286 
Ibi quoque propagantur per bulbos feu nodos ex- 
cretos, fique unicus flos in caule fefe aperiat, tum 
totus abfcinditur caulis , inque cyatho aqua repleto de- 
ponitur, quum flores viciffim omni die fefe aperiunt, 
totamque cameram, in que locantur, odore fio re- 
plent, ita-ut pet aliquot dies gratum prebeant fpe- 
ctaculum tam oculis quam nafo. : 
Cum fictili etiam in camera per noctem deponi po- 
teft hzc planta , ut odorem fundat, ac per diem iterum 
Soli exponatar. Omnes furculi ex radice propullu- 
lantes abfcindendi funt & transplantandi, tum caulis 
plures profert flores, bulbusque craflior & major ex- 
crefcit. 
"Tabula Nonagefima Oltava 
Amicam exhibet no@urnam, que vulgo Tuberofa vocatur, 
eftque Polyanthes floribus alternis. H. Clifort. p. 126. & 
Hyacinthus Indicus, tuberofus flore Hyacinthi Orientalis 
C. B. P. p. 47. & Tournef. infl. p. 347. & Hyacinthus 
Indicus tuberofa radice Cluf. A, 1. p. 176. &c. & 
Hyacinthus Indicus tuberofus , no&u olens, Muf; Zeyh 
2- 35. & Thef. Zeyl. p. 122. &c. 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber VIII. cap. LXX; 
Ze word aldaar ook voortgeteeld door de 
knobbelen „en als eene bloem er den fteel "ad Ze 
Jnyd men den gebeelen fieel af, en zet bem in een Toe 
met water, daar de bloemen vervolgens alle dagen o es 
aan, en de kamer ‚daar zy flaan, met baren reuk Kon 
vullen „makende zoo eenige dagen een aangename Jpeétakel 
voor oogen en meus. 
Men kan ze ook met den gebeelen pot in de kamer z 
nachts op tafel zetten, om den reuk te genieten en di 
daags weer buyten dragen in de Sonne. Alle feheut jes 
uit de wortel uit/cbietende , moet men affteeken en os 
planten, zoo draagd den fteel meer bloemen „en de aporte) 
werd dikker en grooter. 
De acht en negentig fle Plaat 
Vertoont de Nacht-Lieffie, welke in 't gemeen Tuberofa 
genaamt wert, en is de Po/yanzbes met bloemen Over en 
weer ftaande van de Hort. Cliff. p. 126. en Indifche tube- 
reufe Hyacinthus met de bloem van Indifche Hyacinthe 
- van C. B. P. p ,47. en Tournef. infit. p. 347. en de In. 
difche Hyacinth met een knobbelige bol, des nagts ruy- 
kende van het Muf. Zen, p. 35. en de Thef: Zeyl, pag: 
122, &c. 
HSH 
CAPUT SEPTUAGESIMUM, 
Flos Sufanne. Bonga Sufanna. 
reduci poteft ad quartam Orchidum claflem , que 
Orchis Serapias dicitur, ac defcribitur a Dodo- 
meo libr, 7. cap. 30. tik ^ 
Caulem emittit fimplicem , rectum, rotundum , & 
firmum , binos cum dimidio pedes altum, in cujus 
inferiore parte rara locantur folia ;. Plantaginis foliis 
fimilia , fed- longiora , craffiora, & glabriora;fex pol- 
lices longa, binos lata digitos , per longitudinem tri- 
bus quatuorve nervis diftinéta, quorum medius in in- 
feriore protuberat parte dorfo acuto, alii vero infe- 
rius non excrefcunt. 
Folia hzc majorem ambiunt feu amplectuntur eau- 
lem, & nunc ad fuperiorem, nunc ad inferiorem par- 
tem latiffima funt, maximaque $ lete germinantia , 
antequam caulis florifer excrefcit, qui tum alia pau- 
ca modo profert minora & anguftiora prioribus , que- 
que arcte cauli adcàmbunt , aquofa, & ingrati faporis. 
In caulis vertice quatuor. vel quinque albiffimi ex- 
crefcunt flores, peculiaris ac mire forme, que nem- 
pe compofita eft ex illa Iris & Orchidis, quique ma- 
gnitudinem habent maximi Narciffi, quivis enim flos 
ex fex magnis conftat poeti quorum. bina. fordide 
alba & retrorfum flexa funt; tertium , quod maximum, 
erigitur, ac parum antrorfam vergit fupra florem ex- 
tenfum ; quod incumbit binis albis & bidentiformibus 
expanfis corniculis. Reliqua bina latera feu oras cin- 
gunt, quz aliis latiora funt, quorumque orz ante. 
riores in multas lacinias acutas feu radios divifa funt, 
acfi fimbriatae effent! ` ` 
Inter hzc bina fextum locatur infimum & anguftis- 
fimum petalum , quod inftar cymbe.complicatum eft. 
