304 
Hec quoque planta Jave obvia eft, longis flagellis 
juxta fepes prorepens, parvas gerens vagasque fpinu- 
las, Camerungi ibi dicta. 
Caban Cabannan fimilis forte eft arbufcula Jave, & 
Baleyz crefcens, fed cujus ftipes fefe magis erigit ; 
ac tantummodo ramis incumbit proximis arboribus. 
Sic forte etiam cum illa convenit ifta planta, quam 
Clufius defcribit in adpendice iftius cap. 56. Acofte, 
qua adduéta fuit ex infula St. Fuan de Porto Rico, 
fimilia gerens teretia flagella, vagasfpinulas , & Aca- 
cie foliola, lete virentia , primo autem progermi- 
nantia grifea lanugine obduéta funt. Silicule quoque 
aderant , quz globuli erant ex parvis , anguftis , 
& fpinulofis quafi foliolis compofiti , inter quos femi- 
na locata erant ex plano rotunda, &nigra, in medio 
‘parum protuberantia ; Rachides vero terram. tangen» 
tes ex geniculis novas emiferant radiculas. 
Æfehynomene Theophr. libr. 4. cap. 3. defcripta ab 
utrisque prioribus videtur differre , dicit enim arborem 
effe {pinofifimam, folia gerentem Filicis arborefcen- 
tis, velinftar plumarum prope Memphis crefcentium, 
que fefe contrahunt, ach exficcate effent, quum ab 
aliquo tangantur, brevi autem poft relaxantur, ac 
virefcunt. Hoc primum detectum fuit ab Apollodo- 
ro Democriti difcipulo, Plinius autem libr, 24. cap. 
17. herbam vocat, ubi & alias enumerat , tumque 
videretur effe Herba viva in Perfia, India , multis- 
que aliis Afiz locis crefcens, 
Anonymos Garcia libr. 2. Arom. cap. 27. defcripta, 
cadem eft cum Herba viva, ipfi enim tribuit Polypo- 
dii folia, ac luteos flores , foliaque fefe claudere, 
„quum. tangantur, In Malabara quoque crefcit , fed 
indigenum nomen ipfi ignotum fuit, uti & veteres e- 
jus mentionem feciffe, ZE/cbynomenes enim non re- 
‘cordatus forte fuit. ..... 
Indie Occidentalis Scriptores fimilium meminerunt 
plantarum, ac primo Francifc. Lopes de Gomora hifi. 
general. Ind. Occid. Ge 194. & 205. mentionem facit 
plante in Perua crefcentis, cujus folia flaccefcunt , 
quum tangantur , que in Siviliam transmifla comper- 
ta fuit gerere foliola Acacie Agyptiace. 
_...Monardus dicit Peruanas hafce plantas mox in ter- 
«ram procidere, quum tangantur. Altera porro cre- 
Ácit herba in Perua, fupra terram extenfa, que tacta 
fcíe claudit inftar Braflica capitis. 
— Pina bui buitzli , feu berba verecunda Eufeb. Nieren- 
berg br 17. eap 7 defcripta parum differt ad Indica 
berba viva quoad formam , neutiquam vero quoad pro- 
prietatem folia contrahendi; Frutex erit quatuor fpi- 
‘thamas altus, incurva gerens folia inftar acinacum, 
ad quandam diftantiam remota, que & fafciculata 
uafi, feu fex numero fimul locantur haud diffimilia 
illis dboixocbitl. Caules ejus tenues funt, fpinulis ar- 
mati, ac radix fibrofa. Flores fru&usque gerit par- 
vos echinatos, ac racemofos quafi, primo virides, 
dein luteos. Folia Raphanaceum habent faporem, 
eamque qualitatem , quod {fub caule fefe claudant, 
& contrahant, fi a quodam homine, vel aére tangan- 
tur. Vocatur quoque Cocochiatl, be herba fomno- 
lenta, quum capiti fubpofita fomnum conciliet, vel 
quum tacta videatur dormire. "Vulgo habetur frigi- 
ga, ficca, & adftringens, & tamen in iftis regioni- 
‘bus adhibetur ad amorem, & favorem conciliandum. 
Eodem in capite aliam porro defcribit plantam, in 
Philippinis ctefcentem infulis, que berbe ntienti pro- 
pius adcedit, fed tamen diverfa eft, licet dicat, Hi- 
panos hanc vocare plantam /entientem. Hec. planta 
eft, caules emittens decem, vel duodecim rectos, & 
e radice furfum elevatos, quorum quivis duodecim 
profert folia, in quatuor ordines Bee ad binorum 
pollicum diftantiam. Folia conveniunt cum illis Lo- 
tus urbane, floresque coerulei funt, antequam fefe a- 
periant, linguæ formes, aperti fefe extendunt in tria 
minora petala: Hec planta adeo quafi convellitu 
per hominum tactum, vel halitum, 3ta ut fi per mi- 
nimas afpergatur pluvias , Jangueat, & quafi dormiat, 
reliquaque folia tacta quafi decidunt, quorum fupe- 
riora tantum remanent, 
Si 
fle fiaan. 
