VIII Bock. LXV Hooff. 
Tertio Crotalaria agreftis , humilior eft, ac fere re- 
pens, & terre incumbens, fpithamz circiter altitudi- 
nem habens, tenues gerens, ac rugofos caules, qui- 
bus foliola infident folitaria, vix digiti articulum lon- 
, femi digitum lata , fubtus grifea, & pilofa, quales 
Stam funt caules. Flores funt uti in prioribus, fed 
multo minores, nec filiqua ultra digiti unguem lon- 
gz, quedam etiam articulum longe , nigricantes, ine 
Tusque gerunt femen parvum, ac fonitum edens. — 
‘ ës He herbe Latine mihi dicuntur Crotalaria, 
i e. fonitum edentes, ob officulorum fonitum in ma- 
turis üliquis.  Malaice Kering Keringan, feu Kering 
Kering , ab officulorum fonitu. Javaniee Pradjittan. 
Baleyice Gering Geringan. Maccaffarice Kering Ke- 
ng, que cum cognomine majoris, vel minoris in 
m prioribus fpeciebus denominantur. Ternatice 
Sinéti, fed minor, feu media peculiariter vocatur Pi- 
ca, ac proprie vera domeftica habetur. Apud Am- 
boinenfes nullum peculiare habent nomen: Latine 
uoque diftingui poffunt in Crotalariam latifoliam , an- 
guftifoliam , & agrefiem, que ultima nullum fingulare 
^ obtinuit nomen. 
Locus. Prima fpecies obcurrit Jave, Baleyz , & 
Maccaffare , raro autem in Amboina.. Prima, feu 
latifolia fpecies, uti dictum eft, tam in hortis quam 
fponte crefcit, uti in Banda hanc obfervavi in nudis 
collibus, *& in Leytimora ad oras levium filvarum in- 
ter gramina, agreftis rara eft , inque nudis crefcit mon- 
tibus inter depreffa gramina. Circa Hilam eam inve- 
ni prope ædes inter humiles plantas. 
Ujus. Prime fpecies temperate admodum cenfen- 
tur, & quodammodo refrigerantes. Radix parum ad- 
ftringens eft. Utriusque femina cum Pinanga veteri, 
& Siri Daun mafticata claram reddunt. vocem , unde 
difcipulis exhibentur', qui cantare difcunt. Flores 
coquuntut, é eduntur inftar oleris, feu Sajor, dulce 
enim prebent olus. Latifoli& fpeciei radix cum vi- 
. ridi Catjang cocta, & comefta Amboinenfium vario- 
Jas expellit; Quidam narrant, in Bengala ex cortice 
majoris fpeciei fila praeparari, ex quibus retia pro pi- 
fcibus neétunty puto autem hanc herbam confundere 
cum Ganja fupra defcripta , uti fepius expertus fui, 
vulgus Bengalenfe hoc feepius facere. i 
Majoris radix conducit quoque Hemoptoicis, quod 
fepius comprobatum eft. Utriusque folia in pultem 
conteruntur, qua corpus-inlinitur in febribus ardenti- 
bus ad refrigerium, uti & ipforum fuccuspropinatur. 
Agreftis que, ac domeftica apud Ternatenfes ad o. 
lus, feu Sajor coquitur. 
Tandale Cotti Bracmanis , Schama Pufpi in Hort, 
Mala. tom. 9. Fig. 25. defcriptum convenit cum Cro- 
talaria majore Dr. Paul. Hermannus in Catalogo fub 
ROTALARIAM quoque vocat, ac Mi eiu us 
Kigilippe dicitur, quum pueri cum ejus filiquis foni- 
tum edentibus ludunt. MNA É : " 
"Quarta Hort. Malab. fpecies Wellia Pandale Cotti; 
Bracmanis Gagaro part. 9. Fig.28. convenit cum Cro- 
talaria minore pentaphylla. Cum Crotalaria agrefti 
pilofa, & latifolia quodammodo convenit. Pee-Tan. 
dale Cotti, Bracm. Butta Gageri Tom. 9. Fig. 29. de- 
fcriptum, : 
Tabula Nonagefima Sexta 
Ad Biguram Primam Crotalarian exhibet majorem , que eft 
“Crotalaria Afiatica, floribus luteis, folio fingulari cordi- 
c formi Herm. Cat. H. L. B. p. 200. & Thef. Zeyl. pag. o. 
ubi reliqua fynonyma, & auctores, reliquequeimmo plu- 
res obcurrunt hujus Crotalarie fpecies. quarum icones in 
H. L, Bat. & H, Malab. ut & Thef. Zeylanico inveniuntur. 
x 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. £o 
De derde Crotalaria agreftis blyft nog lager , en is 
kans kruipende, en op de aarde batkendes oki he een 
an boog, met dunne, en ruige ftelen, daar aan Staan 
de blaadjes enkeld, fcbaare een lid lank; een balve vin. 
ger breed, van onderen grys, en baairig , gelyk ook de 
Jtelen. De bloemen zyn als de voorige , doch veel kleens 
der , de bouwen niet boven een nagel van een vinger lank, 
zommige ook een lid lank, zwartachtig, en binnen met 
een Heen rammelend zaad. 
