VIII Boek. LXXXVI Hooft?, AMBOINSCH KRUIDBOEK. 319 
Radix ejus bulbus eft, magnitudine ovi Anatis, ple- 
umque autem minor , ac cinctus plurimis tenuibus 
fibrillis, non prorepit longis flagellis, uti Amboinen- 
fis fpecies» fed ad bulbum hunc parvi excrefcunt bul- 
buli; Flores fructusque huc usque ignoti funt; Ina- 
uofis reperitur locis in Xulanenfibus, & adjacenti- 
tus infulis tam fponte crefcens, quam per hominum 
jadaftriam culta, unde & vocatur Kelady Aula, & Ke- 
lady manis > h. e. Caladium dulce. In iftis infulis mul- 
per ad cibum adhibetur, petioli nempe ejus, & fo- 
lia, cocta nempe , uti alia olera, nullam enim habent 
acrimoniam. Radix ejus fpernitur, quum tam pufil« 
Ja eft. 
Tabula Centefima Decima 
Ad Figuram Primam exhibet Caladii aquatilis fpeciem pri- 
"mam, que Kelady Ayer dicitur. 
Figura Secunda Arifarum deriotat Amböinicum. 
OBSERVATIO. 
Caladium hoc aquatile vera Ari fpecies eft, convenitque 
forte cum illo, quod Arum minus Bengalenfe, Colocafiz 
foliis vocatur a Pluknet. in Almag: Bot. p. 51. & Arum Zey- 
lanicum minus, cauliculis viridantibus, foliis Colocafiz fi- 
milibus Hort. Med. Amfi. Catal. p. 37. quod eft Colocafia, 
feu Arum Zeylanicum minus, cauliculis viridantibus Par. 
. Bat. pag. 77. & Thef. Zeyl. p. 68. cujus varietas eft Arum 
- minus, Colocafie facie, pediculis punicantibus &c, 
De wortel is een bol, in de grootte van een Eenden- 
Ey, doch meeft kleender , omgeven met veele dunne va- 
zelingen , bet 15 niel kruipende met lange wortelen, ge~ 
lyk bet Amboinfcbe, maar aan den bol komen zyne af- 
zetzels voort; Bloeizel, en vruchten zyn nog onbekend, 
Men vind het op waterachtige plaatzen in de Xulaze, 
en omleggende Eilanden, zoo van zelfs groeijen, alsdoor ^ 
menfcben gebavend , daarom noemd men ^t Kelady Xu- 
la, en Kelady manis , dat is zoete Kelady. Jn de- 
zelve Eilanden werd bet veel tot de koft gebruikt, te 
weten Delen, en bladeren , gelyk ander moeskruid gekookt, 
want daar is geen fcherpigbeid by. De wortel werd 
niet geacht , om dat ze zoo kleen is. 
De Hondert en Tiende Plaat 
Vertoont in de Zérfte Figuur de eerfte zoort van het water 
Kelady, het geen Kelady Ayer genaamt werd. 
De Tweede Figuur wyft aan den Amboinfche Arifarum. 
AANMERKING 
Dit Water Kelady is een ware zoort van Arum, en komt 
mogelyk overeen met dat geere, het welk is het kleine Ben- 
gaalfche Arum, met het blad van Colocafia van Pluknet. Almag: 
Bot. p.51. en kleine Zeylonfche Arum, met groene fteeltjes, en 
bláden gelyk aan de Colocafia, van de Cazal. van de Amfl. 
tuin p. 37. het welk is de Colocafia, ofte kleine Zeylonfche 
Arum, met groene fteeltjes van de Par. Bat. p: 77. en de 
Thef. Zeyl. p. 68. waar van eene verandering is, het kleine 
Arum, in gedaante van de Colocafia, met purperagtige; of- 
te zwarte fteeltjes &c. , 
CAPUT OCTOAGESIMUM 
SEXTUM. 
Arifarum Amboinicum. . Bira Kitsjil. 
X vulgari denominatione hzc planta effet Arum 
E minus, feu Arifarum, licet proprie pertineat ad 
Dracontii genus , radicem enim gerit planam, 
& bulbofam inftar panis minoris, quz tamen haud 
major eft Nuce juglande depurata, que externe, & 
interne alba eft, bulbulus hic nullas habet fibrillas , 
ed fupra hunc multe dependent, & ad latera bulbu- 
lum emittit, qui in novam excrefcit plantulam. 