HERBARII AMBOINENSIS Liber VIII cap. LXXIX: 
Dit gewas vind men ook op Fava, met |, s 
langs de beggen kruipende, = tg kleene ies : un A 
tjes bezet, onder den naam van Camerungi. m 
Caban Cabannan is miffcbien een diergelyk boom; 
op Fava, en Baly wasfende , doch met zynen Ben SC 
opgeregt, alleenelyk de takken op de naafte boomen leunende d 
Zoo komt ook mi[Jcbien daar mede overeen dat gew iy 
"t welk Clufius be/cbryft in een byvoegzel op ’t voor sek 
ven 56. cap. van Acofta, aangebragt uit bet Eiland St. 
Juan de Porto Rico, met diergelyke dunne ranken. m. 
dele doorentjes , en kleene bladeren, als Acacia blyle. 
groen, doch de eerfle witkomende met een &rysachtige "ie? 
achtigheid bedekt. Daar waren ook zaadbouwkens p 
zynde bollekens van kleene, fmalle, en als doornachtn: 
blaadjes gemaakt , tuffchen dewelke lagen plat-ronde v 
zwarte zaden in de midden wat verbeven; De ryskens 
daar zy de aarde raakten badden uit bare knien nieuwe 
wortels gefchooten. 
/Efchynomene Theophrafti lib. 4. cap. 3. befchree- 
ven, Jebynd van de beide voorgaande te verfcbillen, want 
by zent > dat bet een zeer doornachtige boom xy , met blade. 
ren als die van de boom-Vaaren, of als veders by Mem- 
phis waffende, die bun zelve intrekken , als of zy ver. 
droogden, als ze iemand eens aanraakt , maar kort daar 
na werden ze Wederom groen, Dit is eerftmaal ontdekt 
en befcbreeven door „Apollodorus , Democriti difcipel , 
maar Plinius lib. 24. cap 17. noemd bet een kruid , daar 
by nog andere kruiden opteld , em dan zoude bet gely- 
ken, als of bet de herba viva was, die in Perfien h 
dien, en veele plaatzen van. Afien waft. 
Anonymos Garciz lib. 2. aromatum cap. 27. befchree- 
ven, is bet zelffie met de herba viva, want by geeft 
bem de bladeren an. Polypodium , en een geele bloeme , 
ook dat de bladeren baar zouden fluiten , als xy aangeraakt 
werden. Het waft in Malabaar , en den Inlandfcben 
> i- 
LI 
naam is bem onbekend geweeft, als mede dat de oudevan ` 
diergelyke plante zouden gewag gemaakt hebben, z 
ZEfehynomene bem mii on mee. in den zin ee 
In Weft- Indien befchryven ons de Autbeuren. dierge- 
lyke planten, voor eerft Francifcus Lopes de Gomara 
in hift, general. Indie Occidental. cap. 194. en 205. 
maakt gewag van een plante in Peru waffende, wiens 
bladeren verwelken, als men ze aanraakt, dewelke na 
Sivilien over gezonden , bevonden wierden blaadjes te 
bebben als de Acacia Egyptiaca. 
Monardus zegt, dat deze Peruaanze planten Brake 
ter aarden. nedervallen , als men ze aanraakt. Daar waft 
nog een ander kruid in Peru op de aarde uitgebreid , ^t 
welk zig t’agmen/luit gelyk een koolkop, als men ze aanraakt. 
. Pina hui huitzli , of herba verecunda by Eufeb. Nies 
renberg. lib. 15. cap. 7. befcbreeven,, verfchild wat van 
de Ooft-Indifebe herba viva in gedaante , maar niet in 
eigenfchap van °t blad fluiten, bet zal een bor zn, 
vier fpannen boog , met kromme bladeren, als Sikkels, in 
zekere [patien van malkanderen ftaande , doch met bosjes; 
zes in * Pd by malkander niet ongelyk die van Ihoixo- 
chitl. De ftelen zyn dun , met doorentjes bezet, de wor- 
tel vol vezelen. Bloemen, en vruchten draagd bet als 
eene Eegels , trosgewyze afbangende , eerft groen, daar 
na boog-geel. De bladeren hebben een Radysacbtigen 
Jmaak „en die eigenfchap , dat xy baar onder den fteel te 
zamen fluiten, en verflenzen, als ze eenig menjcb , of 
lucbt aanraakt, Het werd ook Cocochiatl genaamt , dat 
is flapend-kruid, om dat bet onder * booft gelegt de flap 
aanbrengt, of om dat de aangeraakte fchynen te Jlapen. 
Het werdgebouden voor koud , droog , en t'zamentrekkena 
van aart , en egter in die landen gebruikt om liefdes € 
gunft te verwekken. x ER 
In ^t zelfde capittel befcbryft by nog een ander kruid, 
in de Philippinis waffende, de herba fentiens maderko- 
mende , doch nog al verfchillende , boewel by zegt , dat de 
Sema die planta fentiens noemen. Dit za! e 
plante zyn met tien a twaalf regte flelen, uit de wor d 
opfcbietende , waar van ieder twaalf bladeren draagd , in 
vier troupen van malkanderen flaande , in de wydte van 
twee duimen. De“bladeren zyn. als die van Lotus Ut 
bana, de bloemen blaauw , eer zy geopend zyn, in de ge- 
daante van een Mu/ch-tonge, maar de geopende beftaan 
uit drie blaadjes: Het werd zodanig ontfteld door bet aan- 
raken, en aan-aasfemen van pat Sm „ dat zoo bet 
min[le regen maar aanraakt, ftraks treurig werde, e” 
als flapende neervalt, alle andere blader aangeraakt 
zynde , valen insgelyks af , blyvende alleenlyk de hoven: 
Als 
Be 
