224 HERBARII AMBOINENSIS Liber VII. cap. XXXIX: 
manibus fubigitur, inque loco calido deponitur, hac- 
que coerulea mafla digna eft , que vendatur, inque In- 
doftana vocatur Noti, Portugallice Bariga , hecque 
media fpecies eft. 
Secundo anno, quum pluvie iterum terram hume- 
Gant, Indigo arbufcule praeterito anno abfcifle re- 
germinant, quum fecunda vice abfcinduntur, atque 
uti antea tractantur, unde tum conligitur prima feu 
optima fpecies in Indoftana Tyjerri feu Cabega dicta. 
Tertio anno arbufculz, per pluvias excrete ac re- 
vivifcentes ultima abfcinduntur vice, atque uti fupra 
memoratum eft, tractantur , atque viliffima fpecies 
eft. Saffala feu Peé dicta. 
Uc he tres fpecies diftinguantur, fequentia notan- 
da & obfervanda funt, Tsjerri feu Cabeça maxime cœ- 
ruleum & puriffimum habet colorem, nec duram fub. 
ftantiam , aque innatans carbonibusque ignitis inpofita, 
intenfe violaceum defe emittit fumum , paucos relin- 
uens Cineres. 
Noti feu Bariga rubentem habet colorem , quum ad 
folem examinetur, Saffala feu Peé duriffimam habet 
fubftantiam , ac colorem mortuum. 
Indicum Brafilianum a D. Te lib. 4. cap. 39. fub 
nomine Caachira utriusque defcriptum , parum conve- 
nit cam Indiz Orientalis planta , quin fecunda fpecies 
fit Indicum repens, quod in quibusdam Indie Orien- 
talis locis crefcit ; praefertim in Manado, fed mihi 
huc usque ignorum eft. Planta erit in Brafilia litorea, 
Portugallis Anir feu Anil di&a. Caules gerit rotundos 
ac prorepentes , qui hic & illic fibrillas in terram de- 
mittunt , aliasque erectas proferunt foboles, quarum 
yamuli funt alternati, inque iis feptem vel novem fo- 
liola cum inpari extremo , grifea , atque juxta ejus 
iconem fuperius latiuscula & bifida. Flosculi galeati 
funt ex luteo & purpureo colore mixti. Fruétus non 
defcribit, ultima ejus fpecies ad tingendum coeruleum 
colorem in ufu tantum eft, utreque autem herbz yul- 
neraria cenfentur ad vulnera & ulcera curanda. 
Additamentum ad Indicum. 
„Supra. memoratas denominationes fpecierum Anil 
tali modo difpofui , quali ab amico quodam mihi ex 
India transmiffe fuere , adfeverare autem nequeo rite 
ac juíto ordine mihi fuiffe notatas , differentes enim 
eas apud alios inveni auctores , quarum disquifitionem 
aliis relinquo , quibus opportunior eft occafio „uti e- 
tiam an Indigo Zeylanentis quosdam gerat hamos in- 
ftar Rubi-Idei, ac flores inftar Cardui , quales ipfi 
adfcribuntur a Pbilippo Baldeo in Zeylone defpriptione 
part. 1. cap. 24. In-Horto autem Malab. tom. 1. Fig. 
$4. fine bamis defcribitur fub nomine Malabarico 
Ameri , ac Bracmano Nely, eadem ceterum folia , flo- 
res & fructus gerit uti hic in Amboina, licet hic plan- 
ta fit multo minor. Hortus enim ifte memorat Ameri 
fuum effe arbufculam altitudinis virilis , quas truncum 
gerit brachium craflum. 
A reducibus ex Zeylana intellexi „re vera Indigo 
in Zeylana in tantam excrefcere altitudinem , virilem 
nempe & arbufculz fpeciem pre fe ferre, ibi autem 
filveftris cenfetur Indigo fpecies, ad tingendum non 
- ufitata:.Sic quoque icon fubfequens Fig. er. Horti 
Malab. Colinil dicta , Bracm: Schera Punca melius cont 
Weier aga Indigo „ quam hie in. Amboina ha- 
Porro adprobare nequeo , hanc herbam Pocari Po 
lygalam Zeylonenfém , uti in adnotationibus iftius horti 
legitur, quum in hacıherba.nil detegatur , quod lac 
emittit. vel lac profert y fitque mihi femper res du- 
bin Se periculo he uml plantis modo ex nu- 
AM ne & externa fac e Europea inponamus 
In Celebis regione fpuria quedam crefcit fpeci 
feu Pfeudo Indicum , forma multum e 
qua «color gie y 2 nigro Bar eltque herba 
repens y quam in Auctuario defcriban 
pop ibam fub Manadenfi 
Quo- 
en op Iywaaten gefmeerd , en zoo op een zandi, 
droogen gelegt, die nog vogtig GE: in DE p 4 
len met banden werden gemaakt „en op een warme d E 
geborgen , zynde dat blaauw als dan veerdig om 2 Ad 
kopen , en werd genaamt in Indoftaans Nou , in A 
fuged E zynde een midielzoorte. $ T 
n *ttweede Faar , wanneer de regen bet 
bevogtigd , Jcbieten de Indigo mea ‚des a ge 
ren afgefneden, Weder mooytjes uit, en werden. als pes 
voor de tweedemaal afgefneden , en. daar mede geband 1 
als vooren , waar van men gewind de cerfte of belle zo : 
Tsjerri of Cabeça Benaamt, ms 
In "t'derde Jaar werden die boompjes ‚die weder dy 
den regen opgequeekt zyn, ten laatflernaal afgefneden "e 
als boven verbaald, gebandeld, is de fleg fie zoorte y 
werd genaamt Saflala of Pee. gr 
Om deze drie zorteringen te onderfcheiden , di y 
volgende gelet te werden: Tsjerri e Caney DOM ; 
blaauwfte en zuiverfte van coleur zyn, en niet bard vii 
bol op d SE arya „en op kolen gelegt mede des 
cet Bs eette rook van zig geven, en weinig alfche ag. 
