VIII Boek. LXXXIV Hoofift. 
U/us. Hec herba raro obvia eft, ejusque ufus mi- 
hi ignotus, excepto quod Indicz curatrices ejus fo- 
Jia aliquando ex horto meo petant, que fupra ignem 
 alefatta , cedematofis, & tumentibus partibus inpo- 
nuntur, unde cedema quidem extrahitur , & partes 
detumefcunt, fed fpe ipfa deglubitur cutis, & efcha- 
re fuboriuntur. 
Tabula Centefima Oclava 
Arum exhibet aquaticum cum omnibus fuis partibus, quod 
cum Karinpola H. Malad. tom. Xl. Tab. 23. convenire vi- 
detur. 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 35 
Gebruik, Het kruid zelfs is weinig te vinden, en 
zyn KT my nog onbekend , bebalven dat de Indifche 
A relen Jomtyds de bladeren uit mynen tuin baalen 
over t vuur warm gemaakt op zugtige en gefwolle le- 
den te binden , daar bet de zugt die rm P A bet lid 
doet flenffen, maar fomtyds bet vel mede aftrekt, en ga- 
ten maakt, ; i ; 
De Hondert en achfte Plaat 
Vertoont het Water Arum met al zyn deelen, het 
j een met 
de Karinpola van de H. Malab. tom XL Tab. 23. perse 
vereen te komen. 
CAPUT OCTOAGESIMUM 
Q U: A-R PUM. 
Arum ZBgyptium, ES Caladium Jati- 
vum. Kelady. 
ZT^Ertia Ari fpecies eft /Egyptia cognominata, quod 
mixtam habet formam Ari, & Nymphzz, di- 
viditurque in binas fpecies, domefticam, & a- 
quaticam , cuivis autem peculiare tribuo caput. . 
Caladium fativum, vulgare eft olus, per totam In- 
diam aquofam notum , quod edulem habet radicem, 
unde hanc primo defcribemus: eft itaque Bulbus cras- 
fus, Rapaceus, palmam circiter longus, transverfa- 
lem manum craffus, inferius rotundus, & latiffimus , 
fuperius anguftus , inftar magna burfz, undique mul- 
tas emittens tenues radicales fibras. In Europeorum 
libris Arum ZEgyptium duplici depingitur radice, in- 
ftar Cucurbite Lagenarie, que hic in India Calaba[fa 
vocatur , talem vero radicem in Indico Kelady nun- 
quam inveni. 
Plurima ejus radices, uti dictum fuit, inferius la- 
tz funt, fuperius anguítate , inftar burfe, vellagenz, 
aliz autem. rotundiores funt, atque inferius brevem - 
gerunt apicem, qui in majorem. feu primariam ter- 
minatur radicem, que fuperius fufca eft, & pellicu- 
lis obfeffa, in annulos quoque obfcuros diftincta, & 
‘ad latera obfeffa acutis bulbulis, qui gemme , feu 
proles funt propagationi infervientes. Interna fub- 
ftantia eft alba, & ficca, tres habens colores, quos 
poftea indicabimus. 4 ` 
E radice excrefcunt quatuor, vel quinque re&i cau- 
les, tres quatuorque pedes alti, rotundi fere, ex- 
cepta interna ipforum parte, que parum excavata 
eft, cujus tamen ore ita fibi incumbunt, ut illi ros 
tundi videantur, horumque quidam nigricant , nudi, 
& glabri fant. Quivis vero ingens fuftinet folium, 
non umbilicatum, feu qui in ipfam non tranfit folii 
pofticam partem , uti in dro, fed folium hoc petiolo 
incumbit, qui in inferiore inplantatur parte, & undi- 
que coftas emittit, inferius protuberantes, ipfarum- 
que interftitia fubtilibus pertexta funt, ac vorticofis 
venulis, 
Folium ipfum magis convenit cum illo Nymphez, 
ac poftica parte binis auriculis notatum eft rotundis , 
ubi & planum gerit finum , unum vel fesqui pedem 
longum, ac fere pedem latum, fuperne glaucum , uti 
Indigo , glabrum, & ad tactum molliffimum , neuti- 
quam vero fplendens, inferne viride. Hanc habet 
proprietatem , quod licet aque infundatur, femper 
tamen fit ficcum , illiusque gutcule fuperiori ejus 
parti incumbunt inftar globulorum Mercurii , tene- 
rum folium eft cornu convolutum, uti id obtinet in 
omnibus Ari, & Nympbee foliis teneris , cum quibus 
convenit. 
