VIII Bock. LXXIV Hoof?. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 293 
In Uliafferenfibus infulis Awallan. Quidam hane 
Malaice vocant Daun Goru Goru. 
Locus. Potifimum in hortis colitur, Sponte quo» 
ue obeurrit, uti poft des, & prope paludes pagi 
oeconalo, fed ibi per homines primum tranflata et 
& plantata , ubi fponte fefe propagat per radicem 
prorepentem ? atque altitudinem adtingie aliarum fil- 
;eftrium herbarum. i : 
Ve is. Ab Amboinenfibus potiffimum ejus folia ad- 
hibentur ad corpus, & vefteslavandas, qua inde gra- 
tum contrahunt odorem. Noftra natio inter lavan: 
dam levem fentit corporis pruritum , quem refpuunt 
dure Amboinenfium pelles. Baleienfes hinc, & Ja 
vane mulierculz illud corrigunt, que hzc conterunt 
folia cum Oryze farina, & Sandalo in pultem, ex 
qua parvas formant albasque placentas, feu trochi- 
fcos, Latinis Paftillos dictos, Malaienfibus Puppur , 
quos id aqua macerant, ac quibus corpus obliniunt 
ante lavationem , unde & dictum obtinuit nomen La- 
tinum. Javæ ficcata ejus folia, ac flores inter alias 
aromaticas herbas, & flores inci(tis aromaticis vendun- 
tur, tam ut ex iis ifti preparentur paftilli, quam ad 
‘infantum medicamina, Baleienfes enim femine folia, 
ac flofes ejus incoquunt Djudjambu, feu potionibus , 
quas propinant contra dolores , ac tormina abdominis 
in pueris, er ` 
Siceata ejus folia in aqua macerata, & cum iis cor- 
pus lotum, ingratum. tollit fudoris feetorem. Ban- 
denfes quoque ea carnibus hircinis adcoquunt , ut 
fortis, ac gravis ipfarum tollatur odor. ` 
Kaitü Tirtavá Hort. Malab. part. 10. Fig. 86. de- 
fcripta cum noftra convenire videtur, ubi & dicitur 
ex ejus foliis oleum deftillari, quod pellucidum val- 
de, tenue, & virefcens eft ; fed faporis acerrimi, 
cum ejus foliis in aqua contritis, coctis, & lotis ab- 
dominis tormina tollunt; plüresque alie ejus connie- 
morantur virtutes, quas ibi vide, ; 
Tabula Centefima Secunda 
Ad Figuranı Primam exhibet Meliffam Lotoriam: > 
P app Secunda: Marrubium denotat album, ubi Litt. A 
ejus /picam fquamofam, & claufam denotat. ` 
Figura Tertia. Majanam Dit auream, cap. 76. defcriptam. 
OBSERVATIO. 
He tres planta ad verticillatarum claffem pertinent, quum 
vero florum perfeéta defideretut defcriptio , quos raro he 
juxta Rumpbii teftimonium proferunt , prefertim Me/if/2, & 
Majanaipfi di&e , hinc quam maxime incertum effet has alicui 
jungere generi , quo feepius hoc in opere deftituor , ob characte- 
rum nempe floris, acfructuum non fufficientem defcriptionem 
vel delineationem; quod mirum fane non eft, quum adcura- 
tus ceterum auctor per viginti quinqueannos, poftquam per- 
ficeret hocce opus, luminis ufu expers fuerit, atque preter 
hanc calamitatem, varias infuper antea delineatas plantarum 
icones fatali ifto Amboinenfi incendio anno 1687. amifit, cu- 
jus memorat auétor fupra /íbr. 8. cap. 49. ad finem capitis 
Stramonie, (eu Datura. 
In de Uliaffers Awallan. 
eyts.Daun Goru Goru, 
Plaats. Het werd heeft in de tuinen öhderbouden. Men 
wind bet wel in ’t wild, gelyk agter de buizen, enby de 
enoerafJen van "t dorp Hoeconalo, doch door menfcben al, 
daar eerfi gebragt , en geplant , beeft zig zelfs vermenig- 
vuldigd daor zyn kruipende wortel, en ftaat zoo boog bi 
wilde ruigtens. 