Naam. Deze kruiden noem ik int Latyn Crothlariay 
dat is Ratel-kruid, na bet rammelen der korts in de ry- 
pe bouwen. In ’t Maleyts Kering Keringan, of Kering 
Kering, van 't zelve geluit der koris. Op Favaans Prad- 
jittan. «Op Baleys Gering Geringan. Op Maccaffaars 
Kering Kering, alle met de toenaam van groote, en Hen, 
ne , voor de twee eerfte zoorten, Ternataans Sinéti, dog 
de kleene , of middelere noemd men in ^t byzonder Pica, 
en werd voor de eygentlyke tamme gebouden. By de Am. 
boineczen bebben xy geen naam, men mag ze in t Latyn 
ook onderfcheiden in Crotalariam latifoliam , anguftifo- 
liam, & agreftem, de wilde heeft geen eigene naam. 
Plaats. De eerfte zoorte vind men op Fava, Baly, en 
Maccaflar , maar weinig in Pod) De Ba ` of 
breedbladige zoorte waft, als gezegt, zoo wel im de bo- 
ven, als in't wild, gelyk ik ze gezien bebbe in’ Banda 
op kaale beuvels , en op Leytimor aan de kanten van lig: 
te boffcbagien , onder bet lage gras , de wilde werd wei» 
nig gevonden , en we op kaale bergen, mede onder’t la 
ge gras. Omtrent Hila beb ik ze gevonden by de buizen 
onder lage ruigten. 
Gebruyk. De eerfte zoorten werden voor getemperd 
gebouden, en eenigzints verkoelende. De wetted beeft 
een weinig zamentrekking. De zaden van beiden met 
oude Pinang, en Siri Dada gegeeten , maken een klare 
Stem, dies men dezelve de Schooljongens geeft, die zine 
gen zullen leeren. De bloemen werden gekookt , en ge- 
geeten: als Sajor , WAN wy genen ven Zoet mots. De 
wortelen van "t dems: 3 met groene Katjang gekookt, 
en gegeeten, dryven de boinjche pokken uit: Zommi- 
mige verbalen, dat men in Bengalen uit de fcborffe van 
de groote zoorte zekere draden weet te maken, waar van 
zy vifchnetten breyden , doch ik geloof , dat zy dit kruid 
confundeeren met bet Ganja boven befchreeven, gelyk ik 
dikwils ervaren bebbe, dat bet flegte volkje uit Benga- 
le °t zelve doed. y 
De wortel van "t groote diend ook die geene, die bloed= 
Jpouwen , en dit is geprobeerd. De bladeren van’t groo- 
te, en kleene tot eene papje gewreeven , en*t lyf daar mes 
de gefmeerd verkoelen matelyk den brand in de Koortzen, 
als mede den zap daar van ingedronken. Het wilde werd 
zoo wel als de tamme by de Ternataanen tot kook-Sajor 
ebruikt. E 
Tandale Cotti. Bramm. Schama Pufpi in Hort Malab. 
part. 9. Fig. 25. befchreeven komt overeen met ons bo- 
venftaande Crotalaria major Dr. Paul, Hermannus in 
fuo Catal. noemt ze mede Crotalaria, en in Singalees Ki- 
ligilippe, dewyl de kinders met de ratelende vracht fpee- 
d e d 
~~ De wierde zoorte Wellia Tandale Cotti, Bramm. Gas 
garo cit. part. fig. 28. befcbreeven, komt overeen. met 
ons Crotalaria minor, met vyf bladeren. Met Crotala- 
ria agreftis met baairige, en breede bladeren, beeft eeni- 
ge overeenkomft, Pee- Tandale Cotti, Bramm, Butta Gan 
geri. cit. part fig. 29. befchreeven. 
De fes en negentighe Plaat 
Vertoont in de Zerfle Figuur de groote Crotalaria, of Ras 
¿el-kruid; welke is de Afiatifehe Crotalaria , met geefé 
bloemen, en een enkeld bartformig blad, van > B 
Bat. p. 200, en de Thef. Zeyl, p. 80. alwaar de verdere bes 
naminge en Schryvers te vinden zyn, en de ovérige, j@ 
meerder zoorten van dit gewas vermeld werden, welkers 
_ afbeeldingen , zoo wel in de Hort, Lugd. Bat. en Malabe 
als in de ZZef. Zeylan. gevonden werden. 