Quam diu he plante pet homines coluntur, neque 
res neque femen proferunt, unde & vulgo fteriles 
cenfentur, fique excrefcant, abrumpuntur, ne edulis 
radix corrumpatur , fi vero in angulo proveniant fo- 
litario, ut degenerent, tum peculiari in pedunculo 
vaginam exhibent uti Aram , atque plures fepe in 
confpectum veniunt tales pedunculi, fed multo lon- 
giores, & acutiores inftar caude Lacertz, cujus fu- 
perior pars incurvata eft, vel dependet, externe 
fufca, ac tandem decidit. 
Tom. Y. Infe- 
LXXXIV. HOOFDSTUK. 
Het Egyptifche Arum. 
HË derde geflacht van Arum is bet ZEgyptifche by- 
genaamt, dragende een gemengde fatzoen , en aart” 
van Arumen Nympbea, verdeeld in twee zoorten, 
tamme, en water Kelady , ieder een byzonder. Hooft But 
hebbende. 
.. Caladium fativum, of tamme Kelady is een gemeen 
Moeskruid , door gebeel Water: Indien bekend, beftaande 
in een eetbare wortel , dies wy die eerft befchryven zul- 
len : bet is een dikke bulbus of Raape omtrent een band 
lang, een dwers-band dik, onder rond, en breedft, bo- 
ven final als een grote beurs, met veele. dunne Vafelingen 
rondom bebangen. In de Europifcbe boeken vind men bet 
Arum We met een dubbelde wortel afgeteekend y 
elyk de Cucurbita Lagenaria , diergelyke men bier in 
ndien Calabaflen noemd , doch zoodanige wortel heb ik 
aan ^t Ooft-Indi/che Kelady nooit gezien, E 
De mee[le zyn , als gezegt , onder breed, naboven toge 
Jmallende, als een beurs of bottel of olés , andere zyn ronder, 
en bebben beneden een korte fpitze, dewelke in een booft= 
wortel eindigd , buiten is ze bruin, en met vellen beban- 
gen, ook in donkere leden verdeeld , en ter zyden bezet 
met fpitze knobbelen, dewelke de afzetzels zyn , die tot 
bet voortplanten dienen. Binnen is een witte en drooge 
Jubftantie , van driederlei koleuren , gelyk wy bier na zul- 
len zeggen. 
Uit de wortel komen voort vier a vyf regte Delen. 
drie en vier voeten boog , fchier rond , bebalven aan de 
binnen zyde wat uitgebold, doch de kanten flaan zoo digt 
over malkander , dat xy rond fchynen , zommige zwarte 
agtig, kaal, en glad. leder draagd een groot breed blad, 
zynde den fleel geenzints daar in gelaten in de achterfte 
kloove , gelyk aan bet Arum, maar het blad ruft op den 
Steel, dewelke zich aan de onderfte zyde inlaat, enrond- 
om in ribben verdeeld, die aan de onderfte zyde uitbui- 
len, en bare tuffcben plaatzenzyn met fyne adertjes wers 
vels-gewys uitgeweeven. : 
Het blad op zich zelfs heeft meer gelykeniffe met de 
Nymphza, agter met twee ronde ooren , en een vlak 
bogtje , van een tot een en balve voeten lang , en fchier 
een voet breed, boven blaauw-groen , gelyk Indigo, glad, 
en zeer zagt in 't aantaften , doch geenzints blinkende, 
beneden groen. Het beeft die eigenfchap , al doopt men °t 
in water, dat het egter droog blyft, en de ES blyven op 
de bovenfte zyde leggen , als Quikzilver, bet jonge blad 
is als een t’zamen WT hoorn, en gelyk aan all zoor- 
ten van Arumen Nymphea, met welke bet overeenkomt. 
Zoo lang deze planten door inenfchen gebavend werden, 
vertoonen zy noch bloemen noch zaad, wesbalven zy in "t 
gemeen voor onvruchtbaar gebouden werden, en.zoo die 
al voor den dag kwamen , werden zy afgebroken, op dat 
de eetbare wortel daar door niet bederve , maar zoo men 
ze in een eenzame boek laat ftaan , en verwilderen , zoo 
brengt ze op een byzondere fleel bare fcheede voort gelyk 
bet Arum, een of meer, doch veel langer en fpitzer . als 
een Hagediffe-[leert , met bet bovenfte deel omgekromd ‚en 
afbangende , bruin van buiten, en vald ten laatften T 
r t 
