VIII Boek. LVII Hoofi?. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 26 
CAPUT QUINQUAGESIMUM 
OCTAVUM. 
Mentha crifpa. Sulaf}; Kitsjil. 
Æc parva Menthe crispe fpecies, que plantula 
H eft vix femi pedem alta, plerumque autem {pit 
thamz tantum altitudinem habet, multis tenui- 
bus ac fufcis cauliculis e radice provenit. ` K 
Foliola ejus pufilla funt, fubrotunda, illis Polii fi- 
milia, unde & a quibusdam errónee Polium Indicum 
vocatur, Polium enim glabra habet foliola, hoc au- 
tem Sulaffi parvum tenuia & fulcata foliola, neque 
cum Polii odore convenit , fed perfecte ad illum Men- 
the adcedit, faporis acris & aromatici , linguam qud- 
dammodo vellicantis. 
Flores femenque nunquam in hac obfervati fuere 
plantula ; Radices ex multis conftant tenuibus fibrillis, 
uarüm quzdam transverfaliter fub terra prorepunt, 
novasque producunt plantulas, que transplantande 
funt, propagatur quoque per vetuítum ramulum dif- 
fatum, & terre conmiffum ‚in folo nigro ac molli; 
alioquin enim herba tenerrima eft , facillime periens, 
fi nimium vellicetur , vel nimis diu in uno relinquatur 
loco. : ec sn dg es n 
Nomen. Latine Mentha crispa; Portugallice & His: 
-panice Cheyro, feu uti nos legimus Tsjero, quo no- 
mine in Moluccis nota eft ; Alii autem Portugalli & 
Indoftani hanc vocant Ortelaen Ceylon, fea Ortelaen 
Portugael, ad diftin&tionem alius Ortelaen Malabaer , 
de quo vide Aufiuarium meum. Malaice Sulafi Kitsjil. 
Locus. Hamm infularum Indis parum nota eft hec 
plantula, ac potiffimum colitur ab Europzis.. Hic in 
Amboina accepimus hanc ex T'ernata , ubi delata fuit 
er Caftilienfes. —Bataviam ex Zeytana venit; ubi & 
olim a Portugallis colebatur, uti Goe aliisque locis, 
Quos inhabitant, hanc adhucdum colunt. 
Sequenti colitur modo , fruticuli ejus , qui incipiunt 
demittere foliola, evelluntur cum radicibus & furcu- 
lis, qui abrumpuntur, & feparatim terre conmitcun- 
tur, dein fenior quivis fruticuli caulis confringitur , 
ác terre 'conmittitur , adtendendo femper, ut depen- 
dentes fibrille abfeindantur , antequam plantetur ‚tum 
enim novas cito emittunt fibrillas. 
Ujus. Vulgaris eft plantula ad Lactucam & olus te= 
nue, quibus admifcetur , fed parva tantum dofi , quum 
enetrantifimum fundat odorem , qui autem ipfi ad- 
üeti fünt, crudam cum Bocaffan edunt. Alias ejus vi- 
res vide in Europzis libris. 
N. B. Hujus Figura Tab. 91. Fig.2. eft exhibita, plures- 
que éjus fpecies obcurrunt in Thef. Zeyl. p. 157 & 158. 
quatum que Tab. 70. Fig. 2. ibi exprimitur, cum hac 
convenire videtur, flores gerens in fumma cauliculorum 
párté fpicatos, que in Ray Më pl. tom. 3. pag- 284- 
etiam defcribitur. 
t 
LVII. HOOFDSTUK.’ 
De Indifche gekrulde Kruys en Munt. 
D. is een kleen flag van Mentha crispa, zynde éen 
krüydje niet boven een balve voet boog , doch mee: 
Jlendeels een ftaande band „met veele dunne en bruy- 
ne fleeltjes uit de wortel opfchictende. 
„De blaadjes zyn kleen, rondagtig , de Poleye gelyk, 
daarom bet ook gan zommige abufivelyk Ooft-Indifche Po- 
leye genaamt werd, want de Poleye beeft evene blaad= 
jes, maar dit kleen Sulaffi heeft dunne en zeer gefronsde 
blaadjes , ook van een gebeel andere {maak dan de Poleye, 
klaarlyk na Munthe trekkende, feberp en fpeceryagtig, 
eenigzints op de tonge bytende. 
. Bloemen en zaad beeft men nooit daar aan gezien, de 
wortelen beftaan uit veele dünne Vazelingen, waar van 
zommige dwers onder de aarde kruypen ‚en nieuwe plant- 
jes voortbrengen, die men verplanten moet, men zet bet 
ôok voort, als men een oud fiokje aan flukken trekt, en 
dezelve in een [warte mulle grond fteekt; bet is anders 
een teer kruydje, dat ligt uitgaat, als men wat veel daat 
aan plukt, en lange op een plaats laat ftaan. 
‚Naam. In 't Latyn Mentha crispa, Portugeefch en 
Spaanféb Cheyro , of gelyk dy lezen Tsjero , met welke 
naam bet in de Moluccos bekend is. Maar de andere Por- 
tugeezen in Indoftaan noemen bet Ortelaen Ceylon, of 
Ortelaen Portugael , tot onderfcheid van een ander Or- 
telaen Malabaer , waar van ziet het Auctuarium. Ma- 
leyts Sulatfi Kitsjil, v 
Plaats, Het is by de Indianen dezer Eylanden weinig 
bekend, en werd meeft geoefend by de Europeanen. Hier 
in Amboina bebben wy bet uit Ternaten ontfangen , zyn- 
de aldaar gebragt.door de Caftilianen. Na Batavia is bet 
gebragt van Ceylon » daar bet eertyds van de Portugezen 
geoefend wierde, gelyk zy nog doen te Goa en elders, 
daar zy wonen. Taste 
Zyne plantinge is,dat men de oude ftruykjes , daar de 
bladeren beginnen af ‘te vallen, uittrekke met wortel en 
üfzetzels, deze breekt men woor eerft af, en plant ze afa 
zonderlyk , bet oude firuykje trekt men in ftukken ‚de befte 
plant men wederom altyd oplettende, dat men de afban- 
gende Vazélingen affnyde ofte afknippe , eer men ze plant, 
avant als dan gewinnen zy fpoedig nieuwe worteltjes. 
Gebruyk. Het is een gemeen Salade-kruyd, en werd 
onder warmoes gemengd, doch overal in kleene quantiteyt, 
om dat bet te fterk van reuk is ‚die bet gewend zyn , kon« 
nen ’t ook raauw eeten met Bocaffan. Be andere kragten 
ziet in de Europi/che boeken. 
N. B. De Afbeelding van dit plantje komt voor op de 91 
Plaat Fig. 9. en meer zoorten hier van werden gevon- 
den in de ZZef. Zeyl. p. 157 en 158. waar van die geene; 
die op de 7o Plaat Fig. 2. aldaar uitgedrukt is, fchynt 
— net onze overeen te komen, dragende op het uiterfte der 
fteeltjes zyn bloemen aairs-gewyze , welke ook by Ray 
bifl. pl. tom. 3. pag. 284. befchreeven wert. 
Tom. V. CAPUT 
Lik. 
Ll 3 
