276 HERBARII AMBOINENSIS ` Liber VIM. cap. LXIII, 
Ex iftis flofculi excrefcebant quadripetali, ftel- 
lai, & lutei, longis tubis donati, poft hos feque- 
bantur: pericarpia , & filicula quadragonz , inftar 
capitulorum feminalium Laêtuce, intus diftinéte in 
quatuor cellulas , in quibus confpieiebatur femen par- 
vum, molle, lentiforme. uivis vero flofculus ca- 
lici infidet ex quatuor acutis glaucis foliolis compo- 
fito, feu quadriphyllo. 
In dicto ifto.anno planta hzc variis in locis fuos 
produxit flores, qui in "l'ernata fepius obfervaotur , 
in Amboina vero rarius , ac fecunda cantum vice an- 
no nono decimo poft , fub iniium nempe anni 1681. 
in horto quodam circa patibuli angulum , ubi plantata 
erat inter afperas rupes , ejusque caules abfciflos meo 
conmifi horto , ubi per fubfequentes quatuor menfes 
flores dederunt, (ine ullo tamen fubfequente femine, 
ejusdem forme, uti fupra memorata, & defcripta eft. 
Nomen. Latine Planta Anatis , juxta Malaienfe 
Tsjaccarbebe , quum diffe&a, & laciniata folia cum 
Anatis pede comparent, vulgo autem pronunciatur 
Saccarbebe. Amboinice in Hitéea Aybuda Kitsjil, 
& Aybuda Mabina , ad diftinétionem alterius Aybuäa 
Befaer ,.íeu maris , qui Sudu Sudu eft. Ternatice 
Aiabobo-, & Cabi Mangou ‚-h.-e, Hirci aures, que 
plerumque incifionibus notantur , ut ab aliis diftins 
guantur. d AS 
Locus. Non tantum in hortis plantatur „fed obcur- 
rit quoque in defertis bortis ; immo in ipfis montibus ; 
in quibus nulli notum eft, hortos unquam fuiffe, u- 
ti.eam inveni in Pute montc: ad favonium Caftelli 
Viétoriz. fito intersrupes, & arbores filveftres. In 
Banda hanc plantant inter. muros leviter exftructos 
circa areas, & edes, qui fuperius tantummodo pau- 
ca obteguntur terra, uti & quoque faciunt cum Mar- 
rubio albg infra defcripto.: 
Uus. Jota planta virtutem: habet' refrigerantem, 
Tabula. Nonagefima Quinta 
Plantam exhibet Anatis Rumphio diétam, cum ejus cauleflo- 
| Fifero A feparato , qui quam rarifiime prodit. 
OBSERVA TIO 
Hec eft Core/ydon foliis laciniatis H. Clifort. 9. 175. & Co- 
tyledon Afra, folio craffo, lato, laciniato, flofculo aureo. 
Boerb. Ind. H. L. B. part. 1. p. 288. ubi vide iconem; & 
Telephium Africanum , anguftiore folio , flore aurantiaco. 
Plukn.-dlimag: p. 362. Tab. 228. Fig. 3. 
Hier uit wierden gefternte bloempjes van vier geele 
blaadjes gemaakt, met lange balzen, na dezelve bleeven 
vierkante kelkjes , of knopjes, gelyk de zaadknopjes van 
Latuwe, van binnen verdeeld in vier cellekens, daar in 
men zag een kleen week zaad, als Linzen. leder bloemp. 
je Daat op een voetje van vier fpitze blaauw-groene blaad. 
jes gemaakt. 
In "t voorfchreeven jaar beeft deze plante op verfcheide 
plaatzen bare bloemen vertoont, en in Ternaten werd het 
meer maal gezien , maar in Amboina is ze voor de taveg. 
de maal gezien , negentien jaar daar na, in’t begin van 
tjaar 1681; in een tuin; omtrent de galgboek , daar bet 
geplant was tu[Jcben kralige klippen, en de ftokken van 
daar afgefneeden beb-ik in myn tuin geplant , daar ze 
nog vier maanden na malkanderen bloemen gedragen beb. 
ben, van dezelffte fatzoen , doch zonder zaad voort te 
brengen,” als boven flaat: 
Naam. Jn ’t Latyn Planta Anati$, dat is Eende poot 
^a t Maleyts Tsjaccarbebe, om dat de gekloofde blade 
ren na een Kende-poot pelyken , doch in "t gemeen [preekt 
nien ^t uit Saccarbebe. Op Amboins, en Hitoe Ay huáa 
Kitsjil, en Ayhuäa Mahina, tot onderfcheid van een an- 
der Ayhuäa Befaer, of bet manneken , "t welk is de Sadu — 
Sadu. Jn °t Ternataans Alabobo , en Cabi Mangou, 
datis Boks-ooren , dewelke men gemeenlyk met kerven 
teekend, om van andere. Bokken te onderfcheiden, f 
 — Plaats. Het word niet alleen in de tuinen geplant, 
maar mên vind bet ook in verlaate tuinen, op "t gebergte 
zelfs , daar men niet weet , dat er ooit tuinen gewee/t zyn, 
elyk ik bet gévondem beb op "t gebergte van Puta, in^t 
uid-Weften van bet Cufteel Vittoria. gelegen tuffchen 
Rippen, en wilde wout-boomen. | In Banda planten zy 
bet op bare-fleene paggers , of loffe muuren van fleenen op. 
ezet , rondom bare erden , en buizen gaande, en boven 
Tests met een weinig aarde bedekt, gelyk xy ook doen met 
bet Marrabium album, bier na befcbreeven: - Z 
„„Gebruyk. Degebeele plante beeft een verkoelende kragt, 
“bet gemeene Sedum gelyk, doch bet Beene in de boven ge- 
plant werd in een mulle, en zandige grond , is meer vera ^ 
koelende. dam de berg-zoorte, die ook bruindere, en geo 
kruldere bladeren beeft. De-bladeten wryft men tot een 
pap „en fmeert ze op ^t voorbooft tegens allerley booftpyn, 
dewelke uit bitte ontftaat. Om den brand in de (e 
zen te verflaan', zal men. den - drinken , ook bet ge- 
avrete kruid op de pols binden: Zommige fmeeren ook bet 
zap over bet gebeele lichaam, ^t welk zoo kragtig ver- 
*koeld , dat de Patienten een deeken ey[Jcben, doch bet is 
altyd beter „dat men "t. zap inneeme , want anders jaagt 
bet den brand na binnen. Men moet bet ook niet fmeeren. 
op beete apoftematien , die zig tot rypen febikken , veel 
minder op de rooze, gelyk zommige doen, want zy dike 
«ils: daar door verergeren, om dat den ‚ftryd. tuffeben 
» 
twee gelyke vyanden te beeviger werd, 
De vyf en negentig fle Plaat j 
‘Vertoont de Eende-Plant, zoo als die van Rumphius ge- 
` maamt werd, met zyn bloemdragende flee], die zeer zelde 
voor den dag komt. ^u 
AN Moe NOEL 
“Dit is de Cotyledon met ingefneede bladen van,de Hort. 
Cliffort. p. 175. en-Africanfche Cotyledon, met dik, Leer 
en ingefneede blad, met een gout-geel bloempje van Boerb. 
Ind. H. L. Bat. eerfte deel p. 283. alwaar men: dë Figuur 
ziet, en Africaaníche Telephium, met naauwer blad, met 
= gout-geele bloem van Plukn. Almag. p. 362. Tab. 228. 
FIE: 9: "ee: “gid ER 
LXIV- 