Ex radice quatuor , vel quinque recti adfurgunt 
cauliculi, ad pedis altitudinem, angulofi, & ftriati, 
ac virides, fed prope radicem albi, & pallide fufci 
quivis cauliculus foliam fuftinet, quod tenerum tri- 
fonum, & inferius cordiforme eft; inftar folii Sirii, 
ujus autem auricula fibi parum incumbunt , atque 
in medio finu petiolus inplantatur, vetuftum folium 
in binos tresve lobos dividitur, ita tamen , ut ünus 
lobus alicujus partis diftinétius penitus fit, quum alia 
tamen ejus pars nexa eft mediz folii parti, fi vero 
omnes hi tres lobi fint féparatiz Trifolii reprefentant 
folium, atque prope petiolum omnes cavitatem for- 
mant, acfi infundibulum vellent conftituere. Qui- 
vis porro lobus acute definit oris qualibus, quatuor, 
& quinque polliceslongus, totumque folium binarum 
palmarum latitudinem habet, fuperne labrum, Gni- 
gricans, inferne plurimis obliquis coftis diftinótum , 
cabrum. 
E peculiari pedunculo flores, ac fruétus excrefcunt, 
uti in Aris, qui vagina eft, feu calopodium, fpitha- 
mam longum , cum rotundo ventre inferius , Calopo- 
dium hoc, feu vagina fefe aperiens interne purpurea 
fere eft inftar holoferici, in qua longa; & tenuis, feu 
teres locatur cauda, fex, ac feptem pollices longa, 
pennam craffa , ex fufco quoque nigra, feu purpu- 
rafcens, que inferius granula quzdam gerit crocea, 
atque in inferiore ventre , qui claufus manet, gleba que- 
dam confpicitur flava , ex ftaminulis compofita, quam 
primum vagina hzc fefe aperit, teter, & caninus qua- 
obfervatur foetor, dein fefe retrorfum infleCtit inftar 
cuculli monachalis, ac tandem omnes ejus partes mar- 
cefcunt , ac pereunt. 
Hu- 
.. wortel wits en licht bruin, ieder ft 
LXXXVI. HOOFDSTUK. 
De Amboinfche Arifarum. 
A] 4 de gemeene benaminge zoude dit een kleen Aram; 
N of Arifarum moeten yn , boewel bet eigentlyker onder 
de geflacbten van Dracontium te brengen is, want 
bet beeft een platte bolachtige wortel, als een broodje, 
doch niet grooter dan een gejcbelde Walnoot , buiten, en 
binnen wit , bet bolletje zelfs beeft geene vazelingen , 
maar van boven bangen veele daar over, en bet fchiet ter 
zyden een knobbeltje uit , waar uit een nieuwe plante 
werd, 
Uit deze wortel fcbieten vier, of vyf regte flelen op, 
een voet boog, boekig , en gefireept, groen, dog by de 
i eel draagd een blad , 
bet «vel nog jong zynde drieboekig , en agter bertformig 
is, als een Siriblad , flaande de ooren wat over malkander , 
en in de binnenfte bogt werd den fteel ingelaten, bet ou- 
de blad verdeeld zig in twee, of drie lappen , zodanig dat 
de eene lap van de eene zyde dikwils volkomentlyk afge- 
zonderd is, en aan de andere zyde ftaat by nog aan de 
middelfte vaft , maar alle drie los zynde, vertoonen z 
een Klaver-blad , en maken alle drie by den Deel een bol- 
ligbeid , als of zy een tregter wilde formeeren. leder lap 
loopt vooren [pits toe, met evene kanten, vier, en «yf 
duimen lank, en ’t gebeele blad is wel twee banden breed , 
boven glad, en zwartachtig , van onderen zeer geribd met 
veele "ehuinze ribben. 
Op een byzondere Deel komen baar bloeizel, en vruchten 
voort , gelyk aan ander Arum, zynde een fcbeede , of boo- 
ze, wel een fpan lank, met een ronden krop onder aan. 
De booze baar openende is van binnen boog-bruin , aan te 
zien als fulp, daar in ftaat een lang dun fleertje , zes, 
en zeven duimen lank, een fchaft dik, mede zwart-bruin, 
dog beneden beeft bet p boog geele korreltjes , en in 
de onderfte krop , die gefloten blyft, ziet men een geel 
klompje van vezels gemaakt , als deze booze baar eerfl o- 
pend, zoo komt er een vuile bondze reuk uit, daar na 
bangt ze agter over, gelyk een monnikke-kap, ten laatften 
vergaat bet meeft met malkander. 
De 
