gege 
-Quod tamen non adfentio, fed vim ejus e 
I 
VIII Boek. XLIX Hooff.. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 243 
Fructus funt poma parva, rotunda, magnitudine Ju- 
glandis decorticate , fed rotundiores, & feffiles in 
plano pericarpio fcutellato, qui diu virent, & ob- 
fef func curtis, ac @aflis fpinulis, non ledentibus , 
fed difficilem pr&bentibus tactum: Tandem terreum 
adquirünt colorem, atque dehifcunt in quatuor par- 
tes, quum interior ipforum fubftantia referta eft me- 
dulla alba, & ficca , repleta feminibus fibi incum- 
bentibus, rugofa, obfcüre lutea, plana, ac trigona, fere 
inftar auris humanz ; faporis fatui feu infipidi. 
' Inferiores rami & ftipes lignofi adrnodum funt, no- 
do, & folidi, intus repleti ligno albo. Radices pro- 
funde in terram penetrant, in fimiles fefe dividentes du- 
ras & craffas divaricationes, oblique per terram pro- 
repentes. Totius plante odor ingratus eft , capiti mo- 
leftus , fere inftar ttercoris Vaccini vel Opii , licet fos 
vesperi Liliorum alborum odorem fundat. — . 
Secundo Dutra nigra haud mültum differt a priore, 
excepto quod ejus rami fint magis incurvi & nodofi, 
obfcure fufci feu nigricantés, folia ejusdam forme, 
intenfe viridia , fed farina quafi cinerea adfperfa, que 
ipfis adhzret. Anguli ipforum magis protuberant , & 
ad taétumi molliora funt hec folia quam albe, crafla 
Quoque & flaccida, Flores fructusque funt uti in præ- 
cedente, ut & ingratus odor, ; 
Tertio Dutra rubía, nón multum quoque differt a 
priore, excepto quod ejus folia plumbeum habeant 
colorem , flos ejusdam eft forme , fed ruber, ac ple- 
nus, acfi bini flores fibi effent inpofiti, medius autem 
multo minor eft, nec unquam rite expanfus. Hujus 
quzdam fpecies in Uliafferenfibus obcurrit infulis in 
plateis crefcens, minorés gerens florens ac Folia. 
Nomen. Latine Stramonia Indica ® Dutra, ex ejus 
¿enim defcriptione fatis cognofcitur, Stramoniz fpeciem 
effe, qe in Europa exhibetur , a qua parum differt, 
quod diverfitati regionum ad{cribendum eft. Portugal- 
lis vocatur Dutroa. Hispanis Burladora. reliquz ejus 
pen es Chrijtopb. Acofta cap. 53. funt ‚in 
alabara Unmaita Caja. In Canara & circa on Da- 
turo feu Datura. Turcis & Perfis Datula. Neoterici 
e in Turcia cam vocant. Barokokalos , feu potius 
aryokokalos , h.e, granum caput gravans ; unde Ítali 
.derivant Parococuli, Belgice Dooren-appel. Gallice Pó- 
mo de Peru. Malaice Dutra, & Cubsjubong. Javanice, 
Baleyice, Sí Maccaffarice quoque Cutsjubong. Amboi- 
nice Lutroa. Sinice Wantobie & Bantoböe , h. e. herba, 
que @quivalet decem millibus aliis herbis ob fubfe- 
quentem rationem. ; 
` Cum aliis in ea fum lententia , quod fit Arabum Vue 
Metella feu Methel, cujus meminit Serapio cap. .374- 
dicitque, Methel. eft fructus inftar Nucis Vomice , cu- 
E femen eft uti Mandragore , corticem gerens rugo- 
lum, faporem habens gratum & penetrantem. Ejus 
gates frigida eft üsque in quartum gradum , cumque 
oc convenit nomen Mut-ol, quod juxta Pyrardi re- 
latum in Maldivenfibus crefcit infulis , ac denotat ftul- 
«torum herbam , quum propinatum homines reddat fa- 
tuos & infanos. Anguillara habet hanc pro Hippomane 
Theocriti , qua equa furiofz evadebant , fed incerta 
opinione. Ves Bc es 
Locus. Per totam fere Indiam nota eft hzc planta; 
jn uno tamen, loco magis nocet quam in altero, fal- 
tem quz in Canara Malabara crefcit, multo. vide- 
tur efficacior efle Amboinenfi & Moluccenfi, loca a- 
mat folitaria prope muros & poft ædes. In Banda aliis- 
que regionibus juxta litora crefcit ante pagos, ubi 
pla quevis ac fordes ejiciuntur. Rubra in hisce 
rientalibus infulis raro obeurrit , ac potiffimum in 
Batgjana crefcit. ; en 
< Ufus ac Vires, Frigida. cenfetur in quee gus > 
led v elle TOmpo- 
lentam ac infanientem, non minorem Solano Maniaco 
x agora, que vires per folum frigus excitari 
nequeunt, fed vaporofa & fulphurea qualitate , fenfus 
Conmovente, ; 
* 
Apud Chriftopb. Acoftam& Linfchotenum ample nar- 
ratur hi erba abufus , & prefertim ipfius feminis, 
quod inci mulieres iftarum regionum inter arcana 
faa pretiofa fervant, cujus femi drachmam fubtiliter 
tonem cibis vel potibus admifcent ,maritisque exhi- 
ent, ünde prius incipiunt ridere , & hilares efle, alii 
Tom. Y, ; autem 
, De vruchten zyn kleene tonde appelen, in de grootte 
van een gefchelde Ockernoot, doch ronder, en vaft in 
een vlak schoteltje , langen tydgroen blyvende ; bezet met 
korte y dikke fiekeltjes, wel niet kwetzende , egter moeje: 
lyk om aan te taften: Eindelyk worden zy aardverwig ; 
en berften open in vier delen; als dan ziet men’t binnen- 
Je uitgevuld met een wit droog merg, doch bet meefte is 
vol zaden, digt op malkaar geboopt ‚rimpelig , donkergeel, 
plat, en wat driehoekig, of gelyk een oor van een men/ch, 
Jmets, of zonder /maak, i i 
De onderfie takken en ftam zyn zeer houtagtig ; knoe- 
fig, en vaft, binnen met een wit bout. De wortels gaan 
diep in de aarde, verdelen zig in diergelyke barde en dik- 
ke takken, die dwers in de aarde kruypen. De reuk van 
de gebeele plante is onlieffelyk 5 bet hooft befwarende, 
Schier als Koedrek of Ampbioen , hoewel de bloeme by avond 
na witte Lelien riekt, f ; 
‚ 2. Dutra nigra verfchild niet veel van de voorgaande; 
bebalven dat deze takken krommer en knoeftiger zyn , don- 
ker-bruyn of favartachtig, de bladeren van bet zelfde fat- 
zoen , boog-groen, dog als met een grys meel beftrooyd, 
dat egter niet afgaat. De hoeken fteeken meer uit , in ’t 
aantaften zagter dan de witte , mede dik en flap. Bloemen 
en Leen zyn als aan ’t voorige, als mede den vuilen 
reuk. 
