274. 
Undique enim circa matricem alii majores propule 
lulant furculi, per radicem matri nexi, quorum qui« 
dam ad pedis diftantiam, alii remotius locati erant, 
uti teneri Mufæ furculi undique circa matrem excre= 
fcunt. Vera enim ac genuina matrix radix per hos 
detegi nequit , quum undique tot transverfales de- 
currant-radices, que pollicem ac digicum 'craffz funt, 
ficcisque pelliculis obdu&tz , ac quam lentiflime , ut: 
in vulgati Calamo feu Acoro. Atque hæ omnes ple- 
rumque transveríales prorepunt. ` Harum fuperiores 
ad trium circiter transverfalium digitorum fpatium fub 
terra ad pedis circiter diftantiam a matre caput extol- 
lunt, novosque ibi formant furculos. Sub his alie 
iteram decurrunt & iterum alie, quas ulterius prore- 
pant oportet , antequam locum inveaiant , ut fele ele- 
vate poffint. _ i 
‘Tandem fefé fepatant a matte, ac longas lentas- 
ue generant fibras. Surculorum horum - lia claufa 
unt, inftar tenere Anaffe plante , donec in perfectos 
excrefcant frutices , quales fatis ampli & magni erant 
precedenti. anno, quum ftipes hic flores produceret. 
Nomen. Incole nullum aliud mihi fubpetere pote- 
rant nomen, quam /ilveftris Anaffe ex Maccaflara de- 
late, que non in hortis fed in montibus fpontanea 
‘unde & hanc vocant: plantam Ananas feu Nanas 
Utan, vel proprie Ananas Boaya ¿ quum folia ejus 
comparant cum cauda Boaye, b. e. Crocodili. Quan- 
tum vero ex cundis detegere potuerim defcriptioni^ 
bus, praefertim ex binis memoratis au&oribus , nihil 
aliud eft ; quam Aloë: Americana, feu faltem ejus va- 
tietas, fed parva. 
Ujus: Quaum raro in Maccaffara reperiatur, hinc 
ejus incol& verum mihi fubminiftrare ufum non po- 
tuerunt, quod mihi mirum videtur, quum Aloë Ame- 
ricana; in ipforum Patria Magney & Metl dicta, tot 
notabiles habeat virtutes & qualitates, =- -- A 
PUR NS a Za 
Quidam mihi conantur perfuadere , non valere ad 
fila ex ea ducenda, quem in finem Mac 
Saatz alioquin: adhibetur , que a vulgari hac in re 
‘ert; quum longiora nempe & ampliora gerat folia, 
fed raro fructus profert illis vulgaris fimiles. Hoc 
autem contradicitur ab ZEthiope, ad Borealem hujus 
finus partem habitante , qui fimilem plantam , {ed 
non caulefcentem in area fua poffidet, ac colit , ex 
eüjus foliis multa preftantia, & fortia net fila, ad 
chordas pifcatorias utilia. S 
Contra alii Maccaffarenfes mihi narrant , hanc plan- 
tam iri ob ejus radices, ad ufum 
hz effodiantur, que ad Orientem fpe&ant, precife 
ipfa meridie ficco tempore, quas fecum ducunt in 
itineribus terreftribus , & marinis, uti & in bello, 
cum Cult lawan enim, Nuce Myriftica, & Zingibere 
mafticarz, vel propinate. diuturnas curarit alvi de- 
je&iones. cruentas , ac recentibus inpofitz vulneribus, 
fanguinis fluxum fiftunt „ illaque curant. Volunt fuo 
more quatuor iftorum Medicamentorum feptem eligi 
frufta , cujusvis nempefimplicis, timentes nullum ce= 
terum fortiri effectum. ` probationem aliis lubens 
relinquamy. quum in toto . frutice, tam in. ejus foliis 
quam radicibus. nil detexerim nifi ingratum faporem , 
in ore vellicantem actimoniam excitantem. “ 
> 
"awe quoque fponte provenit nomine Nanas Boaya, 
5 e in nullo etiam ufu eft, excepto quod ex e 
foliis craffa quzdam forment fila, ad chordas pifca- 
torias aliasve neceffarias res. DC? 
