VIN Boek. LXII Hooft. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 27 
CAPUT SEXAGESIMUM 
TERTIUM oe 
Planta natis. Tsjaccarbebe, 
7 Enuina magis Sempervivi fpecies obcurrit in In-- 
dia, quz vulgo Tsjaccarbebe vocatur, & Sedum 
Indicum eft. Rotundos gerit craffosque caules, 
digitum , vel pollicem craffos , binos pedes altos , pin- 
gues, fuccofos, & fragiles , infra incurvos , .& ob 
pondus magna ex parte terre incumbentes , perque, 
foliorum lapfum geniculatos. … Ma ons i 
Ejus folia minime ad illa Sedi adcedunt, ac. fingu- 
larem, & fibi propriam habent formam , fique quz- 
vis ipforum lacinia feparatim fpe&tetur, crilte Galli 
formam refert, totumque folium pedem. Anatis. 
uodvis folium longiufculo, & craffo infidet petio- 
lo, qui prope ortum ftipitem , vel caulem ambit, 
huieque infident tria folia, feu unicum folium in tres 
lacinias divifam , quarum quevis peculiare conftituit 
folium , minorem digitum circiter longum , ac Topert, 
us acuminatum , craffum , pingue; fuccofum, &-fras 
gile, ad oras rotundis ,. & inzqualibus angulis denta- 
tum, quorum quidam magis protuberant aliis, unde 
& folium fere triangulare eft. ME. 
` Superiora folia anguitiera futi profündius lacipia- 
ta, parumque introríum:flexa inftarcymbe, exglau- 
co, & fufco colore mixta, inferiora autem pallide 
virefcunt, uti in Sempervivo vulgari. Ar&e, & or: 
. dinate medio. adítant cauli inftar coron , vel umbel; 
jz, mediamque Braflica floride referunt partem; _ 
Varii ex una radice excrefcunt caules, quiamplum 
- formant fruticem ad quatuor: pedum altitudinem, 
^ quum vero adeo pingues, ac gravesfint, incurvi mae 
due 
me terre incumbunt, ubi & radiculas emittunt, 
Tota planta fucco referta eft non vifcofo, utin Aloe 
antecedente, fed aquofo,,.fatuo’, fapore ;:&. odore 
gramineo, parumque acidulo , uti invero- Sedo., i= 
2 ow (con dar spies 
„Radix craffa, eft, fimplex, brevis, multisque. cur- 
tis fibrillis obfeffa, terre-laxe inherens, nequeflores 
neque feminä. profert, excepta eleganti ifta corona 
in caulis qmm ex multis incurvis. foliolis compofi- 
ta, unde & tantummodo per abruptos propagatur rae 
mulos, qui in quovis folo ; ac ptefertim arenofo fa- 
cillime.progerminant , & luxuriant ,. immo interlapi- 
: des depot ti, ubi pauca tantum terra elt, radices e- 
‘mittunt d excrefcunt, quo vero folum:eft magis la- 
.pideüm, & quo magis Soli exponatur, eo magis fur 
ca, & circinnata funt folia. 
. Inferiora folia plerümque integra füht) ampla, nee 
in lacinias diftinéta, contra fuperiora in quinque laci- 
E dpi fant, binaque fibi-cruciatim - funt-obpo- 
4, venis deflituta, excepto medio-nervo ;obfcuro. 
Inferior ftipes nodofus externe parum ‘lig x 
interne viridi mollique corde, feu medulla repletus. 
Sadin da gil Med plerumque concavaeft ,;quum 
planta het ‘per abruptum 'propagetür., & plantetur 
caulem , cujus cor putrefcit, nullam aliam formans, 
Vél-emittens ‘radi¢em , multe’ dutem breves, & cir- 
Cinnáta fibrlle ad latera excrefcune S = S 
* Deet hec planta fterilis habeatur , aliquando ta: 
ten quibusdam annis. fuos profert flores , ac femina, 
fed tam iaro, ut meo tempore intra triginta anno- 
rum fpatium bis modo fuerint obfervata, Prima vice 
in confpe&tum hzc produxit anno 1662 menfe Au- 
p in ftipite, qui in Hila muro adpofitus erat in » 
orto meo, fequentem in modum. 
_ Ex alis inferiorum foliorum longus exerefeebatcau- 
IS, penne craffitie, qui altior erat ipfo frutice, an- 
guftis, & crafíis foliolis obfitus, quorum inferiora pa- 
rum dentata erant, fuperiora integra, Rofmarinisfo- 
liis fere fimilia, fed craffiora, in hujus caulis fummo» 
€x foliolorum iftorum alis multa excrefcebant acumi- 
nata capitula, glauca, qualis totus caulis eft, uti & 
foliola. 
