260 
Nomen. Latine Matricaria, feu Parthenium Sinenfe. 
Belgice Sinzefe Mater, feu Sineefe Camillen ob ‚Cha- 
mzmeli odorem. Malaice Serune. Sinice Kiokboe. 
Locus, Prima ejus Patria , uti dictum fuit , eft Sina, 
fed hodie in India aquofa fatis nota & obvia eft hec 
lanta, ac vulgaris in omnibus regionibus Sine ad- 
jacentibus usque ad Malaccam , fine dubio enim a 
Sinenfibus ita difperfa eft, qui has infulas permeant 
atque inhabitant. i 
Ufus. Delettationis gratia potiffimum. colitar , & 
plantatur in fictilibus, atque a Sinenfibus. ante fene- 
{tras & cancellos locatur, ut & in teétis edium. In- 
cole vero ac noítra natio hanc tantum plantant in 
areis hortorum , ubi tamen non tam elegantes praebet 
flores, fi enim ultra binos annos in uno. erefcat loco, 
degenerat, lignofa minis fit, ac fape tota perit. Si- 
nenfes vero magni eam faciunt, inque. patinis & fi- 
&ilibus eam plantant; atque menfis inponunt; quum 
amicos fuos convivio excipiant, quoque. ampliorem 
quis poteft obferre florem, eo majorem amico fuo 
preftat honorem. Ut autem hic conquiratur , hee 
planta tam humilis fervanda eft, quam fieri poteft , 
aucosque permittere excrefcentes ramos, nec ultra 
esqui pedum. altitudinem , triumque dictorum capitu- 
lorum bina lateralia avellenda func, ita.ut in-quovis 
ramulo unicus tantum fuperfit flos , qui eo major €x- 
crefcit, , ; 
Semi aperta capitula lutez. fpeciei. chartulâ ma- 
didá obvolvenda funt ,. que filo liganda-eft ,- ut fic- 
cetur & adbereat, tum flos vi quafi-intcumelcit, ac fi- 
mul totus, fefe aperit ; lateralia porro abrumpenda funt. 
capitula , ac faepius planta ipfa diligenter aqua inpre- 
gnanda eft: Omnes vero colorati flores minorem fpar- 
gunt odorem albis, qui in re Medica preftantiores 
quoque fünt, uti colorati gratiores funt oculis , atque 
per dictam  artem- in. tantam. formari , poffunt magni- 
tudinem , quanta eft, nummi inperialis , feu-palme- 
DUS. 941: , u 
Preter. tres di&as varietates in Sina quarta-raraque 
obcurrit , cujus flores ex viridi cinereum habent co- 
lorem , horumque quatuor variorum colorum unicam. 
deponunt plantam in peculiari area , quod elegans pre- 
bet fpectaculum , quum omnes fimul fuos proferántc 
flores diverficolores,  .. : RR 
uinta porro ac rariífina ibi reperitar fpecies alba, 
fed min Epracedentibus,..[jchuy. Geng di&a jh. e. 
ebria mulier, qum ejus flos matutino &.vespertino. 
tempore flaccefcat- ac dependeat ; ach ebrius effet , 
meridiano autem. tempore: fefe erigit „ac Solis curfum. 
fequitur, fed hec fpecies. ex Sina non defertur. 
Sinenfis-omnisgue Malaienfis natio hos amat flores. 
gerere in capillitio tam. viri quam femine, atque: hi 
flores ab ipfis tanti zftimantur , ut elegantes potcella- 
nas patinas ex Sina delatas Pingan Serune-vocent, im 
quibus etiam multi horum flores depiéti funt ‚qui cas 
rulea tinétura feu pigmento ipfis incocti funt. 
Virtutes. Medice harum plantarum ab Indis nön- 
dum explora= funt ac Sinenfes pre fe: ferunt, ma- 
gis ad ornamentum & oblectamentum quam: ad ifum. 
Medicum coli, ipforum tamen perfuafione florcs hus 
adhibui.tam recentes quam: ficcatos-aqu®  infufos vel 
incoctos, qua oculos fovi tam per vaporem in:Oph« 
thalmia, quam. Der fotus., iplis nempe tepide. inter, 
lintea adplicatis , comperique dolores &-lancinationes. 
nde maxime inminui , ita ut ipfis. Chamemeli virtu- 
tes auderem adícribere in doloribus mitigandis:: 
_ Siccati flores diu feryari»poflüht‘, Chamxmeli re- 
tinentes odorem, Folia ejus recentia potiffimum. lu- 
tex fpeciei cunt illis fübfequentis Arthemifiz ad ber, 
bolas placentas adhiberi. poffunt: loco: illorum Matri- 
cariz. Deinque notandum eft, Serine hoc. diftinguen- 
dum ele ab alio Serune jer, quod Javanice Codoc: 
Serune vocatur, eftque herba convolvulacea -im fub- 
fequenti > cr AE do] BN AC Toad mold s 
n Hort.. b. parts Low: » Malabarice dici 
tur Tsjetii Pu ebe Sn fed ^i 
ter ibi tantum defcribicur , videturque conmentatorem 
ex fimplici Figura concludere potüiffe,; Matricariam 
Indicam elle. 
