VII Bock. LXXXVII Hoofiß. 
CAPUT OCTOAGESIMUM 
Sa P^TISM ME 
Arifarum efculentum. Daun Caffife. 
Æc quoque minoris Ari fpecies eft, cui quam 
fimillimum eft, quumque edule fit, rite diftin- 
guendum, & adtendendum eft, ne una pro al- 
tera fumatur planta. Ejus cauliculi pedem circiter ale 
ti funt, füperius rotundi, inferius parum excavati, 
ubi fefe invicem ambiunt, multi enim fimul excre- 
fcunt fafciculati quafi, intenfe virides, & nudi. 
Folia cüm illis minoris Ari conveniunt, fed flacci- 
diora funt, & auriculas gerunt rotundiores; Ipforum 
cofte incurve , & inregulares, transverfales nempe & 
oblique decurrunt , harumque interftitia pertexta funt 
neutiquam vorticofis venis, uti in Aro filveftri, fed 
vene hz parallele funt, & rect: cum majoribus ve- 
nis, per quem characterem ab Aro facile diftinguitur . 
hec planta, cujus folia fuperne obfcure virent, in- 
ferné albicant; primumque propullulans folium con- 
volutum quoque cornu eft, inftar fubule uti in Aro; 
Flores ejus, ac fructus huc usque ignoti funt, unde 
& forte fterile eft. — ' 
Radix ejus longa eft, & minimi digiti craffitiem ha- 
bens, prorepit inftar alborum vermium juxta terram , 
hic & illic novas plantulas, feu foliorum fafciculos 
emittens, ita.ut femper multiplicata fit, & copiofa 
hzc planta, ubi crefcit, uti Kelady Ayer. 
« Nomen. Latine Arifarum efculentum. Malaice Daun 
Caffe, h. e. facerdotum olus; & Sajor Babi, ac Sa- 
jor Bandan. Amboinice Appau, & Appä au, h. e. 
humilis nec magnanimus. Javanice Sambeng. 
- Locus. In filvis crefcit ad. montium pedes, uti & 
in planis umbrofisque filvis, haud procula fluminibus 
remotis. : 
Ufus. Nulla, vel pauca admodum in hac planta de- 
tegitur acrimonia, unde & ejus cauliculi cum craffiffi-. 
mis radicibus in aqua primum ebulliuntur, que dein 
abjicitur, ac denuo coquuntur cum Calappi lympha, 
uz olus prebent plebejis , ac praefertim Indorum 
faminibus: qui carnibus non audent vefci, quidam 
folia etiam addunt, que omnia. fimul coquuntur, in 
Banda vero magis ad cibum expetitur hec planta, 
quam in Amboina. Porci hanc quoque amant edere 
in aqua coétam, & cum alio lixivio mixtam. Tiffa- 
dores, qui ex Saguero füccum eliciunt, quum recen- 
tem abfciderint ejus ramum , e quo fuccum exci- 
pere volunt, binis prioribus diebus ejus vulnus obte- 
gunt pulticula ex contritis hifce cauliculis, ac foliis 
preparata, dicentes dein copiofiorem exfundere li- 
quorem, 
Tabula Centefima Undecima 
Ad Figuram Primam Arifarum exhibet efculentum. 
Figura Secunda Dracunculum Dit Amboinicum. 
Tom. p. CAPUT 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
32t 
‚LXXXVI; HOOFDSTUK. 
De Eetbare Arifarum. 
D is ook een geflachte van "t kleene Arum; bet zelvé 
zeer gelyk, en om dat bet eetbaar is , moet men wel 
onder/cbeiden „op dat men bet verkeerde niet en 
neeme, - De flelen zyn omtrent een voet boog , boven ronds 
en onder. wat uitgebold , daar zy malkanderen omvatten, 
Ge? zy flaan met troepjes by malkander , boog-groen, en 
aal, a 
De bladeren gelyken bet kleene Arum, maar zyn flap- 
per, en bebben rondere ooren; De ribben loopen wat krom, 
en onordentlyk over dwers, en fchuins, en de tu[Jcben 
plaatzen zyn uitgeweeven , geenzins met kroeze aderen y 
gelyk aan bet wilde Arum, maar deze aderkens loopen 
regt, en paraleel met de booft-aderen , door welk kente- 
ken zy van "t Arum onderfcheiden werden , boven zyn de 
bladeren zwart:groen, maar beneden witagtig , bet eerfk 
uitkomende blad is mede een t'zamen gerolde boorn, of els- 
Je, gelyk aan de Arum; Voorts bloemen , en vruchten, 
daar aan zyn tot nog toe onbekend, en is miffchien on- 
vruchtbaar. À 
De wortel is lank, en kruipt in de dikte van een pink, 
als witte. wormen langs de aarde, bier en daar nieuwe 
plantjes, of vergaderingen van bladeren voortbrengende, 
zoo dat men 't altyd veel by malkanderen ziet, gelyk bet 
Kelady Ayer. g; 
Naam. Jn ’t Latyn Arifarum efculentum. Jn’t Ma- 
leyts Daun Caffife , dat is Priefters-moes ook Sajor Ba- 
bi, en Sajor Bandan. Op Amboins Appau , en Appa 20: 
dat is nederig van berten. Favaans Sambeng. 
Plaats. Het waft in de boffen aan 't bangen van de 
bergen, ook in de vlakke boffen , daar’t fchaduwagtig is y 
en niet verre van de rivieren, i 
- Gebruik. Daar is geen. of weinige fcherpigbeid in de- 
ze plante, dies men de Delen met de-dikfte wortelen eer, 
in water opzied, 't zelve: weg giet, en ‘nog eens kookt 
met Calappus:melk, bet welk een moes geeft voor flegte 
lieden , inzonderbeid voor de Indiaanfche Papen , die 
geen vleefch durven eeten. ` Zommige laten de bladeren 
daar aan, en kooken "t al te zamen, bet werd in Banda 
meer gegeeten dan in Amboina. De verkens eeten "t ook 
aarn in water gekookt , en met ander fpoeling vermengd. 
e Tiffadoors , die de Sagueers - bomen teiferen , als zy 
een verfche fteel afgefneeden bebben , die xy teiferen wil- 
len, zoo verbinden zy de twee-eerfte dagen de wonde 
met een papje van deze gewreevene ftelen, en bladeren 
gemaakt , zeggende , dat ze daar na rykelyker teiferd. 
De Hondert en elfde Plaat 
Vertoont in de Eerfte Figuur de Eetbare Arifarum. 
De Tweede Figuur verbeeldt de Amboinfche Dracunculus, 
LXXXVIII. 
Ss 