Tom. Y. Ex 
LXII. HOOFDSTUK. 
De Eende- Plant. 
pe eygentlyker zoorte van Sempervivum vind men in 
Indien , "t welk men in.’t gemeen Tsjaccarbebe 
noemd , en voor een Indiaans Sedum kan gebouden 
werden, Het heeft ronde dikke ftelen, een vinger, of 
een. duim dik, twee voeten boog, vet, zappig , en. bros, 
beneden krom, en wegens bare zwaarte ten deele op de 
aarde leggende, door ?t afvallen der-bladeren in veele les 
den. verdeeld, PVS RR E TRT Gua 
De bladeren gelyken minft na Semperviv , maar bebben 
een eygen fatzoén „ namentlyk wa een Hänekam , als 
men ieder lap bezonder-befchouwd , of t gebeele blad na 
een poot van eem Hende. © ^7 05 SE 
. Jeder blad Daat op:eem lankacbtigen dikken'fteel y die 
by zyn oorfpronk den [Lam of: fleel omvat, e -daar op 
aan drie bladeren, of een blad ‘in drie lappen verdeeld, 
makende ieder lap éen-byzonder blad, omtrent een kleene 
vinger lank, na vooren taegefpilft, dik, Wet j’zappıg , en 
bros, aan de kanten met ronde, en ongelyke boeken ges 
kerft , waar. vanvgenige meer uitfteeken dan de andere, 
makende bet blad chier. driekantig. y 
De bovenfte bladeren yn: fmalder , dieper gefneeden , 
een weinig innewaarts geboogén, als een fcbuitje , van 
a MM DE gemengd, doch de onderfte zjn 
bleek-groen, bet gemeene Semperviv gelyk. Zy ftaan digt. 
en ere om de middelfie flam ; A CH 
verbeeld bet middelfte van een bloem-kool. >) ©‘ 
Daar komen ver/cheide flelen uit eene wortel, en ma- 
ken zoo een breede-firuik , die wier voeten boog werd , do, 
om dat: zy zoo vel, em topwwaar zyn, liggen zy De? 
met een bogt op: de aarde, en wortelen daar ook weder in. 
De: gebeele, plante is vol zaps , niet flymerig gelyk de 
E a a waterachtig ; laf , engrasacbtis 
wan reuk, en r by wat ryn/cb, regt al, 
Sedum beboord te zap. o: mas TU, 185 Ses 
De wortel is dik, enkeldy kort, met veele kofte waxes 
tingen bebangen, -ganfch los e de aarde’, ‘bet draagt nog 
bloemen, nogi zaad, bebalven de-cierlyke kroon boven aan 
den fteel van kleene , en gekrulde blaadjes gemaakt, dier- 
balven bet ook alleenlyk met de afgebrovkene takjes voort- 
geplant werd : die. in-ülderbande grond, xonderlyk im 
zandigen zeer ligt beklyvên , ja zelfs tu[Jcben fteenen ge- 
flooken , daar maar ven weinig aarde is, fcbtet bet wore 
telen „en komt ops doch boe yd de prond is , en boe 
meer bet ter Zonne flaat , boe bruinder en gekrulder dé 
bladeren worden. 
De bnderjteDaderen Zyn gemeentlik beel, breed, en 
pont in lappen. verdeeld, daar en tegen de bovine 
; "eyf. lappen; "em Baan t vee tegens malkaar. in "E 
kruis, zonder adefén , bebalvén een donkere miüdel-zenu- 
we. De onderfte [lam , die leden beeft, is van buiten 
wat boutachtig, van binnen met een groen week bert, 
De boeftewürtel is van binnen gemeenlyk bol, om dat bet 
kruid*met ¿en afgebrooken Co geplant werd, waar af 
bet bert verrot, zonder. een ander wortel te formeeren , 
dan veele korte, en gekrulde Vazélingen ter zyden, uit te 
POA op tis nz oor am 8 d S S s 
` Hoewel nu dezé plante woor.onvruchtbaar gebouden werd, 
zoo geeft ze nogtans in zommige jaren baar bloemen, en 
zaad , doch am zelden, dat ze by myn tyd in 30. jaren 
maar tweemaal gezien zyn. Het eerftemaal zyn ze voortge- 
komen anno 1662. in Auguftus, aan een Dot op Hila, 
in mynen tuin tegens een muur geplant , en was aldus 
te zien. 
e CM 
Uit den fchoot der onderfte bladeren kwam een lange 
feel woort; in de dikte van een fchaft, booger dan de 
feruik , bezet met fmalle, en dikke blaadjes, waar van 
de onder [le een weinig gekerft waren, de bovenfte ongee 
kerft , de Rosmaryn bladeren fchier gelyk , boewel dikker, 
aan `t opperfte dezes [leels uit den fchoot der blaadjes qua- 
men veele [pitze knopjes voort, blaauw-groen, gelyk den 
geheele fteel, en bladeren. 
Mm 2 Hier 
