“VIII Boek. LXXVII Hoof?. AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
299 
CAPUT SEPTUAGESIMUM LXXVIIL HOOFDSTUK. 
OC T VM: 
Sonchus Volubilis. Fangi Malacco tali, 
N Amboina altera porro Sonchi obcurrit fpecies , 
quæ volubilis herba eft, in longa & rotunda fefe 
explicans & extendens flagella, & per proximas 
rorepens herbas, aliquando etiam multa horum fla- 
ella fuperius fibi invicem inplicata funt, quz fufcis 
lineis ac punétulis notata funt. 
Folia majora funt, pinguiora, & fuccofiora quam in 
priore, fed caules non cingunt uti prioris, fed pecu- 
liarem formant petiolum, in nullas lacinias diftinéta, 
fed in leves angulos feu dentes fpinulofos extendun- 
tur, quatuor & quinque pollices longa, ac fesqui pol- 
licem lata, fubtus non fufca, fed tota viridia, faporis 
uti antecedentis vel paulo fortioris, & quafi Sinapi- 
nus. 
Flofculi teretibus infident pedunculis , gemini ple- 
rúmque , multi etiam fimul in uno excrefcunt corym- 
bo, parum inclinantes, acfi incurvum exhiberent fi- 
lum, ejusdem cum precedentibus forme, fed majo- 
res, in{tar longorum penicillorum , coloris lutei , & ma- 
gis extenfi, petala gerentes laciniata inftar Cartbami, 
quique in.pappos dein excrefcunt, füb quibus angu- 
{tum quoque locatur femen, quod per ventum ubi- 
que disjeétum quam maxime hanc multiplicat plan- 
tam, cujus inferiores caules digitum crafli funt.: Ra- 
dix {efe in terra ample extendit, fed raras gerit rami- 
ficationes: 
, Nomen. Latine Sonchus volubilis. Malaice & Terna- 
tice Wangi Malacco tali, Amboinice in Leytimora Wari 
Unenar, quum ejus caules fint punétati inftar anguis 
Nya Unenar , Malaice Ular Minjac dicti, qui muti- 
lus vidétur effe, quum ee prorepat. 
Locus. In Leytimora crefcit in vallibus faxofis fub 
aliis hefbis, ut & juxta fluminum ripas. In hortis c- 
tiam transplantatur, ubi quam luxuriofe fefe exten- 
dit, & tegulis inponitur, quin proximas adfcendat 
arborcs. 
Ufus. Amboinenfes eo utuntur ad olus; feu Sajor, 
non folo, fed. cum aliis oleribus mixto. Ad balnea 
qune adhibetur, quz pro Beriberi, feu Paralyfi ex- 
ruuntur, fi huic addantur folia Daun Gorita , Weru 
Siffing, Sajor Songo, & Ammelaun tallan, quod Lati- 
ne eft folium Polypoides, Terminalis anguftifolia , Se- 
runium aquatile , & Sirium decumanum, ` == 
Cum hac herba alia convenit planta, Jave nota, 
& celebris fub nomine Bilontas, quam vide ample 
defcriptam in Auttuario. 
In Auttuarii cap. 65. Sonchus volubilis Ja- 
vanus, feu Bilontas fequenti defcribi- 
tur modo. | 
Hec eft fruticofa herba, multis flagellis ample fe- 
fe extendens, fed nullibi fefe circumvolvit ,-adfinis 
~ Sencbo volubili fupra libr. 8. defcripto, cum quo tan- 
topere convenit, ut hunc habeam Sonchum volubilem 
avanum. Frutex ejus vix altitudinem habet Bonga 
aja, neque prorepit, vel procumbit, fed fefe eri- 
git ad viri altitudinem , ejusque inferiores rami ex ro- 
tundo parum angulofifunt, & ftriati. Ex hifce flagel- 
lis alii adfurgunt laterales ramuli ereéti, folitarii, fir- 
mi, ac recti. 
Folia ejus folitaria funt, parum alternata, fed inre- 
gulariter, maximaque primarii caulis folia retroflexa 
funt, acfi dependerent. Hzc juxta binas fpecies, que 
ex hac formantur planta, binas habent formas. 
. Tom, E Ma- 
D 
^ 
$ 
De Slingerende Sonchus. 