Tabula 
HERBARII AMBOINENSIS 
Libor VW capi Ly 
Naam. Zn ’t Latyn Matricaria, of Partheni i 
fe. Op't Duit/cb Sineefe Meter c Con nete 
de reuk, Maleyts Serune; Sinees Kiokhoz. y 
Plaats. Haar cerfte Vaderland, als gezegt 
dog bedendaags in water Indiën genoegzaam bekend. p? 
gemeen in de Landen aan Sina palende , tot Malacca tog. 
zynde buiten twyfel door de Sineexen zoo wer ver /pr d 
die deze Eylanden zoo verre bewaren en bewonen.” ER 
> is Sina? 
Gebruyk. Ze werd meeft: luflbalven geplant: in Pitt 
en taylen , door de Sineezen in haare buyzen voorde ux 
fiers s en op.de daken gezet.” De Inlandersren-onze Natie 
planten ze flegts op de bedden in baar tuinen j-daar ai 
zoo veel wil niet van bebben, want als men ze doven: 2 
jaren gp eem plaats laat fidan , zoo verwilderen. zy; wer. — 
den al te boutagtig , en gaan licht gebeel uit. Be de 
Sineezen maken ^er veel werks af , plantenze-in yebotels 
en potten , zettenze zoo opstafel , als zy baare Vringeg 
willen tracteeren , hoe grooter ‘bloeme dan iemand toonen 
kan, boe grooter eer by zynen gaft meend: aan Ae den, 
Om dit te wege te brengen’, zoo moet men den Det zo 
laag bouden , als bet mogelyk is , weinige takken daten ops 
Jcbieten , en die niet boven 1% vo0et boog „vande 3 vor. 
noemden knopen moet sen: de 3 ter zydenvafbreeken sven 
op ieder rysken maar een laten: fiaan y: die dan 200 get 
grooter Werd; 
De balf geopende knopen aan de geele zoorte ‚moet men 
met een nat pampiërtje omleggen y met een: draad omina 
den, en daar aan laten drogen, zoo faveld” de'bloeme mep 
geweld dáar-tegen aan , en gaat te gelyk open y ooorty da 
zyde knopen. mede afbreekende en neer ftig begietende , 
alle gecoleurde bloemen bebben-minder reuk dan de «vite, 
diein de Medicyne dienftiger is, gelyk de gecoleurde aans 
genamer voor "Lgezigt „en door de voornoemde konflen:zoo 
groot-als een R yxdaalder j ofté een palm. van de band kon- 
nen gemaakt werden. 
Bebalven-de 3 voornoemde, hebben zy in Sina:nog em . 
vierde, .en.raare zoorte, wiens bloemen wit den groenen 
graawwagtig zjn , en van deze A 'coleuren planten zy ies 
der op een bezonder bed, het welk een aangenaam: gezigt 
geeft, abs 2y-te gelyk baare bloemen geven van A diverze 
Verwen. 3 
Nog een vyfde-enmede faare: $oorte- bebben zy aldaar 
wit, dogukleenders dan de:woorgaande, . Tichuy: Sayfiy 
dat is dronke Wyf genaamt „om dat bet zijn bloem ^smore 
gens en’savonds gg de Sonnelaat bangen , als of betdronke 
was , maat’s middags'{taat bet overeynd y volgt alzoo den 
loop ‘der Sonne maar (deze zoorte werd uit Sina niet uits 
gevoerd. ` ` 
-:Sineeze en alle Maleytfche Natien; dragen ook; deze 
bloemen geern in de bayren, zoo Mannen als Vrouwen; 
zynde Doorts-in: zulk een agting by baar luydén y datizy 
de fcboone porcelyne fchotels uit Sina komendePingan Ses 
rune. noemen, waar op veele van deze bloemen ge/c 
Baan, zynde met een blaauwe verwe daar op gebakken; 
De kragten van de ` Medicynen zm br deze Indianen 
nog: niet Ze , enide Sineexen geven voor, dat ze 
meer tot, comenten. geo werde; eg: 
ter wit baar aanraden beb ik de ee oe ap 
verfcb cals gedroogd im water: gezoden :, en: de agent 
daar „mede: berookt: in de pyntyke Sieger, ook dexelve 
tu[Jcben-een: doek laauw: door op gelegt „ven bevonden , das 
ze de pyn en bet fieken in de oogen; merkelyk verminderde; 
200 dat ik bun de kragten van Camillen zoude durven toes 
Jcbryoen „in't. verzagtén wan Donen, …— 
De gedroogde bloemen kan men lang beavaren dat = 
baren Camillen reuk behouden. De groene bladeren: 
van de geele zoorte , nevens die vam de volgende Byvoet y 
kan men ook onder kruydftruyff gebruyken', in plaats van 
Mater. Ten laatften: fiaat temerken, dat men dit: Serune 
onderfcheiden moet van-een ander Serùne Ajer', of op Fa- 
vaans Codoc Serune genaamt, het welk een flingerend 
kruya is, in ’t ol, "boekibefchreven ^ > 
"i: Horto Malab: part: 10, figs 44: verd ze int Mas 
labaars Tsjetti Pu: im t Portugeefch” Alosna.de:Batao 
genaamt ,. dog «zeer: fober: befcbreveny en ‘het fchynd. dab 
den Annötator uit de bloâte figuur: beeff komnen raadens 
dat bet: een: Matricaria Indica zy.. ^ ` 
