VIM Bock. LIM Hoofi?. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 259 
CAPUT QUINQUAGESIMUM 
TERTIUM. 
Matricaria Sinenfis. Serune. 
Erune eft planta olim ex Sina delata, forma con- 
veniens cum Matricaria feu Parthenio, odore au- 
tem cum Chamemelo Romano, In Indie bine ejus 
obcurrunt fpecies, alba & lutea,in Sina vero ejus ru- 
bra quoque {pecies re eritur,quum vero tantum flo- 
rum colore differant , fub unica has defcribam forma. 
Albe fpeciei frutex binos ac binos cum dimidio pe- 
des altus eft , lutez vero non ultra fesqui pedum al- 
titudinem adtingit ; Inferior ftipitis pars plerumque 
parum inclinat , & terrae incumbit, multosque emittit 
rectos lignofosque , fed fragiles tamen caules inftar 
Hyflopi. 
olia cum illis Parthenti, feu Arthemifie latifolie 
conveniunt ; utrisque vero latiora fant, elegantia, & 
in magnas lacinias diftincta , quarum quevis profunde 
dentata eft, funtque craffiuscula, ex nigro virentia, 
fine ullo fplendore, fubtus mollia , acfi lanuginofa ef- 
fent 5 in caulium fummo bine ale obcurrunt illorum 
forme , inferiora enim folia vix pollicem longa funt,: 
inferius angufta, ac fuperius in tres lacinias diftin ta, 
fumma vero. minora funt, integra; & cum illis Hyf- 
fopi convenientia. Ja ur in-quavis planta tres con= 
fpiciantur foliorum forme feu varietates ; odore cum 
Chamemelis convenit hzec planta, fapore amaricante 
cum Matricaria. Lap ER 
-In cauljum. fummo viridia excrefcunt planaque ca- 
pitula cafei formia, uti in Malva minore, tria ple- 
rumque fimul, quorum medium maximum eft, ac pri- 
mo fefe apérit. Primárii hi caules fuperius fefe divi- 
dunt in multos rectos laterales ramos, quorum: qui- 
vis tot profert capitula, atque mox fub his angufta 
ifta locantur foliola. Es RAR ess do^ 
Flos rotundus eft, magnitudine & forma Calthz , ex 
innumeris conftans, & completus petalis, in prima fpe= 
cie dlbis, excepto in medio, ubispetala minima t 
. & anguttiffima , ibi flavefcunt „ fortem fpirantia Cha: 
memeli odorem. 
Secunda feu, lutea fpecies folia gerit majora ac pin« 
guiora ‚-viridiora , & in majores lacinias diftincta , re- 
gulariter & eleganter dentata inftar Acantbi. Nec 
' etiam tam exefa fünt quam in alba fpecie , fed luxu- 
riantes habent lacinias , finuofas parum, fibique in- 
cumbentes pre luxuria, 
Hujus flos quoque: major seft quam in alba fpecie, 
flavefcens inftar florum Matricarie , ceterum ejusdem. 
forme , quod de aliis quoque Sinenfibus fpeciebus: 
intelligendutn:efh 525555 «08M des qos ot 5 
Tertia fpecies nune quoque incipit nota effe, a fe- 
cunda non diverfa, nifi quod flores gerat rubtos, qui 
fefe non rite aperiunt , & dehilem hahent ndorems 
Radix pufilla ac vilis et; quodammodo fub terra 
prorepens, atque hic & illic novas emittens plantulas, 
quz tranfplantari poffunt: ` Qui vero elegantes am- 
plosque defiderat flores , ftipitis propagationem in- 
pedire oportet , per hanc enim filveftrem quafi in: 
duit naturam, nil fere nifi folia producens. 
Flos modo fefe aperiens videtur omnino flavefcehs, 
dein ad oras fenfim -albefcit „ita tamen, ut in ejus 
centro femper fafciculus fit anguftorum & rectorum 
etalorum , que paleaceum habent colorem. Flos 
apertus per aliquot dies viget, ac tandem marcefcit j 
nullum proferens femen, ex radice enim copiofi fa- 
tis excrefcunt furculi. " ae 
Hic flos hoc laborat vitio , faltem hic in Amboina; 
quod non totus aperiatur , fed tantummodo qudam 
ejus pars , prefertim lutex fpeciei, cujus rei forte 
Caulia 
feu Sina fit menfibus Majo & Junio, qui in Amboina 
fant menfes pluviofi , quum tequifitus ipfi deficiat: 
Solis zftus; contra eftivo noftro tempore feu ficcis 
menfibus ab Octobri usque in Aprilem floribus ple- 
rumque deftituuntur hz planta, 
sc: Tom, F. Nomen. 
eft, quod naturale florendi tempus in patria fua: 
LII. HOOFDSTUK. 
De Sineze Mater , of Serune. 