]5 Amboina beeft men een andere zoorte van Sonchus, 
dewelke een flingerend kruid is, in veele lange, en 
ronde ranken zich uit/preidende , en door de naafte 
ruigte kruipende, zomtyds met veele ranken boven, en 
door malkaar gevlogten, dewelke met bruine linien, of 
Jlippels gefpikkeld zyn. 
De bladeren zyn grooter , dikker , en zappiger als aan 
"t voorige , de flelen geenzins omgevende met bare ooren, 
gelyk bet voorgaande , maar formeeren eem byzonderen 
Jieel , in geene lappen verdeeld, maar in zommige boeken, 
of tanden met weeke fpitsjes, vier, en vyf duimen lank, 
en anderbalve breed, van onderen niet bruin , maar door- 
gaans groen, van fmaak als de voorige, of wel zoo Bert, 
en wat Moftertachtig. 
De bloempjes komen woort op lange dunne ftelen, ge~ 
meenlyk twee by malkanderen, doch veele aan eenen tros, 
en wat neerwaarts gebogen > als of zy aan gekromde dra» 
den flonden , van bet xelffle fatzoen als de voorgaande , 
doch grooter , gelyk lange pencelen , geel van verwe, 
«vat meer uitgebreid met gefnibbelde blaadjes , gelyk de 
bloeme van Carthamus, en daar na mede in fluifjes ver- 
anderende, die onder baar mede een [mal zaad hebben, 
waar door zig dit kruid vermenigvuldigd , werdende door 
de wind bier en daar gevoerd, . De onderfte fielen zyn 
wel een vinger dik, de wortel in de aarde verre ver fpreid, 
doch met weinige takken. . 
Naam. In’t Latyn Sonchus volubilis. In’t Maleyts, 
en Ternátaans Wangi Malacco tali. , Op Amboins en 
Leytimor Wari Unenar, om dat zyne fleelen gefpikkeld 
zyn, gelyk de Slange Nya Tinenar, in Maleyts Ular 
Minjac genaam? , dewelke lam fcbynd te zyn, “want al 
rollende e ze voort. 
Plaats. Het waft op Leytimor in fteenige valleyen on- 
der andere ruigte, en langs de kanten van de Rivieren. 
Men plant bet ook in de tuinen, daar bet zeer weeldrig 
zig witbreid, en op latten moet gelegt werden , of bet 
beklimd de naafle bomen. 
Gebruik. De Amboineezen gebruiken "t tot kook-Sajor 
ook, niet alleen, maar met andere kruiden gemengd. Het 
werd mede gebruikt tot baden, die men maakt voor de 
Beriberi , of Lammigbeid , als men daar by doed de bla- 
deren van Daun Gorite, Weru Siffing , Sajor Songo, 
en Ammelaun tallan, in " Latyn genaamt folium Po- 
lypoides , Terminalis anguftifolia, Serunium aquati- 
: le, en Sirium decumanum. 
Met dit kruid accordeert een ander gewas, op Fava 
bekend, en vermaard , onder den naam van Bolintas, 
% welk ziet uitvoerig befchreeven in bet Auêtuarium. 
In Audluarii Cap. 65. werd dit Sonchus 
wolubilis Favanus, of Bilontas verder 
befchreeven. 
Dit is een beefterachtig kruid , dat zig met veele ran- 
ken wyd uit/preid , doch nieuwers omvlegt , uit de maag- 
Jcbap van Sonchus volubilis boven lib. 8. befcbreeven , 
waar mede bet zoo veel overeenkomt , dat ik bet voor niets 
anders, dan een Javaanfe Sonchus volubilis zoude bou- 
den. Den ftruik werd qualyk zoo boog als een Bonga 
Raja, doch is niet kruipende , of leggende , maar ftaat 
over eind , tot de boogte van een man, en zyne onderfte 
takken zyn uit den ronden wat boekig , of geftreept. Uit 
deze takken ryzen weder andere zyde-takjes over eind, 
enkeld, ftyf, en regt. 
De bladeren ftaan ook enkeld , of wat verwiffeld, doch 
zonder order , en de grootfte bladeren aan den booft-fteel 
flaan agterwaarts, als of ze afhingen. Dezelve zyn na 
de twee zoorten , die men daar van maakt , ook tweeder- 
lei van fatzoen, 
Pp 2 dan 
