VHI Bock. LXII Hoof?. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
Muji faporem habet aufterum, nec in cibo gra- 
tum, multoque acriorem , & fervidiorem Aydjuan, 
linguam vellicantem , ac proinde non eft Ammi , quod 
ab antiquis jam temporibus in cibo adhibitum fuit, 
fed forte eric Meum Javanicum , vel faltem Petrofe- 
lini fpecies, cum quo ejus folia quoque melius con- 
veniunt, quam cum illis Cumini, vel Feeniculi. ` 
Ufus, & Locus. Muji copiofe crefcit in Java, in- 
que capfulis aromaticis venditur, non ut cibo, fed 
potionibus medicatis Djudjambu dictis admifceatur ; 
que pro feminis preparantur ad menftrua provocan- 
da, & poft partum depuranda, adtenuat enim opti- 
me fanguinem , flatusque diffipat, unde & in alvi tor- 
minibus , &ftomachi ruétibus adhibetur. Malabaren- 
fes, & Bengalenfes hic habitantes illo utuntur prz 
ignorantia ad cibum loco veri 4ydjuam, ; 
271 
. Muffi is wreed van fmaak , en ganfcb niet aangenaam 
in de koft, maar veel fcberper , en beeter dan Aydjuan, 
op de tonge bytende, dierbalven kan bet geen Ammizyn, 
t welk men al van oude tyden in de koft gebruikt beeft 
maar is mi[Jcbien een Favaans Meum » of immers een 
zoorte van Peterfelie , daar na "t ook aan bladeren beter 
gelykt, dan na Comyn, of Venkel. 
Gebruyk , en Plaats. Muffi waft veel op Fava, en 
werd in de kruiddoxen verkogt, niet omin de kof te doen 
maar onder de Medicinale dranken Djudjambu te mengen, 
die men voor de Vrouwen bereid, om haar maandelyke 
tyd te verwekken, en na bet kramen te zuiveren, want 
bet verdund het bloed kragtig , en breekt winden $ daarom 
het ook in buikpyn , en opblaazinge der maage gebruikt 
werd. De Malabaren, en Bengalers albier onder ons 
levende, gebruiken bet uit onverftand in de koft, in plaats 
van bet regte Aydjuan: 
CAPUT SEXAGESIMUM 
Ao SECUNDUM. 
Sempervivum majus Indicum. 
Boaya. 
Lida 
jLanta, que Sempervivum majus ¿ feu Hifpanicum 
E vulgo vocatur, nil aliud eft quam Indica Alóes 
_ fpecies, licet in India ex hac nuila conligatur Alóe; 
ue autem ex Java huc transfertur; non tanta eft, 
quantaaliisin Indie locis, unde & illam juxta ejus fot- 
mam hicobfervatam defcribam. do AES 
Fruticulus hic nullum peculiarem format ftipitem , 
fed incurvo caule digitum craflo, & fpithamam lon- 
terre-plerumque incumbit, quum fenefcat, quiin 
ni fee Wider d d : 
fum ; alioquin hac terre adjacent in orbem pofita, 
pe radicem fruticulum quafi formantia, funtque 
lic loci fesqui pedem longa, in Indoftana vero, & 
Zeylana tres pedes longa funt, frutexque viri altitu- 
he Do pm A etn med a ONE 
-Ejus folia comparantur cum Draconis. lingua; in- 
ferius craffa, atque inde fenfim anguítata , externe 
rotundo. dorto notata , interne femi -concava inftar 
canalis ; ad oras brevibus firmisque fpinulis dentatis 
armata, ipforum vero apices plerumque flaccidi de- 
pendent, uti & vetufta folia, unum vero alterum 
ambit more Sempervivi, externaque per pondus ple- 
tumque confracta terre incumbunt, funt enim quam 
maxime- fuccofa ,- crafía», & fragilia , intus repleta 
` medulla-crafía ; -viridi, & vifcofa , unde € lentus 
mucus magna copia ex iis exprimi poteft. Hie fuc- 
cus non amarus admodum eft, nec aptus, ex quo 
eur preparatur, fed faporis naufeofi fine ulla acri- 
SUMMER uer Co ue. L^ 
LM fimplex eft , in-paucas craffas diftinéta fibril- 
s, 
x non profert, quantum vero differat a vera A- 
des planta in infula Socotora crefcente , que. olim 
Diofturias vocabatur, ex qua. vera conligitur Alóc, 
itinerariis inquirendum eft. EEE 
Garcias libr. 1, aromat, cap, 2. ufum Indice Alóes 
defcribit, neutiquam vero ejus formam, ac tantum- 
modo dicit fefe in inferiore foliorum parte quandam 
guftaviffe amaritiem, nullam vero infüperiore, item 
„optimam Alóem, qua in India utuntur ; ex Socotora 
adduci, licet Alóes planta in Indoftana copiofe cre- 
Cat, tam ad loca maritima, quam in defertis ad du- 
ern milliarium Hifpanieorum fpatimm in ipfa 
2. 
