‘VIII Boek. LVI Hoofif. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
CAPUT QUINQUAGESIMUM 
SE XT UM, 
Bafilicum agrefte. Ruccu Ruceu. 
x Ec fpecies eft Bafilici Caryopbyllati, multo vero 
debiliorem & viliorem habens faporem odorem- 
que illo, quod in Italia crefcit, ibique Bafılico 
gentile vocatur. Amboinenfe multo lignofius eft prio- 
te, eftque fubfrutex, tres ac tres cum dimidio pedes 
altus, cujus ftipes inferius rotundus eft , minimum di- 
gitum circiter craflus, mox fefe dividens in ramulos 
ere&tos, fuperius parum angulofos. 
Folia ejus funt pufilla & rotunda, digiti articulum 
longa, ac digitum lata, ad oras ferrata dentibus ro- 
tundis. 
Flores ex fquamofis provenidnt verticillis uti in 
priore, quatuor fexve fimul in orbem pofiti , fed latio- 
ribus interftitiis quam ín Sulaffí. Flofculi hi pallide 
purpurei funt, poftque ipfos racemuli virides & rugo- 
fi, in quibus femen latet pufillum , rotundum, & fu- 
feum, quod facile decidit per aperturas. 
Radix longa eft, transverfalis, fragilis, & lignofa, 
Totius plantz fed maxime foliorum odor ad Caryo- 
phyllos adcedit, fed non admodum gratus eft, mul- 
tis enim nimis gravis eft , capiti moleftus, ejusque 
vertiginetn cauffans. $ 
Hujus & alia latifolia fpecies eft, que folia gerit 
duplo majora precedenti , odoremque habet multo 
graviorem , magisque ingratum , filveftris quoque ma- 
gis nature cenfetur, nec unquam in hortis colitur. 
Nomen. Latine Bafilicum agrefte. Malaice & Bandi- 
ce Rücc# Ruccu , vulgo Sulaf „feu Comangi Utan. Ba- 
leyice Uccu Uċcu. Amboinice Luluban, & Bufa Buffu. 
Bandice Caju ican manaffin, h. e. herba pifcis falini. 
Portugallice Tuluff. Ternatice Lufe Lufe. 
Locus. In defertis crefcit hortis , & poft pagos , neu- 
tiquam autem penitus filveftris eft, copiofe obcurrit 
‘in Baleya, ubi e contrario Sulaf raro reperitur. 
of . Inter olera non editar, fed crudum ad Bocaffan, 
ac Boboto additur, qui cibus ex pifcibus & conchis 
"wie A fi quis pruritus dentium fentiat, dura 
ujus herbe radice fricet vel fcalpet , dein, quum 
 doleant , folia mafticet , ipfisque inponat. Eadem fo- 
lia inter manus contrita , ipforumque fuecus expref- 
fus aures curat purulentas & fanguineas. In horum 
foliorum colle&tione quis prudens fit , ut rite hzc a- 
bluat, quüm inferius plerumque obducta fint ovis 
Erucarum vel aliorum infeétorum. 
Ocimum Trogloditicum vocat Scaliger exercit. 181. 
fet. 22. cunéta Bafilica, que in Orientali Javz parte 
& regione Abyffinenfi crefcunt, filvefttia omnia, fed 
penetrantem admodum gratumque fpirant odorem. 
N. B. Non fcribendum eft Ocymum, quod proprie 
eft Fagapyrum, fed Ozimum , quod Grecis denotat 
gratum odorem , uti & Arabibus. 
Folia hec cum illis Hortulaen Malabaef , ac pauxil- 
lo Catsjoe feu Gatta Gambir contrita „vel ore mafti- 
cata , ipforumque fuccus deglutitus Aphthas curant 
periculofas, que Siri Fawan frangi, ac Portugallice 
Achoraen Preto, in Banda Soncbir voeäntur, quum lin- 
gua prius fit rubra, dein ex fufco nigra, parvis ru- 
bentibus puftulis vel granulis obfeffa. Hic morbus ex 
ventriculo ortum ducit, cunctaque infeftat inteftina , 
quem fubfequitur Diarrhea cum fecibus fquamofis , 
quod lethale eft fignum. 
Parvifolium feu primo defcriptum Bafilicum agrefte, 
Javanis Lampas dicitur, cum cujus femine fuíco & 
arenofo mirum inftituunt experimentum: Si enim ali- 
Cui in oculis ceciderit arena vel alie fordes, tum 
quedam hujus arenofi feminis granula ejus oculis in- 
ponunt, quod non tantum educet illas, fed fimul 
omnem mucum &. nebulas deterget. 
Soladi Tirtava Hort. Malab. tom. 10. Fig. 87. defcrip- 
ta cum hoc maxime convenit, ubi dicitur hanc her- 
am apud Bracmanos magni eftimari , ipforumque 
Deo Wisnu effe confecratam. 
Tom. Y, CAPUT 
265 
INE HOOFDSTUR, 
Het wilde Bafilicum. 
