VII Bock, LXXII Haat? AMBOINSCH KRUYDBOEK. 259 
Locus. In Amboina parum hucdum innotuit, ac 
per femen propagatur in hortis, quod per binos tres- 
we menfes in terra manet , antequam progerminet , 
majori copia reperitur in Ternata & Moluccis, ubi 
primum elatus fuit ex Manilhis. | i 
Ufus. In re. Medica ejus ufus huc usque ignotus eft, 
` unde tantummodo ad oblectamentum ob floris cle- 
gantem colorem in ciftis & hortis plantatur & colitur; 
Ternatenfes hunc vocant Bonga Matta Hari, quum 
inimicitiam quafi cum Sole gerat,ac plerumque cir- 
ca meridiem decidat, quum folis fervor fit maximus. 
Abruptus capillis inneêti nequit , quum ejus pedun- 
culus adeo curtus fit , ac totus praterea flos a pe- 
dunculo feparetur, quum decidat. 
Similis flos defcribitur in Hort. Malab. Part. 10. 
Fig. 56. fub nomine Naga Pu, fed nullus ejus ibi 
conmemoratur ufüs. 
Tabula Centefima 
Ad Figuram Primam Plantam exhibet , que flos inpius RUM- 
prio dicitur. 
Figure Secunde planta, Flos globofus a RuMPHIO vocatur, 
OBSERVATIO. 
` Flos inpius proprie. Alcee fpecies eft, convenitque proxi- 
me cum skea Jamaicenfi fruticofa , floribus purpureis, o- 
blongo , crenato, & acuminato folio P/ukn. Almag.. p. 16. 
& Phyt. Tab. 255. Fig. 3. que a noftra tantum differt , 
quod ejus folia non ita fint auriculata, eademque eft cum Naga 
Pu. H. Malab. tom. 10. Fig. 56. uti ex Figurarum compara- 
tione patet, nullo autem modo convenit cum Sjasmin H 
M. p. 10. Tab. 1. uti perperam Pluknet. putat. Hoc autem 
genus hodie multis Sida vocatur juxta LINNZEUM. 
CAPUT SEPTUAGESIMUM 
SECUNDUM. 
Flos globofus. Bonga Knop. ' 
We Bellidis fpecies effe videtur, atque aliquid 
H commune. cum Succifa habere, ab utrisque au- 
tem adeo differt , ut peculiarem putem effe 
plantam, ipfique proprium tribuam nomen. 
Multis fefe extendit ramis inftar fruticis, cujus ra: 
mi nunc eriguntur, nunc terre quafi incumbunt ob 
ipforum craflitiem, füntque rotundi, firmi , parumque 
rugofi, in amplos afticulos feu nodos diftinéti, qui 
maxime protuberant, & ex fufco rübent, hisce fo- 
lia infident bina fibi obpofita, que cum fubfequenti 
pari obliquam formant crücem. Ex ipforum alis lon- 
gus fimilisque excrefcit caulis eodem divifus modo. 
Folia cum illis Borraginis conveniunt , funtque cras» 
fiuscula , inferius anguítata , quatuor , quinque , & fex 
pollices longa, binos digitos lata, quo autem magis 
ad florem adcedant, eo minora funt, rugofa, & ad 
tactum lanuginofa, per longitudinem tribus obliquis 
coftis diftincta, inferius maxime protuberantibus, in- 
tegra, ac faporis fatui. 
rutex bic binorum cum dimidio ac trium pedum 
altitudinem adtingit , fupremumque foliorum par bi- 
nos tresve emittit longos petiolos , quorum quivis 
peculiarem fuftinet florem, qui inter bina locatur vi- 
ridia foliola „feu fquamulas ad utrumque latus expan- 
as. 
Flos {phera eft globiformis, magnitudine globi fclo- 
peti , qui componitur ex tenuibus firmis & acutis mi- 
nimis petalis inftar fquamarum fibi inpofitis, ita ta- 
men, ut cavitas inter hzc confpiciatur , elegantis pur- 
purei fplendentis coloris , fed inodorus. Si flores 
juftam adquifiverint magnitudinem, fuperius fefe exhi- 
SC albe quedam ftellula, ex cavitate ifta produ- 
e, 
Tom. V. Flos 
Plaats. In Amboina is ze noch weinig bekend , werden- 
de door zaad voortgeteeld in de Hoven, bet welk wel 2 a 
3 maanden in de aarde verborgen kan leggen, eer bet op- 
Komt , in meerder quantiteytibeeft men zein Ternaten en 
de Moluccos, daar bet eer]} gebragt is uit de Manilbas. 
