318 HERBARII AMBOINENSIS Liber VIII cop. LXXXV. 
CAPUT OCTOAGESIMUM 
QUINTUM. 
Caladium aquatile. Kelady Ayer. 
Ecunda Ari /Egyptiaci fpecies eft Caladium aqua- 
S tile, quod in binas fubdividitur fpecies, in Cala- 
dium Vicorum, & Caladium aquatile, fub una au- 
tem forma utrasque has defcribam plantas, quum non 
differant, nifi diverfo , in 25 crefcunt, folo, non 
craffam gerit radicem, fed bulbulos, e quibus alba , & 
repentia excrefcunt flagella, juxta terre fuperficiem 
multis longis fibrillis radicalibus prorepentia, quibus 
fefe in quibusdam terre locis figunt, que ad latera 
nova fimilia emittunt, novas producentia plantulas , 
ac tali modo ingentem obcupant locum more Nym- 
Dies, e SS : 
Caules ejus inferius vix minimum EG , fuperius 
vero pennam craffi funt, rotundi, nudi, nec ultra bi- 
nos pedes alti. Folia funt, uti Caladii fativi, fed 
multo minora, fpithamam circiter longa, minusque 
lata, umbilicata quoque, glauca, molliffima, & gla- 
bra, nec aquam continentia, fi ipfiinfundantur, vel 
fupra bec effundatur, gutte autem ipfis incumbunt, 
ac fplendent inftar argenti. 
Prima, feu terreftris fpecies in vicis crefcit poft æ- 
des,.& in plateis coenofis , paulo altiores gerens pe- 
tiolos, ac latiora folia, illis Nymphee adeo fimilia, 
ut non mirum fit, quosdam Europzos illam ‘pro mi- 
nore cjus fpecie habuiffe, a qua tamen facile digno- 
Ícitur, quum Nymphza minor, cui quam fimillima 
eft, inaquis crefcat, Caladium vero ad oras, & ripas. 
Caulis vero primarius prope radicem bulbulum for- 
mat, magnitudine Pinange vetuftioris „ vel Lemonis 
Nipis , qui ad latera longa emittit albaque flagella , ver- 
miformia, que autem ad aquarum oras crefcit, ple- 
rumque fterilis eft, fed plante in hortorum locis hu- 
midis depofitz fructus aliquando proferunt, menfibus 
enim pluviofis fuos producit flores fructusque, utire- 
liqua Ara, ex viridi nempe pedunculo glandula, feu 
tuber excrefcit, atque ex ejus latere longa acumina- 
ta, & flavefcens vagina, primum deorfum, ac dein 
cum apice furfum flexa; Hec fefe aperiens caudam 
exhibet tenuem , inmaturam referentem Siriboam, 
minorem digitum longam , flavefcentem quoque, & 
inferius ultra dimidium granulofam. À 
Nomen. Tatine Caladium aquatile , X Jponti x 
Malaice Keladyļ Ayer , & Kelady Candbati. Amboini- 
ce Sabu Naccur. P 
Locus. Prima fpecies hic & illic crefcit in Amboina 
oft vicos in locis coenofis. Altera juxta fluvium E- 
ephantem dictum, pr& aliis autem elegantiffime , & 
luxuriofisfime crefcit apud rivulum quafi argenteum 
Ayer Pera ditum, qui pet vicum Way in magnam 
excurrit Amboinam. Hzc quoque Jave obcurrit ad 
majorum fluminum ripas, talisque forte. fpecies eft, 
quam Clufius in Portugallia, & Bellonius in Candia 
viderunt crefcentem ad aquarum oras. _ 
Ufus. Terreftris fpecies raro editur, quum nimis 
acris fit, quam maxime ad Ari faporem adcedens, 
aquofa vero, & eadem in folo humido plantata, non 
tam acris eft, & cibo utilior, Radices ejus nodofe 
optime funt, fi preparentur inftar Caladii fativi, 
dein petioli, & folia aque incodta , parumque ex- 
reffa , & denuo ebullita vulgare prebent olus fervis, 
& plebejis. Vocatur Kelady Candbati , quum cuivis 
liceat hanc decerpere, cui lubet, item Kelady Babi, 
quum porci hac faginentur planta. 
` Kelady Kula ejus fpecies eft, fed folia.geritoblon- 
giora, que magis adcedunt ad illa Ari filveftris , in- 
ferius gerentia multas coftas parallelas. Ejus petioli 
: o€todecim, & viginti pollices alti funt; quorum infe- 
rior dimidia pars femi concava eft, ubi fefe invicem 
ambiunt, füperior pars rotunda eft, & folida, & in 
dorfo aliquando pallide virent, feu flavefcunt, potis- 
fimum vero ex fufco rubent, vel rubris lineis, ac ftriis 
notati funt petioli, 
De 
LXXXV. HOOFDSTUK. 
Het Water Kelady. 
