300 
Major enim hujus fpecies raro florifera , folium ge. 
rit tres circiter pollices longum, inque medio binos 
digitos latum, acfi mollibus obfeffum effet fpinulis , 
ac porro ex viridi flavefcens, non fplendens, flacci- 
dum, mediusque ejus nervus ab utraque protuberat 
parte, coftas emittens laterales finuofas, faporis, & 
odoris oleracei cum levi amaritie, qui perfecte cum 
rcliquis convenit Sonchis. 
Alie fpeciei, que minor vulgo habetur, folia bre- 
viora funt, &anguftiora, ejusdem coloris, & faporis: 
Utriusque vero fpeciei folia promifcua funt, nunc majo- 
ra, nunc minora. Minoris fpeciei flores laxo infident 
corymbo , qui nil aliud confpiciendum praebent nifi ob- 
longa capitula, fuperne leviter purpurafcentia , que fefe 
aperiunt, & extendunt in. alba penicilla, uti in aliis 
onchis , facile decidua , que in pericarpio relin- 
quunt femen parvum, nigrum, &oblongum ; cujus ta- 
men pauca pars excrefcit, Radix ejus vaga, & laxa 
eft, fed ample extenfa, in vetuftis fruticulis lignofa. 
Nomen. Latine mihi dicetur Sonchus volubilis Fava- 
nus. Jave vocatur Bilontas, Bolontas , & Wolontas. 
Bontius in Indie. Orient. defcript. hunc vocat Daul- 
lontas , fed ipfi amaras tribuit baccas inftar Sambuci, 
ipfique omnes adfcribit virtutes, quas habent Chame- 
melum, & Anethum, inquirendum autem eft, an Bon- 
tius non confudefit Daullontas, & Luffa radja. In 
ejus Methodo. medendi cap. 2. quam maxime laudatur 
contra Indicam Paralyfin, feu Beriberi. 
Locus. In Amboina exotica eft planta, ex Java de- 
dutta per furculos, per ramos enim facile propagari, 
& transplantari poteft. Major fpecies ibi nullos pro- 
fert flores, nifi in fumma fenectute. Minor quoque 
fpecies non prius flores gerit, nifi quum iningentem 
excreverit fruticem. or 
Ufus. Apud Javanos celebre eft olus , fapore con- 
veniens cum Amboinenfi Soncho volubili, ac cum gra- 
tia crudus editur ad Bocaffan , inftar alius Ulang Ulang, 
uti & cum Laêtuca, Apud Javanos porro eft herba 
medicinalis, cujus decocto ad variosutuntur morbos, 
prefertim contra febres. -- 
- Tabula Centefsma Quarta 
Ad Piguram Primam Sonchum exhibet volubilem Favanum. 
Figura Secunda Herbam denotat Sentientem Ru Mp unio di- 
CAPUT 
HERBARII AMBOINENSIS Liber VIL. cap. Lem: 
Aan de groote zoorte , dewelke zelden bl ; 
i$ bet blad fchaars drie duinen lank, D de Uh 
twee vingers breed, vooren rond toelopende , met een k Ye. 
Jpitsje, aan de kanten fcherp. getand, als óf &e met inde 
ke doorntjes bezet waren , voorts bleek-groen, zonder Ar 
Slap, en de middelfte ribben built ter weder-ayde uit 
met bogtige 2yde-ribben , vam een moeskruidachtige re S 
en [maak , met een kleene bitterbeid AGL duidelyk na ver 
chus trekkende. NP 
: Aan de andere zoorte, die men voor de kleene boud 
zjn de bladeren korter , en [malder , van dezelve coleur 
en fmaak: Doch men vind aan beide zoorten door malkan. 
der gemengt groote, en kleene bladeren. Het bloeizel ag í 
de kleene zoorte beftaat uit een ydele tros, waar aan ieh 
anders niet ziet dan lankwerpige knoppen, boven op liet 
Peers , dewelke zig openen in witte penceeltjes , gelyk b 
andere Sonchus , ligt afvallende ; eniz "t buisje nalaten« 
de een kleen zwart, en lankwerpig zadt , waar van wei. 
nig te regt komt. De wortel is ydel, en ver uitge/preid 
aan de Ee boutacbtig. E 
Naam. IR zal "t in ’t Latyn noemen Sonchus volubi- 
lis Javanus. Op Fava noemt men bet Bilontas, Bolon- 
tas, en Wolontas. Bontius in zyn Ooft-Indifehe Be- 
fchryving noemt bet Daullontas, maar geeft bem bittere 
besjes , als Vlier , en fchryft bem alle de kragten toe van 
Chamemelum, en Anethum, doch bet-flaat te bezien 
of Bontius niet een mengelmoes gemaakt beeft van dit 
Daullontas, en Luffa radja. In zyn Methodus mé- 
dendi cap. 2: vind men bet zeer gepreexen tegens de Ooft- 
Indifcbe beroertbeid , of Beriberi. 
Plaats. Het is in Amboina uitlands, en daarin ge- 
bragt met afzetzels. van Fava, want het zich “door take 
ken ligt verplanten laat. ` De breede zoorte wil albier 
geene bloemen dragen , of bet moefte in den ouderdomzyn. 
De kleene zoorte draagt ook niet eer bloemen, dan wan- 
neer bet een grooten ruik geworden is. ; ; 
Gebruik. By de Javanen is bet een vermaard moes- 
kruid, aan {maak overeen. komende met bet Amboinfche 
Sonchus volubilis, en werd met aangenaambeid raauw 
by Bocaffan gegeeten, gelyk ander Ölang Ulang, als 
mede by Salade, Voorts is bet by de Favanen een medi 
cynaal-kruid, welkers Decoftum zy tegens veelderbande 
ziekte gebruiken, inzonderbeid tegens de Koortzen. 
„De Hondert en vierde Plaat 
Vertoont in de Eerfle Figuur de Javaanfibe flingerende Son 
chus. 
De Tweede Figuur wyft aan het Gevoelige-kruid, zoo als het 
van Rumrarus genaamt werd. i - 
LXXIX: 