Gebruyk. In de Medicynen is baar gebruik noch on= 
bekend , dierbalven ze alleenlyk tot vermaak y en om baar 
fraaje coleur in de Hoven en pottengeplant werd. De Ter- 
natanen geven de reden van de naam Bonga Matta Hari, 
om dat de bloemen quantswys een vyandfchap met de Zonne 
dragen, en dierbalven gemeenlyk tegens den middag afval- 
len, wanneer de Zonne in baar kragt ftaat. Men kanze 
niet afbreeken, en in de baairen dragen, om dat xe zoo 
kort van Gel is, en dan nog de gebeele bloem van den 
Steel afvald. 
Diergelyke bloem werd befchreeven in Hort. Malab. 
Part. 10. Fig. 56. met den naam Naga Du, doch geen 
gebruik daar van vermeld. 
De bondertfte Plaat 
Vertoont in dé eerffe Fieuur een plant, welke de Godloozë 
bloem van Rumpuius: genaamt wert. 
De Plant van de tweede Figuur wert de ronde bloem by 
Rumrurus genaamt. 
AANMERKING. 
De Flos inpius is eigentlyk een zoort van Alcea, en komt 
het naaft overeen met de Jamaice ftruikagtige Alcea , met 
purperé bloemen, een lankwerpig , puntig , en ingefneden 
blad van Plukn. Almag. p. 16. en Pbyt. Tab. 255. Fig. 3. welke 
van onze Plant alleen verfchilt, dat de bladeren van onderen 
geen uitftekende hoeken hebben, dog is dezelve met de 
Nagu Pu van de Hort. Malab. Tom. ro. Fig. 56. en niet 
met de Sjasmin van de H. Malab. pag. 1o. Tab. 1. zoo als 
Pluknet qualyk meent. En dit geflagt wert by veele heden- 
daags Sida volgens LINN4EUS genaamt, 
LXXI. HOOFDSTUK. 
De ronde Bloem. 
It febynd een zoorte van Bellis te zyn, ook iets ge» 
meens met de Succifa te bebben , docb van beide zoo 
veel verfchillende , dat ik ze liever tot een byzondere 
ante maake, en baar een eigen naam geve. > 3 
© Het breid zig wit met veele _ seen Ar > die 
zomtyds overeind flaan, zomtyds wat ter aarde leggen, 
pe "bare vettigheid; dezelve zyn rond, ftyf , en wat 
ruig , in wyde leden of knien verdeeld , die vry wat 
uiipuylen , en bruin-rood zyn. Aan dezelve flaan ^ bla- 
deren tegens malkander , en maken met bet volgende paar 
een fchuynekruys. Uit baren choot komt een ander lange 
fteel, op dezelve manier verdeeld, Ëer 
De bladeren gelyken die van Borrago, zyn dikagtig, 
na agteren toefmallende , 4. 5. en 6 duimen lang, 2 
vingers breed, doch boe nader aan de bloeme , boe kleen- 
der, ruig en wolachtig in ’t aantajten, in de lengte met 
3 fcbuinxe ribben geftreept , die beneden zeer uitfteeken 
met evene kanten, en [mets van /maak. 
De firuik werd 25 en 3 voeten boog, en bet bovenfte 
paar der bladeren geeft uit 2 a 3 lange fielen , ieder 
dragende een byzonder bloeme, dewelke ftaat tuffcben 2 
groene blaadjes of Jcbubbetjes , te weerzyden wytgebreid, 
Dé bloem is een kogelronde bol, in de grootte van een 
Musquet-kogel , gemaakt van dunne , fiyve, en fpitze 
blaadjes, als fcbubbekens op malkander gedrongen , zoo 
tans „dat "er een bolligbeid daar tuffchen gezien werd, 
bos levend , purper-verwig , doch zonder reuk. Als 
de bloempjes baar volkomen grootte bebben , dan vertoonen 
baar boven op eenige witte fberretjes, uit de voor/chree- 
igbeid uitkykende. 
ve 2 uitky De 
