VIII Bock. XLU Hoofifl. 
In fumma ejus parte florem gerit palme longitudi- 
nis, pallide carmefini, feu rubri coloris, qui depen- 
det, inque multos lobos diftin&us eft y criftas gal- 
linas referentes, in quibus femen reconditur album; 
licec & fint alie , que fufcum gerunt femen; Co- 
piofe crefcit in Perua, & Quito, eftque una trium 
rerum, .ex quens indigena ví&um habent. ; 
Callallüb Blitum eft Brafilienfe, ubique in hortis; 
& ad vias crefcens , ac quotidianum olus ibidem tam 
Europeis quam Indis. Enfeb. Nierenberg Hift.. mat: 
libr. 14. cap- 273. fcribit, in Mexicanis regionibus Bli- 
tum rubrum vulgatiffimum effe, ibidemque vocari 
Hoautli, uti & variegatum , feu pictum. Biitum , feu) 
Pfirtaci herba, dictum ibi Micbiboautli ; ita ut larga 
natura hanc plantam, per. totum. mundum tanquam 
univerfale nutrimentum . diftribueric. » In India Ori- 
entali nulla domicula obcurrit. cum quodam arvo; 
jn quo non area eft fata hoc. Sajor Bajang: 
Deinque notandum eft, Sajor Bajang, prefertim 
rubrum elegantiffime crefcens in infula Siaua aliquid 
peculiare habere, fi enim coquatur, vel edatur non 
abjiciendo primam ejus aquam, magnam cauflat ven-: 
triculi anxietatem cum vertiginibus, & vomitu, quz 
noxiä qualitas ipfi putatur fupervenire ex fubtili quo- 
dam cinere , quem mons continuo flagrans, vel ipfa pro- 
jicit infula, quique diu foliis inhzret, hoc infervire 
poteft admonitioni colligendo Sajor aliis in locis, in 
quibus fimiles reperiuntur ignivomi., &- zftuantes 
montes. Tas ee 
Pifo libr. A. cap. $7. vocat Canaruy dicitque fpeci- 
em effe Bliti albi ,.fpicatos gerentem flores „ac pro 
inde multo magis Amarantum, feu Blitum Spicatum. 
Sinenfis- duidam. Med. Doctor mihi narravit nüllas 
terreftres teitudines edere Sajor Bajang . fique ipfa-, 
rum edatür caro, ac dein hzc herba, quam maxime 
ftomachum gravare , quum teftudo digeri nequeat, 
unde & abdomen intumefcit, ac vehementi vomitü 
demum rejici debet; ; 
Tabula Otoxé/ma Secunda ~ 
Ad Figuram Primam Blitúm exbibet vulgare Indicum, feu 
maus N v 3 
Figura Secunda Blitam denotat zerreffre , feu minus. 
OBSERVATIO. 
Horum Blitorum: fpecies, feu varietates optime inveni 
fecenfitas in Sloan. Cat. pl. Fam. p. 49. que ibi cum reliquis 
nonymis, & Auctoribus ldudatis examinati poffunt: 
Tom. V. ; CAPUT 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 333 
. Boven op beeft bet een bloeme febier een band lank ligt 
Carino yn-rood , neerwaarts-bangende, en inveele lobben 
verdeeld, gelyk bane-kammen ; daar in Jebuild wit aad; 
boewel "er ook van Bruin zand gevonden «verd. Het 
waft overvloedig in Peru, en Quito, en is eene van die 
drie dingen, waar van die Inwoonders baar leven one 
derhouden. i ; 
Callalluh is een Brafilifeb Blitum , over al aan de 
wegen in de boven waffende, en een dagelyks moeskruid, 
aldaar zoo wel voor de Europianen als Indianen, Eufeb. 
Nierenberg Hift, nat. lib. 14. cap. 75. fchryft dat in 
de Mexicaanfe landen het roode Blitum zeer gemeen 2)» 
en aldaar genaamt Hoautli; als „mede bet gefchilderde 
Blitum: of Papegays-kruid , en aldaar genaamt Michi- 
hoautliz Zoo dat de milde natúur'dit kruid tot éen pe- 
meen voedzel door de gebeele weereld verfpreid-beeft. In 
Ooft-Indién vind men niet een -buisje zoo kleen „daar: 
maar eem weinig erfs by is, of men vind een beddeken 
van de Sajor Bajang. MOG SDI i 
` Eindelyk ftaat op te letten, dat de Sajot Bajing , in- 
zonderheid de rode zeer fchoon op ^t; Eiland ‘Siau waffen- 
de, iets bezonders beeft , want 200 men bem kookt; of eet 
zonder bet eerfle water weg te gieten, zoó weroordaakt 
by groote benauwtbeid in de mage , met duizeling ` eg: 
braken , welke quaadaardigheid\; zoo men gift; bem ober- 
komt uit een fyne affche , die de fleets’ brandende berg 
of "t. zelffte Eiland- uitwerpt , en lang op de bladeren 
liggen: blyft, dit. kan dienen tot een waarfchouwing: in 
"t plukken van. Sajor op andere plaatzen , daar dierge- 
lyke rookende bergen zyn. : . 
Pifo D.A. Cap. 57: noemt» bet Canaru , en vegt dat 
bet een zoorte van wit Blitum zy , met geaairde bloe- 
men, en dierbaloen veel meer een» Amarantus y of Bli- 
tum Spicatum, . Omens TOUS 
Zeker Sineeze Door beeft my verbaald , dat geen land= 
Schildpadde van Sajor Bajang erte. em zoo “men“baar 
vleelfch eet, en dit kruid boven op, dat bet zeer bezwaard; 
door dien de Schildpadde niet kan: verteert werden, doed 
den buik zwellen, en moet door een geweldig braken ten 
laatften weder: overgegeven werden, 
| De twee en tachtigfte Plaat - 
Vertoont in de Eerfle Figuur, het gemeene Indifche; of grod 
te Blitum, 
De Tweede Figuur wy aan de land, ofte kleine Blitum. 
AANMERKING. 
De zoorté, ofte de veranderingen van defe Blitum, heb 
ik het beft bevonden opgetelt by Sloan. Cat. pl. Famaic. 
p. 49. alwaar die verders met hun benamingen ;. enaangehaal- 
de Schryvers kunnen nagezien werden. 
SLM, 
Gg 