… Tabula Nonagefima Quarta 
Alöem exhibet Americanam. Poriferam, quam hic: (mul coin 
` defcriptione ex 4uBuario tranipofui, ut prioris capitisóa, 
defcriptio magis inluttrewr, ubi fub ejus finem. in obfer- 
GH Amores, & Synonyma hujus plante inveniun- 
y 
SES 
Di 
HERBARII AMBOINENSIS 
caffarenfiam ` 
Medicum ; fi’ 
. Liber VIII. cap. LXII, 
Want rondom de moeder-flam komen andere e 
Jebeuten voort, met bare wortelen aan de itid ar: 
xommige een voet, zommige verder daar van a 
men de jonge Pijang-firuiken rondom baar md t 
Want men kan de regte booft-wortel niet bekennen des 
wyl rondom zoo vol is van de voornoemde dewers-worte. 
len, een vinger en duym dik , met drooge velletjes bes 
kleed , en zeer taay , gelyk de gemeene Calmus, Deze 
allegaar &ruypen meeft dwers. De boven[le omtrent 
dwers-vingers onder de grond, en een voet lang van de 
moeder-ftam , als dan ligten zy ’t booft wederom; op bui- 
ten de grond , en brengen nieuwe fpruyten voort. On. 
der deze zyn al wederom andere en andere, dewelke ver. 
der moeten kruypen eer ze plaats vinden baar booft op te 
beuren. toa 
_Findelyk zonderen ty haar af van de moeder, en gen 
winnen lange taaye vezels. dea bouden baa 
bladeren geftoten , gelyk een jonge Ananas-ftruik, en wer. 
den tot volkome firuiken, diergelyke al redelyk groot apa. 
ren int voornoemde Faar; doen de oude [làm bloeide. 
Naam. De Inlanders konden my geen andere naam 
geven, dan wilde Ananas ‚van Macaffar gebragt „geen i 
zints in de tuinen ‚maar in ^t wild op de gebergte te wi 
den, en daarom noemen zy bet Bebe of Natas Dës 
of eygentlyker Ananas Boaya , dewyl zy de bladeren 
vergelyken met den fleert van een Boaya , dat is een Kaay- 
man. Zoo veel ik uit alle befcbryvingen 
inzonderbeid uit de twee voornoemde Autbeuren , 200 is 
deze anders niet, dam eem Aloë Americana te bouden. 
of immers met een kleene verandering. ; 
Gebruyk. Om dat bet weinig op Maccaffar gevonden 
werd, 200 bebben my de Inlanders ook geen regt gebruyk 
konnen opgeven, ^t welk my wonder geeft, vermits men 
van de Aloë Americana in baar Vaderland Magney en 
Metl genaamt „zoo veel aanmerkelijke kragten en deugden 
SEE A E | 
š en maker my WS, dat bet tot bet drant-/pinnen ` 
niet en deugt , Waar toe men- M 
nanas gebruikt „die van de gemeene ii Lo) Gt, 
dat zy langere en bredere bladeren beeft , doch 
vruchten voortbrengt, de gemeene gelyk, Dit werd tei 
ai 
zelden ` 
gen gefproken door een Moor, aan de noordzyde ah de» ` 
zen Inbam woonachtig , dewelke eem diergelyke R 
doch Kr e d ayn af beeft, en uit ER re 
ren wel goede , en fierke draaden gemaakt b. tot vifeb- 
Iynen etz. E $ SC 
Daar en tegen andere Maccaffaren berigten my, dat 
men deze plante zoekt wegens bare wortelen , tot een Mee ` 
dicynaal gebruik, als men zodanige uitgraaft, die nat 
Ooften zien, en dat juift op de midde Pad droog weer , 
dewelke zy by baar voeren op Zee, en Landreyzen, als 
mede in den Oorlog, want met Culi lawan, Noote mufcaat, 
en Gengber geknauwt , en ingenomen , geneezen den 
Tangdurigen bloedgang , maar op verfebe wonden gelegt, 
Jtelpen bet bloeden, en gencezen dexeloe. Zy willen ma | 
baar manier van de voornoemde vier Medicamenten , van 
ieder zeven flukjes genomen hebben, vreezende dat bet an- | 
ders niets helpen zal. {kzal gaari het onderzoek aan andere 
overlaten , dewyl ik aan den gebeelen ftruik, zoo im bia- 
deren, als in wortelen mei-,..dan cen onaangen 
Smaak , en in de mond een jeukende Jcberpigbeid vernomen | 
hebbe, 
` Het waft op Fava mede in ?t wild, met de naam an | 
Nanas Boaya, en beeft aldaar mede geen gebruik, bte- 
'balven dat ze uit de bladeren eenige groove draaden, we- | 
dou a ke ag 
e 
o De vier en negentig fie Plaat 
Vertoont de Hoeyende Americaanfe Alie-plaat , welke ik 
«hier met deszelfs femme nae vie A 
` bragt.beb, op dat de befchryving van het voorgaande 62. 
hoo k meer opgeheldert zoude werden, Ze de 
-: Aanmerking onder aan dat hoofdítuk de Schryvers, en 
. Benamingen van deze plaut gevonden worden. 
^] 
DV 
XIII, 
bemerken kan, ` 
