234 
CAPUT QUADRAGESIMUM 
Poe RAE eu? 
Blitum Jpinofum. Bajang Baduri. 
~ liveftrium fpecierum unicam tantum defcribemus, 
>) fpinofum nempe. Blitum , quod inftar arbnlcalz 
excrefcit, ad trium pedum altitudinem , fimplici 
ftipice digitum craflo, firmo, fubtus fere ligpofo, ro- 
tundo, parum ftriato, in junioribus fruticulis rubro , 
in vetuftioribus ex rubro fufco , intermixtis ftriis vi« 
ridibus , dividit autem mox fefe in plures laterales 
Tamos, magna cx parte rubentes. - 
Folia folitaria locantür , & inordinata, quatuor » SE 
quinque pollices longa, binos lata digitos , ipforum 
vero pars inferior , & minor nuda eft , petiolum for- 
mans: Subtus multas gerunt obliquas y & quam maxi- 
me protuberantes coftas , ipforumque ore finuofe , 
funtque porro ex nigro virentia , fed cofte pallide 
virent, 3 ACPA 
Ex cujusvis folii oftu tam ad primarium caulem ; 
am ad laterales ramos multe confpiciuntur erectz, 
& acute’ {pine , molles quidem, fed pubgentes , qua- 
rum maxima unguem digiti longa eft „ telique brevi- 
ores, bineeque tresve fimul uno ex ortu proveni- 
unt. 
Lateralium ramorum folia minora funt ad ipforum 
ortum fimilibus fpinis armata, ex ipforum ortu alios 
emittentia ramulos cum minoribus foliolis. Quorum- 
vis cauliculorum fummo brevis infidet fpica, undique 
obfeffa capitulis viridibus, parum rugofis, feu hirtis, 
ach arena , vel pilis effent confpería , nullos vero 
confi iciendos prebent flofculos , fed femen continent 
pufillum, & obfcure ruffum. Talia quoque capitula 
confpiciuntur ad ramulos inter fpinas , que femina 
itidem fervánt. Foliorum fapor eft uti in aho Blito y. 
fed non ita amarus, ac vere oleraceus, 
Radix fimplex eft, longa, profunde terram pene- 
trans. éXterné rübéns, ex qua multe dependent te- 
nues Be = en in 
. Nomen. Latine Blitum fpinofum , Ss agrefte. Mas 
laice Bajang Badari, & Bian Utan. 
Loet: In ¡úcultis erefcit locis in defertis bortis, in- 
que pagis juxta fepes, uti & in plateis, quas raro ad- 
eunt ings, icem: in: multis planis litoribus:, ubi 
lapilli fiint freqüentes. -Notum eft in cunctis Amboi- 
-— infulis, licet raro obcurrat, ubi vero cre- 
y p 
gat, ita ut ingehréth obeupet locufn, conceditur ipfi 
ángulos in horto, ubi fponte fua fefe multi- 
plicat, cujus & folia multo fünt molliora, & telio- 
ris faporis. 
Ujus. Si colere hoc vellemus , ut majori poffet 
adquiri copia, inter olera DE adhiberetur, quam 
verum Sajor Bajang, quum ipfius folia fint magis fa- 
pida, faltem multo meliora illis Amboinenfis Sajor 
Bajang, nunc autem fpernitur, quum adeo fpinulo- 
fum fit, ac proin ejus folia agi decerpantur - 
quod vero in hortis excrefcit, maj f 
ft 3 à si zn 
luxuriat, unde & plerumque ad olus adhibetur. e 
In Sina quoque erit notum, Sinenfes enit hicha- 
bitantes ad medicinam preparant hanc herbam in 
pulverem toftam , quem fübtilem reddaht moliéndo, 
cumque aliis rebus conmixtum per fubtilém arandi- 
nem in alicujus fauces efflant, quum he 
fimul fortiter exficcat. P 
Similis fpinofus frutex in Maccaflara obcurrit. vo- 
caturque ibi Bajanta, ad trium pedum altitudinem 
excrefcens cum multis erectis ramulis , ejus folia bina 
fibi funt obpofita per ampla interftitia, formam ha- 
bentia Bungo, quatuor pollices longa, binos lata di- 
gitos, ab utraque parte acuminata, viridia , tribus 
quatuorve obliquis admodum , & finuofis coftis ab 
utraque parte donata. In quovis articulo quatuor 
longe, & molles tanquam in centro locantur fpinz 
transverfales, atque mox fupra has bine quatuorve 
alie minores oblique, unde hic frutex quam maxi- 
me fpinulofus eft. Flores, ac femina me p 
Radix .— 
HERBARII AMBOINENSIS 
deciddum femen quam maxime fefe propa- 
raiz, refrigerat enim, & depurat mediocritét; fed ` 
Liber VII. cap. X LIE 
XLIII HOOFDSTUK, 
De wilde doornagtig Blitum, 
An de wilde zoorte zullen wy maar eene befchryven,; 
te weten bet doornagtige Blitum , dit fchiet op als 
een boompje , drie voeten boog , met een enkelde 
flam , dewelke een vinger dikis, (Eyf, van onderen fcbier 
boutacbtig , rond, weinig gefdreept , aan de jonge frrui- 
ken rood; aan de oude bruin-rood , doch daar groene fire- 
pen onderlopen , en verdeeld zig firaks van onderen op in 
veele zyde-takken , dewelke meeft rood zyn: 
De bladeren Joan enkeld, en zonder order , vier, en 
vyf duimen lank, twee vingers breed, doch de agterfte, 
en kleenfle belft is blood, witmakende den Deel: Van ón.. 