3. Dutra rubra ver/cbild mede niet veel van de voor- 
gaande , bebalven dat deze bladeren loodverwig zyn, de 
bloem van bet zelfde fatzoen „maar rood van coleur en dub- 
beld, regt als of 2 bloemen in malkaar gefloken waren, 
zynde de binnenfte veel kleender , en nooit ter degen geo- 
pend. Men vind bier van een zoorte in de Uliaffers op 
feraat waffende, kleender van bloemen en bladeren. 
Naam. Jn ’t Latyn Stramonia Indica & Dutra, want 
uit. de befchryvinge genoegzaam, blykt , dat bet van de 
Stramonia, die in Europa getoond werd , weinig verfchild, 
"t welk de verfcbeidentbeid der Landen toe te fchryven is. 
De Portugezen noemen bet Dutroa. De Spanjaarden Bur- 
ladora; De verdere namen uit Chriftoph. Acofta cap. 
53. zyn op Malabaar Unmatta Caja. In Canara en om- 
trent Goa Daturo of Datura. Turx en Perfiaans Datula. 
De nieuwe. Grieken in Turkyen noemen bet Barokokalos, 
of beter Baryokokalos , dat is booftbefwarende korl , waar 
van de Italianen maken Parococuli. In 't Duit/cb Doo; 
ren-appel Franjch Pomo de Peru. Maleyts Dutra, en 
Cubsjubong. Favaan/cb, Baleyts en Maccaffaars ook 
‚Cutsjubong. -Amboin/ch Lutroa. Sinees Wantohóz en 
Bantohúz, dat is kruyd , dat jegens 10 duizend, andere 
kruyden op mag , om navolgende reden. 
Ik ben met andere van dat gevoelen , dat bet zy der Ara- 
biers Nux Metella of Methel, waar van Serapio cap. 
374. Jebryft. Methel is een vrucht gelyk de Nux Vo- 
mica, wiens zaad is als dat van Mandragora, met een 
ruyge fcbor[Je , van fimaak aangenaam en kragtig.: Zyn 
hoedanigbeid is koud. tot in de wierde graad, bier mede 
komt overeen de naam Mut-ol , 't welk na Pyrardi be- 
Jebryvinge waft in de Maldivifcbe Eylanden, en beduyd 
Vit en AT om dat bet gedronken , gek of witzins 
maakt. nie ad Mt vor Hippomanes Theocriti, 
waar door de Merrién onzinnig werden, met een onvafte 
giffinge. dr mU quo. Kr AA : 
Plaats. Het is ftbier door gebeel OofteIndien bekend, 
doch op de eene plaats vald. bet fchadelyker dan op de an- 
dere , immers `t geen in Malabaar wal Jcbynd veel krag- 
tiger te zyn dan 't Amboinfcbe en Moluxe , bet waft geern 
in eenzame boeken by de muuren en od de buyzen. In 
Banda en elders ziet men ’t langs de Zeekant voor de Ne- 
goryen, daar men allerbande ruygte en vu ligheid benen 
Jmyt. Het roode vind men in deze Öofterfebe Eylanden 
zelden „en waft meeft op Batsjan. me 
Gebruyk en Kragten. Het werd voor koud gebouden 
in de vierde graad ‚doch zonder myn toeflemminge, maar 
wel dat bet een en dolmakende kragt beeft, met min- 
der dan Solanum Maniacumen Mandragora, welke krag- 
ten door geen enkelde koude konnen ve werden y 
maar door een dampige en fwavelige eygen/cbap , die de 
zinnen beroerd. Bie 
By Chriftoph, Acofta en Lindfchoten , werd wydlo: 
pig verbaald bet misbruyk van dit gewas , inzonderbeid 
van zyn zaad ‚’t welk de ontugtige Vrouwen indie Lane 
den onder baare fecreetfte kleynodien verwaren , want 
van’t zelve geven zy een baloe drachma, fyn gewreven 
in koft i e de Minen in, die daar van éerft gon 
2 
