VIII Boek. LI Hooffi. 
Germanus quidam Hortulanus mihi narravit , in 
Europa: quendam Pharmacopzum quotannis ab eo 
defiderare radicem hujus plante; quam in taleolos 
diffecabat, exficcabat, ac pro Mechoa-canna vende- 
bat, qui adfirmabat, eandem cum hac habere pur- 
gandi virtutem, immo ex ejus opinione unam Can» 
demque effe , Quod tameu ex relatu. Nicol. Monardi 
nequit effe verum, quem de hac re vide cap. 51. Hi- 
flor. fimpl. & Clufii adnotationes in hoc caput. , 
Dr. Bi 0 libr. 4. cap. 44. ipi quoque dat Brafilienfe 
nomen Hacbal Indi, dicitque ubique in Brafilia fpon- 
te provenire, flores gerentem tricolores in una plan- 
ta, purpureo rubentes, flavos, &'albos, immo flo- 
res ipfos aliquando effe variegatos. Radicem fcribit 
fepius compertam fuiffe expertum remedium contra 
Hydropem ; fortiffime enim urinam expellit, eodem 
ufurpata, quo Mechoa-canna; modo, licet ipfius fa- 
por non admodum acris fit, obfervavit quoque , flo- 
rem fefe per noctem aperire, fi aliquamdiu aliquis 
candelam ipfi admoveat; hoc autem in Indie Orien- 
talis floribus non fuccedit. Tandem quoque Bataviae, 
& hic in Amboina fefe obtulit Mirabilis multicolor, 
forte ex äliis delata terris, quae in uno ftipite nunc 
binos, nunc ternos exhibet colores. Hic vero inul- 
to magis inregularis crefcit, & amplius fefe extendit 
füpra defcripta Indica fpecie. 
ANDI Maptenr Hort. Malab. p. 10. Fig. 75. 
defcriptum , eft Mirabilis Peruana, tricolores gerens 
flores; flavos nempe, albos, & purpureos; hi vero 
peutiquam furit pentapetali, uti ifte declarat Hortus, 
fed tantummodo KE GE rv he ac monopetali, 
nullumque alium plante narrat ufum, nifi Sec? inco- 
lae ad ceremonias illam adhibeant. y 
In Zeylona quoque erit haec planta obvia, uti id 
patet ex Anglico feriptore Roberto Knosio in itinera- 
rio fuo pag. 27: ubi ipfam vocat Sindric- Maul, ipfi- 
que binds tribuit flores; albos, & obfcure terreos; 
eu purpureos; ibi quoque hora quarta poftmeridiana 
fefe aperiunt — talique modo per totam manent noctem, 
uidam quoque hanc plantant in hortis florum caus- 
4, ut nebulofo coelo ipfis inferviant loco horologii: 
"Vulgaris quoque eft in Sina, ac Sinenfibus Tsjen 
ti alibach-vocatur¿ matuta ipfius officula ex alba tol- 
füntur internd medulla, quae cum aqua in pulticulam 
contrita, faciei inliniuntur, ut album ipfis conciliet co» 
lorem, qui hoe deftituüntur, 
"Tabula Octogefima Nona 
Plántam exhibet, que Mirabilis per excellentiam vocatur: 
OBSERVATIO. 
Hee eft Mirabilis H. Clifort.p.53- ubi duodecim ejusad- 
eurate di(tinxit Linneus GE eftque Jala A ed 
rum Tournef. inft. pag. 130. & Thef. Zeyl. p. 124. & Mira- 
bilia Peruviana Dale. Pharm. in 4to. p. 122. ubi vide ejus 
Vires, que a Rumpbio Obiter cabtüm notantuf. = ^ — - 
CAPUT 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
C 255 
zen Duitfebe Hovenier wifle my te zeggen, dat i 
Europa zeker Apotheeker jaarlyks de Sieg, £c deze Ban, 
‘té bem afeifchte, dezelve. in Jehyven [nee , droogde , eh 
voor Mechoa canna verkogté , bein vérze 3 
dezelf fte krachten badde E t mere ho E deu 
ninge dezelffie. was, bet welk egter na bet [chryven van 
Micob MANDOS niet kan zyn, den welken a cap 
51. hiítor. fimplic. ez de annotati ; 
Clufius op ’t zelfde. BT VEP 
Doctor Pifo lib. 4 cap. 44. geeft bèm medé den Brá- 
filifcben naam Hachal Indi, en zegt dat bet overal in 
Brafil in’t wild waffe, met bloemen van driederley coleur 
purper-rood, geel, en wit aan eenen {tok , jazomtyds aan 
eene bloeme gemengd. De wortel, zegt by, dikwils ge- 
experimenteert te zyn tegens de Waterzugt , want ze ge- 
weldig bet water üittrekt, op de manier als Mecboa-can- 
na gebruikt, hoewel ze aan fmaak niet zonderlyk fcberp 
is, by beeft ook aangemerkt , dat de bloeme ’s nachts open 
aat, als men eén rä met een aangeftooké keers daar by 
eet doch dit wil aan den Ooft-Indifcbe niet fuccedeeren, 
eindelyk is'op Batavia, en bier in Amboina ook voor den 
dag gekomen , de er te Marvelje, miffebien uit 
ändere landen dangebragt , daar men aan eene ftok twee, 
en zelden driederley coleuren ziet. Doch dezen ftok groeit 
veel ongefchikter , en breidt zig verder uit dan de boven- 
[taande Ooft-Indifche zoorte. ^ ' i 
ANDI MALLERI in Hort. Malab. p. 10. Fig. 75: 
befcbreven is de Mirabilis Peruana met driederley bloe- 
men. geel, wit, en pürper, doch de bloem heeft geen- 
zints vyf bladeren, gelyk den Hortus zegt , maar alleen- 
lyk vi boeken, en geen ander gebruik werd daar var 
verbaalt, als dat ze de Inwoönders tot bare ceremonien ge- 
oe 015 GEB =: À 
_Zy moet in Ceylon ook bekend yn , gelyk blykt uit den 
EngelzenReyziger Robberrkniökerin E Ge Reys- 
beichryving p. 27. alwaar by ze noemd Sindric Maul, 
en géeft baar tweederley bloemen ; witte, en Van een 
donkere aardverwe , zy gaat aldaar mede ten vier uu 
ren 'snamiddags open, en aft zoo de geheele nagt, en 
eenige planten aldaar deze bloem in baar boven om by 
een béirükke lucht baar als éen uurwyzer te dienen, 
2 is mede beel gemeen in Sina , en biet op Sinees Tsjen 
ti Alibach, als men de rype korrels neemt , en daar uit bet 
binnenfte witte pit, bet. welk met ‘water tot een pa, 
gewreeven , op bet aangezicht geftreeken werd , om bet zel 
ve Wit te Hr » by die geene , die zulks van noden bebben; 
De negen en tachtig fle Plaat 
Vertoont een plant, welke Marvelje ofte de verwonders: 
«waardige by uitftek genaamt wert. 
AANMERKING. 
. Dit is de Mirabilis ofte Marvelje van de Hortus Clifort: 
P. 53+ alwaar twaalf verandetingen van deze t door 
Linneus duidelyk onderfcheiden zyn, en is de Jalapa der 
Apotheeken van Tournef. inffit. pag. 130. en de Thef: Zeyl 
$. 124. en-Mirabilia Peruviana vau Dale Pharmac. in 4t. 
p- 122. alwaar ziet deszelfs kragten, welke van Rumphius 
maar in "t voorbygaan zyn aangeroert. 
LI. 