IB is een flag van "t Bafilicum Caryophyllum, dog 
veel flegter van reuk en (maak , als "t geene in Ita- 
lien waft „en aldaar Bafilico gentile genaamt werd. 
Het Amboinfebe is nog boutagtiger dan bet voorige , werd 
een beefterken van 3 a 33 voeten boog , de [lam beneden 
Tond, [cbier een pink dik, zig ftraks in regt overeind 
Jlaande ryskens verdeelende ‚die boven wat hoekig zyn. 
De bladeren zyn kleen en rond, een lid lank, en een 
vinger breed , aan de kanten gekerft met ronde tanden. 
De bloemen komen aan fcbubacbtige kransjes voort , als 
aan de voorgaande , met 4 of 6 in een kring , en met 
wydere tu[Jcben-plaatzen , als aan de Sulaffi. De bloemp- 
jes zelfs zyn licht-peers „en na dezelve komen kleéne trosa 
jes voort, groen en baairagtig , daar in leid kleen, rond, 
én bruyn zaad, *t welk door °t gapen uitvald. 
De wortel is lank, dwers, bros, en boutachtig. De 
Teuk van de geheele plante, dog meeft van de bladeren, 
trekt na de Caryoffel-nagelen, dog niet zeer aangenaam, 
avant veele bezwaard by bet hooft , en maakt duizeling. 
‚Daar is nog een breedbladige zoorte bier van, wiens 
bladeren wel tweemaal grooter zyn dan aan de. voorige , 
nog fterker en onlieflyker van reuk, bet werd ook voor 
wilder van aard gehouden , en nooit in de tuinen geleden. 
Naam. In ’t Latyn Bafilicum agrefte. Maleyts en 
Bandanees Ruccu Ruccu, in ’t gemeen Sulaffi, of Co- 
mangi Utan..Baleyts Uccu Uccu. Amboin/ch Luluhan,en 
Buffu Buffu. Bandanees Caju ican manaflin , dat is zoute 
Viskruyd. Portugeefch Tuluffi. Ternataans Luffe Luffe. 
Plaats. Het waft in verlatene tuinen „en agter de Nee 
goryen, dog geenzins in de wildernis, "t werd veel ge~ 
wonden op Baly, men ier contrarie bet Sulaf wei- 
ie heeft. 
Kä? Men neemd bet onder moeskruid niet , maar 
raauw grgerien tot Bocaffan „en onder Boboto gedaan, die 
men van Villchen en fchulpen maakt. Als iemand jeuken- 
de tanden beeft ‚die zal dezelve flooken met de barde wor- 
telen dezes kruids , daar na,als zy zeer doen ‚de bladeren 
knouwen, en daar op leggen. Dezelfde bladeren tu[Jcben 
de banden gewreeven , en den zap ingedruipt , geneeft de 
etterige en vloeyende ooren. Men moet in ’t vergaderen 
van deze bladeren voorzigtig zyn om dezelve wel te waf- 
Jcben, dewyl zy van onderen meeft bebangen zyn met 
Eyers van Rupzen en ongedierte. 
Ozimum Trogloditicum noemd Scaliger: exercitat. 181. 
fet. 22. alle de Bafilica, die in 't Oofterdeel van Fava, 
en in ^t Land der Abyffinen waffen, alle in ^t wild; en 
wonder kragtig van reuk. 
N. B. Men behoorde niet Ocymum te fcbryven , bet 
welk Fagapyrum of boekwyd is, maar Ozimum , 't welk 
in "t Grieks de naam beeft van ^t wel rieken, gelyk ook 
in "t Arabifch, 
Deze bladeren met die van Hortulaen Malabaer , en 
een weinig Catsjo of Gatta Gambir gewreeven, of in de 
mond geknouwd „en den zap ingefwolgen , geneezen de zor- 
gelyke fprouwen , die men Sir Jawan Frangi , in °t Por- 
tugeefch Achoraen Preto , in Banda Sonchir noemd, 
avanneer de tonge eerft rood , daar na bruyn fart werd, 
met kleene vuurige puisjes of korreltjes. Deze ziekte komt 
uit de maag „en befmet alle de darmen , waar op een Diare 
rbea of ee. volgt , met een fchubagtigen afgank , bet 
welk een dodelyk teiken is. 
Het kleenbladige of eerft befebreevene Bafilicum agrefte, 
in "t Javaans Lampas genaamt , van wiens bruin en 
zandachtig zaad zy lieden een raar experiment bebbeg : 
Want zoo iemand zand of andere vuiligbeid in de oogen 
evallen is, zoo doen zy eenige van deze zaad-korrels in 
oogen, "t welk niet alleen bet ingevallene zal uitvoe- 
ren, maar ook flym en duifterbeid van de oogen afveegen, 
en met zig uittrekken 
Soladi Tirtava in Hort. Malab. part. ro. fig. 87. be- 
Jchreeven ‚komt met bet voorgaande meeft overeen „en wert 
aldaar gezegt , dat dit tae de Bramineezen in groote 
agting el » en baaren God Wisnu toegeeigend -— VIL 