Py E tweede zoorte van Arum ZEgyptium Ze 
Kelady , en weder inderdeeld ía twee pic: 
de eerfte Caladium Vicorum, de tweede Caladium 
aquatile, doch wy zullenze onder eene gedaante befchry. 
ven, om dat zy niets verfchillen, dan in de grond „ daar 
zy waffen, bet beeft geen dikke wortel , maar kleene knob. 
bels, en daar aan witte, en kruipende ranken : $ 
bet rifcb van de aarde met veele lange vazelingen , en baar 
daar in vaft makende , en ter zyden uit al wederom an- 
dere uitfchietende , die nieuwe plantjes voortbrengen, en 
zoo een gebeele plaats beflaan, op de manier als de Nym- 
phza. 
De Delen zyn beneden fcbaars een pink , maar boven 
een fcbaft dik, rond, kaal, en niet boven twee voeten 
boog. De bladeren zyn als die van ’t tamme Kelady 
doch veel kleender, omtrent een fpan lank , en minder 
breed, ook op bare ftelen ruftende , blaauw-groen, zeer 
zagt, en glad, ook geen water boudende, als men ze 
daar in fleekt , of bet daar op giet , maar de droppels blyven 
daar op leggen , en blinken als zilver. 
De eerfte, of landelyke zoorte waft in de Negoryenag- 
ter de buizen, en op firaten, daar bet flikkig is, wat 
booger van flelen, en breeder van bladeren , de Nympbea 
zoo gelyk, dat bet geen wonder is, dat zommige Europea- 
nen ze voor een kleene zoorte van dezelve aanzien, daar 
van ze nogtans ligt te onderfcheiden is, vermits.de Nym- 
phea minor, daar ze beft by gelykt, in "t water, maar 
de Kelady aan de kanten waft. De booft- ftam gewind 
by de wortel een bolleken , in de grootte vaneen oude Pi- 
nang, of Lemonipis, bet welkaan alle kanten lange rans 
ken, als witte wormen uitfchiet , bet geene aan de water- 
kanten waft, is onvruchtbaar , maar in de tuinenop vog- 
tige plaatzen geplant , ziet men de vruchten zomtyds s 
want in de regen-maanden brengt bet zyn blocizel, en 
vruchten, gelyk ander Arum voort , te weten op een groe- 
nen fteel eenen klier , ofte krop, en.ter zyden uit een lans 
ge toegefpitfle , en geelacbtige fcheede , eerft neerwaarts, 
en daar na met de fpitze opwaarts gekromd. Deze zij 
openende vertoond een dun fleertje, gelyk een onrype Si- 
riboa, een kleene vinger lank, ook bleek-geel , en over de 
belft van onderen wat korlig. 
Naam. In * Latyn Caladium aquatile, en fponta- 
neum, In ’t Maleyts Kelady Ayer, en Kelady Cand- 
hati. In ’t Amboins Sahu Naccur. ; 
Plaats. De eerfte zoorte waft op Amboina , bier en daar 
achter de Negoryen , daar bet Jlikkig is. De tweede waft 
langs de rivier de Olipbant , maar inzonderbeid fcboon , 
en weeldrig by bet zilver-verwige riviertje Ayer Pera, 
dat door de Negory Way op groot Amboina loopt. Dit 
vind men ook op Fava aan de Kanten van deszelfs groote 
rivieren , en een zulke zoorte is mi[Jcbien , "t geene Clufius 
in Portugal, en Bellonius in Candia aan de waterbeeken 
bebben zien-wafJen, Ka 
Gebruik. De land zoorte werd zelden gegeeten , om dat 
ze te fcherp is, en vry wat na bet Arum trekt, maar de 
water-zoorte, en dezelve op "t vogtige land m D 
zoo fcherp niet, en bekwamer tot de koft. De knobbel- 
achtige wortelen zyn wel de befte toebereid als de tamme, 
daar na de ftelen, en bladeren in water afgezooden, et 
weinig.uitgeperft, en nogmaals gekookt, zoo geven 2) 
een gemeen moeskruid voor flaven , en flegte lieden. Men 
noemd bet Kelady Candhati , om dat bet een ieder "- 
ken mag , die wil, als ook Kelady Babi, om dat men 
verkens daar mede voed. A 
i Kelady Xula is een mede zoorte bier van, E 
eren zyn lankwerpiger . en gelyken meer na der 
veftre; beneden met Spe paralella ribben. De ftelen zjn 
acbtien , en twintig duimen boog, waar van de onder|te 
belft balf bol is, daar zy malkander omvatten , de boven 
fle belft is rond, en ma[fieo , op de rugge zomtyds liebt. 
groen, doch meeft bruin-rood , of met roode firepen, 
Rui 