Noti of Bariga , roodachtig van coleur, w i 
in de Sonne werd be/chouwd R Saffala of Peg ü E d 
dan klompen en doof in coleur. à y 
Indicom Brafilianum van Dr. Pifo libr. 4. cap 
onder de naam van Caachira in twee zoorten M 
ven, beeft weinig gelykeniffe met bet Ooft-Indifche, of 
de tweede zoorte moefte een, Indicum repens zyn " het 
welk bier en daar in Ooft-Indiën met namen op ‘Manado 
ook groeid , maar my nog onbekend is. Het zal een kruyd 
zyn in Brafil op firand wafJende , en by de Pohussum 
Anir of Anil genaamt. Het beeft kruypende en ronde 
fielen , dewelke bier en daar weder in de aarde worte- 
len, en dan andere overeynd fiaande voortbrengen , daar. 
de takjes verwiffeld tegens malkaar ftaan, en aan dezelve 
7 of 9 blaadjes met een voor uit alleen, grysacbtig , en. 
volgens zyn figuur voor breed, en cem weinig. gek Loft 
de bloempjes als kleene belmkens uit geel en purper gee 
mengd. De vruchten befchryft by niet, de laatfte zoorte 
is maar gebruikelyk tot blaauw verwen , maar beyde wore 
den voor wondkruyden geacht , om wonden en Ulceratien 
te genezen. 
Byvoegzel van het Indicum. 
De bovenftaande benamingen van de zoorten des Anils; 
beb ik zodanig gefteld, gelyk xe my door zekeren Vriend 
uit Oud Indiën toegezonden zyn, doch ik kan niet verze- 
keren dat ze wel en in baar regte ordre opgegeven zyn; 
Ammers ik vind ze verfchillend opgegeven by andere Au 
theuren , welk onderzoek ik aan andere overlate „die beter 
Lengt hebben „als mede of bet Zeylonze Indigo eenige 
aakjes gelyk de braam-befiën beeft „en bloeyzel als Dife: 
len , diergelyke bem gegeven werden by Philippus Bali 
deus in zjn Zeylonfe befehryving Part. 1. cap. 94. 
Immers in Hort. Malab. tom. 1. fig. 54. werd bet zon 
der baken befchreven onder den Malabaarze naam van 
Ameri, en den Braminezen Nely, anders met dezelfde 
bladeren, bloempjes en vruchten gelyk wy bet bier in 
Ambon hebben, boewel veel kleender van gewas, want 
dien Hortus zegt zyn Ameri te zyn een boompje van een 
mans boogte , en een Dam van een arm dik — 
— Van. Zeylons vaarders beb ik werftaan, dat inderdaad 
op Zeylon bet Indigo zoo boog wıfl als een man, en in 
de gedaante van een boompje ‚maar men boud bet aldaar 
voor een wild Indigo, en tot verwen niet gebruikelyk. Zoo 
komt ook de fchildery van de volgende 55. fig, in den 
then déen Colinil genaamt , in °t Braminees Schera 
Panca; beter overeen met bet ¡go y bet welk 
wy bier in Amboina hebben. Ge onder 
Voorts kan ik niet goed vinden, dat mien dit kruyd Po- 
lygala Zeylonenfis noemd , gelyk men in de Annotatien 
van voorfchreve Hortus vind, dewyl aan dit kruyd niets 
is , dat melk uitgeeft of melk maakt. en ik beb bet altyd 
voor een zorgelyke zake gebouden, als men de Indiaanjcbe 
gewallen fegts na een bloote gelykeniffe en uiterlyke gé 
daante met Europifcbe namen doopt. — + 
Op ' Land van Celebes waft noch een baftard-zoorte, 
of Pfeudo Indicum, in gedaante veel van "t voorg 
verfchillende , waar mede men fvart-blaauw verft „eneen 
kruypend kruyd is, bet «velt ik befchryven zal in myn 
4Auctuariuin onder den Manadefen naam van llam. 
* Faar- 