, Nomen, Latine Sempervivitm majus Indicum, feu ma- 
IS proprie Alves planta Indica. «In ant a vocatur 
empervivum majus: Hifpanicum. Arabibus Cebar, 
& cum articulo Acebar. ortugall. Acevre, feu ber, 
ba fabofa, “In Cambaja, & Decana juxta Garcie te- 
ftimonium Aréa, Canaryenfibus Catecommer. Ma- 
lice Lida Boaya , h.e. ingua Crocodili, licet hic 
Vera fit deftiturus lingua. Sinenfes magis proprie hanc 
vocant Liung tfi t/cbau, h. e. Draconis lingua, quum 
Dracones angulofa , feu famofa folebant depingi 
lingua, Malabarice Cadare. Javanice Zlat Boaya. 
ocus, 
Caulem floriferum ex ejus centro hic loci hzc — 
LXIL HOOFDSTUK: 
Het groot Spaanjch Semperviv, ofte 
de Alöe-Plant. 
HE geene men groot , of Spaanfcb Semperviv noemd, 
is anders niet dan een Indiaanfche zoorte van A- 
le, boe wel in Indien daar van geen Alöe vergaderd 
werd. Het geene uit Fava bier overgebragt is, werd zoo 
root niet als op andere plaatzen van Indien ,. dierbalven ik 
t ook maar befchryven zal , gelyk ik ?t bier gezien bebbe. 
De firuik zet geen eigenilyke flam , maar legt met een 
kromme feel , een duim dik, en een [pan lank gemeenelyk 
op de aarde, als by oud werd, en Jchynd in Bet leden, 
wordeeld or "t afvallen van de bladeren , anders 
fiaan dezelve meeft op de aarde naaft de wortel, in de 
rondte een firuik formeeren te lande an- 
derbalf voet lank; maar in Indofiaan; en op Ceylon wer- 
den xy drie voeten lank, ep de firuik een man hoe, 
. De bladeren werden vergeleeken by ¿en Drake-tong , ache 
ter dik, en van daar allenskens toegefpitft, buiten met 
een ronde rugge, binnen balf bol als een geute, tangs de 
kanten met korte fiyve doorntjes als tanden bezet , en ba- 
re fpitzen bangen meeft verwelkt aan de oude bladeren , 
bet eene omwat het andere , op de manier van Sempervivum , 
en de buitenfte leggen door bare zwaarte meeft gebroken 
op de aarde, want zy zyn zeer zappig, dik, en bros, 
binnen gevuld met een dik; gens en. flymerig merg , 
daar wit men ook de taaye flym in menigte per[fen kan. 
Dit zap. is niet zonderling bitter, en onbekwaam om 
Alte: daar van Ze maken maar walgelyk van: {maak , 
zonder eenige fcberpte. EE iD: E em oon 
E : De wortel is énkéld in aweiniges dikke vazelingen vef- 
- Steel ,-en. bloemen -uit de midden van deze firuik 
wil "t bier te lande niet. lge: en boe veel bet ver- 
Jcbille van ^t kruid, op bet. Eyland- Socotora wa/Jende 
eertyds Diofcurias genaamt , en Waar van men deregte 
Alöe maakt, fiaat de Reyfigers te onderzoeken. 
Garcias lib. 1. aromatum cap. 2. .befebryft wel bet 
gebruik van de Indiaan/che Alöes-planten, maar geen: 
zins baar gedaante , alleenlyk dat by in de onderfte dee- 
len der bladeren een merkelyke bitterbeid geproeft beeft; 
maar geene in de bovenfte, als mede dat de befte Aloe; 
die zy zelfs in Indiengebruiken, uit Socotora aans 
wer de 4. boewel.de Alöes-plante- in Indoftaan overvloedig 
waft, zoo wel aan de Zeekaanten ; als in de wildernis- 
Jen, wel-twee bondert Spaan/che mylen landwaart in. 
Naam. In ’t Latyn Sempervivum SÉ Indicum, of 
eygentlyker Alöes-plante uit Indien. Jn Europa werd 
bet feb Sempervivum genaamt. 4n*t Arabies Cebar, 
en met een artikel Acebar. Op Portugees Acevre; en 
berba v fabu. In Cambaja , en Decan na bet getulgenife 
van Garcias Aën, In ’t Cañaryns Catecommer. Op 
Maleyts Lida Boaya , dat is Kaymans-tong , boewel den 
Kayman geen regte tomgebeeft , de Sineezen noemen tni 
eygentlyker Liung tfitichau, datis Draken-tong , dewy 
men de Draken met een geboekte , of getakte tong pleegt te 
teekenen. In Malabaar Cadare. Op Javaans | ge edo 
aats, 