In floris centro aliud, porro concavum, confpicitur 
foliolum „ Caffide-forme, cum binis corniculis are 
libus ; que tenuia funt & introrfum circinnata, ac fub 
caffide fefe recondunt, antheras gerentia luteas inftar 
Liliorum alboruni. ` Poft hanc galeam bini albi fplen- 
dentes colles feu glandule locantur, fub quibus fo- 
ramen confpicitur ad caulem. pervium , ad pofticam 
floris partem longiffima & incurva dependet cauda, 
fex poilices longa, culmum crafla,. rotunda , conca- 
va, ex viridi & albo colore-diftincta. 
Floris bafis angulofus & viridis caulis eft, ad" late- 
ra acutus & ferratus , binos pollices longus, in me- 
dio craffiusculus, ortum ducens ex ala angufti folio- 
li,in caule pofiti, ex bac bafi fru&us excrefcit, qui 
filicula eft oblonga digiti articulum longa, ultra pen- 
nam crafla, fex acutis oris feu angulis diftindta, in 
qua locatur pilofa & ruffa lanugo loco feminum, uti 
in Angrecis, que decidit & avolat, quum filiqua fit 
: matura 
Toa Sufanne Amboinenfem refert Orcbidem , ac 
LXX HOOFDSTUK. 
De Sufanne- Bloem. 
Los Sufanne wil eem Amboinfche Orchis zjn, en 
F kan gebragt werden onder de wierde Clafis van de 
Orchides , die men Orchis Serapias noemd , be/chre- 
ven by Dodonzus lib. 7. cap. 30. Gë 
, Het ftbie op met een en „regten , ronden , en 
Styven fiel, 25 voeten boog , aan wiens onderften ftaan 
weinige bladeren „de Weegbere bladeren gelyk, doch lan 
grs dikker , en. gladder , zes duos p , 2 vingers 
eed , in de lengte met 3 of 4. zenuwen afgedeeld , waar 
van de middelfle aan de onderfte zyde uitbuyld met een 
Scherpe rugge, maar de andere flecken van onderen niet 
uit, KK, 
Deze bladeren omvatten den booft-[Leel , en zyn zomtyds 
achter , zomtyds vooren op "t breedft, op "t grootfle en 
weeld’rigfte „eer den Deel opfchiet , waar aan als dan nog 
andere weinige bladeren flaan, kleender en fmaller dan 
de voorige , digt tegen den fleel aanleggende , /mets „en on: 
lieffelyk np Jak , E 
- Aan den top van den fteel komen 4 en y ganjch witte 
—À woort, se een xo en Sg gedaante 
emengd , van een Iris en Orchis fatzoen, doch zoo groots 
p degrootfte Narciffen, want ieder bloem ie gemaakt 
van 6 groote blaadjes, waar van er twee buyi wit, en ` 
agterwaarts. gekromd. zyn; bet gde, zynde bet grootte , 
Staat: opgeregt, en een weinig. Voorwaarts , over de bloe- 
me geboogen , binnen op twee witte en gafels gewyze ver- 
Jpreyde borentjes ruftende.. De 3 andere bekleden de zye 
den, breder dan de andere, en bare woorfte randen zjn 
in veele fbralen ge/needen, als of zy franjen badden. 
.: Tuffchen deze beide legt bet zesde onderfle en Jmalffé 
blaadje, als een fchuytje t'zamen gevouwen. In de mid- 
den ziet men nog een bol blaadje, als een Kasketje gefor- 
meerd, met 2 dunne borenijes aan de zyde y die Sg 
weinige krullen innewaarts krommen , en onder bet, beim- 
ken verbergen, dragende geele Noppen, gelyk í ‘witte 
Lelien. Achter dit belmken ziet men 2 witte en blinken- 
de RE of klieren s onder dewelke is een gat tot op 
den Deel doorgaande , aan t agter[le beeft de bloeme een 
langen en wat gekromden fteert „ afbangende wet 6 duy: 
men lank, een froo-balm dik, rond, binnen bol, buiten 
groen en wit... pel se 
De voet van.de bloeme is een geboekte en groene fied, 
wiens Kanten. wat feberp e gezaagd zyn 2 duimen lank, 
in de midden dikacbtig , en voortkomende uit den feboot 
van een final blaadje aan den booft-fbeel uit dezen voet 
werd de vrucht, zynde een:lankwerpige houwe, een 
van een vinger lank, en ruym een fcbaft dik. met 25 
Jcherpe kanten afgedood , waar in men vind een baar 
en rosachtige wol in plaats van zaden ,gelyk aan La a 
3 
