ 
gedaante af , in yn Ee op bet voorfcbreeve Capittel 5 
zeggende, dat bet Anil in Dr. Camerarii bof gewaffen 
zoude gebad. hebben, bemelsblaauwe fein. gelykende 
die van Barba Jovis, of Donderbaard, dog grooter; Zoo. 
dit niet geweelt is een kruypende of wilde zoorte van Ine 
digo, zoo weet ik niet, wat bet geweeft zy. =  , 
‚ De tweede manier om Indigo te maken , hebbe ik van. 
de Sineezen zelfs gezien, en was aldus : De fielen mel. 
de bladeren van ’t groene kruyd „andere nemen de gebeele, 
Jtokken met wortelen en al „doed men in een kuype of vat, 
op malkaar gedrukt „en giet dagr zoo veel water over ‚dal 
zy ruim bedekt zyn, en laat zé dus een etmaal «weeken s 
zoo komt al de coleur in t water bet welk daar van troe- 
bel werd, als poel-avater ‚fmyt dan alle bladeren en frelen 
weg, doed op ieder Kuype 3 of 4 Gantang i 
kalk; en roerd bet fterkelyk door malkaar met di 
ken, tot dat er een purperfchuym boven op komt , en 
door lang. roeren wederom vergaat. Dit weder een etmaab, 
geltaan bebbende „ tapt. men ’t water af, en-de. onderjte, 
dikke fubftantie werd in de Sonne gedroogd. tot koeken of 
Kos dewelke is de drooge Indigo, die men te koop uite. 
voerd. pe 
d mes nu Hann wil, verwen, moet Lib A 
agtige droezem m, waar mede te vooren geverwd 1$» 
ael men moer neemt om bier te zetten, gi Klaar water 
op, en den droogen. d prof geltoten ,? welk de Ver x 
wers. voeder noemen...Ontladen zynde, del So 
wat kalk daar by, en roerd bet zoo lange , tot dat bet we- 
der {chuymd ‚aan deze fcbuym moet men bekennen of dens. 
Indigo goed xy ofte ni 
: e niet, want is den fchuym niet ge- 
verfd „zoo is den Indigo dood „die men dan. opwekken moet, 
met nieuwe kalk, Jeberpe loog of Arak, is den fcbuym te. 
blaauw , dan is er te veel kalk onder gedaan, en die 1 
men voeden met andere drooge Indigo... Por 2 
Zeie 
gë 