deren hebben ze veele fcbuimze , en zeer witfbekende ribben; 
en aan de kanten zyn zy gefronft , zwart-groen, doch de 
ribben bleek-groen. 
Uit den oorfpronk van een ieder blad zoo aan den boofta 
fteel, als aan de zyde-takkem , ziet men veele regte, en 
Jcherpe doornen , die wel week zyn, en egter fteken, 
waar van de groot/te een nagel van een vinger lank zyn; 
de andere korter , twee, en drie uit eenen oorfpronks 
- De bladeren tian de zyde-takken zyn kleender by baren 
oorfpronk, met diergelyke doornen bezet , wit baren {choot 
al weder andere takskens uitgevende , met nog kleender 
bladeren, Op den top van alle flelen komen korte aaire, 
voort bezet met kleene groene knopjes „ dewelke wat ruig 
2" als of zand , of baairtjes daar op flonden ; doch geen 
nnelyk Gei vertonende „daar in- kleen «roS 
zaad jcbuild. Diergelyke knopjes. ziet men ook aan de 
takken tu[Jcbén de doorentjes , daar in mede zaad fcbuilds 
De fmaak der bladeren is als aan een ander Blitum, dog 
min bitter , en regt moeskruidagtig. 
De wortel is enkeld, lank, diep in de aarde gaande, 
van buiten rood , en bebangen met veele dunne vazelin- 
en. 
ç Naam. Ze" ag Blitum fpinofum, & agrefte. A 
*t Maleyts Bajang Baduri, en Bajan Utan. ~ 
Plaats. Het waft op de ongebouwde plaatzen in verla» 
tene tuinen, in de Negoryen langs de beiningen, en op 
de ftraten, die weinig bewandeld werden „ als mede op 
vlakke fitanden „daar bet veele kleene Deenen beeft. Het 
is bekend in alle Amboinfche Eilanden, hoewel bet wei- 
nig te vinden is, doch daar "t Boa, vermenigvaldigd 
bei zig door uitgevallen zaad, dat het een groote plaats 
beflaat, men vergund bem ook een boek in de tuinen, 
daar bet zig zelfs vermenigvuldigd , wiens bladeren mal- 
zer , em beter van fmaak werden. 
Gebruik. Indien men’t bavenen tildes dat bet inme- 
nigte te bekomen was, men zoude bet onder de moeskrul- 
den meer-gebruiken, dan bet regte Sajor Bajang, dew) 
men vyne bladeren fmakelyker bevind , immers beter dan 
bet AmboinfcbeSajor Bajang, maar nu werd bet meet 
veragt; om dat bet web oornagtig is, en daarom de bla 
deren wat moeyelyk em te plukken zyn, doch bet geene in 
"de boven Voortkomt , grooter , en weeldriger opfchitt y 
werd doorgaans tot een moeskruid gebruikt. : 
In Sina moet bet ede bekend zjn, want de Sineezen 
bier woonaghig gebruiken bet tot eenige medicyn, bet ge- 
beele kruid tot pébHer brandende, bet welk wy dan Sy" 
malen, en met eenige andere dingen vermengd door een 
tje, lemand in de keel blazen , als dezelve bezeerd, 
Sis, want bet werkoeld, en zuiverd mati y 
A l 
N "1 rooga ) erkelyk op. 
€ Men un Tu 
V diergelyke doornagtige beefter op Maccafar, 
eh aldaar ge reme ES boog , met veer 
overeind flaande takskens , de bladeren ftaan twee, en 
drie tegens malkaar, met «vyde tuffchen plaatzen, VAR 
fatzoen als Bungo , vier duimen lank , twee vingers 
breed, agter „en vooren toegefpitft , doods-groen , met drie 
of vier zeer fchuinze, en bogtige ribben te weer-zjden- 
Aan ieder lid Baan mede in een kring vier lange , en wet" 
ke doornen, overdwers , en digt boven die, twee, d vie 
andere kleendere fcbuins , waar door bet fpruitje Debt? 
is. Het bloeizel, en zaad zyn onbekend. 
s X 220° De 