D. Serune is een plante eerflmaal uit Sina gebragt; 
aan gedaante gelykende de Matricaria of Parthes 
nium , aan reuk de Roomfche Camillen. Men beeft 
‘er in Indiën 2 zoorten van, witte en geele „maar in Sing 
vald ’er ook eem roode zoorte, doch dewyl zy maar vers 
Jcbillen in de coleuren van de bloeme , zal ik ze onder eene 
gedaante befchryven. 
De firuyk van de witte zoorte werd 2 én 2% voeten 
boog, maar de geele komt niet boven 13 voet op. De on- 
derfte ftam legt gemeenlyk op de aarde wat gebogen, en 
Jcbiet veele regte boutagtige dog broffe flelen op, gelyk 
de loop. i ; 
De bladeren gelyken die van 't Parthenium , of de 
breedbladige Artemifia , dog breeder dan die beide , ciers 
lyk. in groote lappen gefneden , en ieder derzelver in eeni- 
ge mindere tanden, dikagtig , fwart- groen , zonder glans , 
van onderen zagt in ’t aantaften , als of ze wolagtig was 
ren, aan*t bovenfte van de fielen vind men o andere ge- 
daantens, want de onderfle zyn. quaalyk een duim lank, 
agtek final en vooren in. 3 fnibben verdeeld, de bovenjte 
zyn nog kleender , ongefneden, en de Ifoops bladeren gel yk, 
zoo dat men aan ieder plante driederlei bladeren vind, 
van reuk de: Camillen verbeeldende , van finaak bitterag- 
tig, als Mater. 517 x hs ey 104 
Aan "t opperfle der fielen komen groene platte knopen 
woort, gelyk de kaaskens aande kleene Malva; gemeens 
lyk 3 nevens malkander ‚waar van de middelfte de groots 
fie is, en zig eerft opend. De booft ftelen verdeélen baar 
boven in veele regte zyde.fielen „waar van ieder 200 veelé 
kmopen voortbrengt „en digt daar onder de fmalle blaadjes. 
- De bloem-is-rond; in de grootte en gedaante van een 
Gouds-bloem , digt uitgevuld met blaadjes, aan de eerfte- 
zdorte wit, behalven in de midden, daar de blaadjes kleen 
en final zyn; febynen zy geelagtig , van een fterke reuk 
als Camillen. 
De tweede of geele zoorte beeft grooter of vetter bla. 
deren aan den flam, groender , en in grooter lappen vers 
deeld „zeer ordentlyk en cierlyk getand , als ooit een Acan- 
thus zyn mag. Zy zyn ook 200 doorvreten niet als aan de 
witte, maar flaan weelderig met de lappen , wat bogtig, 
of over malkander flaande van vettigbeid. ` ` 
De bloeme is mede grooter dán de witte, ligt geel, ge: 
lyk de Mater-bloemen, anders van dezelfde gedaante, *t 
welk men. ook van andere Sineexe zoorten verftaan moet, 
De 3de zoorte begind nu ook bekind te werden, van 
de ode niets ver/cbillende , bebalven dat ze roode bloemen 
draagg , die baar niet ter degen openen, en flap van reuk 
SEN 
De wortel is gering, kleen; eenigzints onder de aarde 
kruipende , en bier en daar nieuwe plantjes voortbrengen- 
de, die men verplanten kan, bi And Jtboone breede bloe- 
men wil bebbén , moet den ftok dit kruypen beletten , want 
by daar door eenigzints verwilderd’, en meeft bladeren 
voortbrengt. 
De eerft opgaande bloem [ey gebeel ligt geel, daarna 
werd ze aan de kanten allenxkens wit, zoo nogtans dat’ 
‘er in de midden altyd eem bosje bft van /maile en 
regte blaadjes , die ligt-geel blyven. De geopênde bloem 
blyft eenige dagen in baar fleur of wezen, en vergaat 
ten laatften zonder zaad, want wit de wortel komen ge» 
noe, afzetzels voort. ; 
Bone bloem heeft een byzondere fout, immers bier in 
„Amboina „dat ze niet te gelyk, maar ftukswys open gaat, 
inzonderbeid-de geele zoorte ‚waar. van mifJcbién. de oor» 
zaak is, dat baar natuurlyk Sayzoen van bloeyen in baar 
Vaderland Sina vald in de Maanden May en Funy , bet 
welk in Amboina juyft regenmaanden zyn ‚wanneer baar 
de nodige Sonnefchyn ontbreekt. Daar en tegen in onze 
Zomer of drooge Mouffon van Oftober tot ‘April incluys 
ziet men ze meeft zonder bloemen, 
Kk 2 Naam. 