Gebruik. By de Amboineezen werd bet meeft gebruikt 
om bet lyf, en de kleeren met deszelfs bladeren te was. 
Jcben , die een goede reuk daar van krygen. Onze Natie 
gevoeld int «va[Jcben met deze bladeren een kleen jeuken 
op "t lichaam , waar van de barde buiden der: Amboinee- 
zen nieten weeten, De Baley/Je, en Favaanfe vrouwen 
doen beter , die deze bladeren onder Ryft-meel , en-Zan- 
del wryven tot een pap, waar van zy kleene witte koeke 
jes maken, in "t Latyn Paftillos, in’t Maleyts Puppur 
genaamt, die zy in "t water weeken, en het lyf daar me- 
de befmeeren voor *t vas/cben , waar van bet de bovenftaan- 
de naam in ’t Latyn beeft. Op Fava werden de ge- 
droogde bladeren , en bloemen onder andere fpeceryachtige 
kruiden, en bloemen in de Kruiddozen verkogt, zoo om 
de woornoemde koekjes te maken, als tot medicyne van 
de Kinders, want de Baleyfche vrouwen gebruiken de 
bladeren, en bloemen onder baar Djudjambu, of dran- 
ken tegens buikpyn van de Kinders. 
De gedroogde bladeren in warm water geweekt, en ’t 
lichaam daar mede gewaffchen , verdryven den moejelyken - 
reuk, die vant zweeten komt. De lieden in Banda koo- 
ken ze by bokke=vleefcb, om de vieze reuk deszelfs te be- 
neemen. ` : ; 
Kattu Tirtava in Hort. Malab. part. 16. Fig. 86. be- 
Jebreeöen , wil met bet onze overeen komen; alwaar ge- 
zegt werd, dat men uit zyne bladeren een Oly diflilleerd, 
zeer klaar, dun, en groenachtig, doch zeer Jcherp van 
Jmaak, Met zyme bladeren in water gewreeven gekookt , 
en gewasfcben: verdryvenze de buikpyn , en andere kragten 
meer, dewelke ziet aldaar. 
De Hondert en tweede Plaat 
Vertoont in de Eerfle Figuur de Meliffe tot evaffcben gebrui« 
kelyk. ! 
De Tweede Figuur wyt aan de witte Marrubium, alwaar 
Letter A. deszelfs febubachtige. en gefloote aaire verbeelt. 
De Derde Figuur geeft aan de hand de vergulde Majane 
plant, in het 76. Hooftftuk befchreeven. 
AANMERKING. 
Deze drie planten behooret tot de plante verticillate, 
die hun bloemen, en zaaden om de ftelen in knobbels dra- 
gen, dog wyl een volkome befchryvitig der bloemen mans 
keert, welke deze planten zelden, volgeris het getuigenis 
van Rumpbius, voortbrengen , voornamentlyk de Melia, 
en Majana, van hem zoo genaamt, Zoo zoude het zeer on- 
zeker zyn, dezeby een zeker geflagtte voegen , hetwelk my 
dikmaals ontbreekt, en ik niet doen durf, om dat men geene uit- 
de, ofte befchreevene caracter der bloemen, en vrugten 
Zommige noemen ’t in "t 
«heeft, welk gebrek niet teverwonderenis, om dat deze ander- 
zins haauwkeurige Schryver vyf en twintig jaren lang geen 
gebruik van zyn gezigt gehad heeft, na dat hy dit werk zoude 
hebben kunnen voltoojen, en behalven dit ongeluk heeft hy 
mede veele te vooren wel afgeteekende Figuuren der plan- 
ten verlooren, door die fataale gemeene Amboinfche brant 
in ’ jaar 1687; voorgevallen, waar van onze Schryver bo- 
ven in het 49 Hooftffuk gewag maakt aan het einde der be- 
fchryving van de Stramonie, ofte Dutra-plant. 
LXXVj 
