326 HERBARII AMBOINENSIS Liber VIII cap. XC. 
Eodem quoque modo teftantur Oviedus, & Goma. 
ra, Yuccam in Cuba, Hifpaniola , aliisque crefcen- 
tem infulis refertam effe noxie fucco, in continen- 
ti vero, uti in provincia St, Marta innoxia eft. Is- 
tius autem plantz defcriptio quodammodo differt a 
noftra Tacca , que neque bulbofum habet caulem, 
reque Cannabis folia. 
dic quoque differt defcriptio, & figura Mandiboce 
Pifonis libr. 4. cap. 3. adeo a Tacca noftra, ut ne- 
quaquam pro unis eisdemque poflim habere. has plan. 
tis, proprius autem cum noftro convenit alia herba 
ab eodem Pifone libr. 4. cap. 57. defcripta , fub no- 
mine Erva de St. Maria , quam dicit efle Dracuncu- 
lum majorem, fed nil conmemorat de ejus ufu in cibo, 
Tabula Centefima Duodecima 
Taccam exhibet fativam, que proprie Dracontii; vel Dra- 
cunculi fpecies eft, & vocatur Dracontium Zeylanicum , 
ramofo folio, caule ex viridi, & flavo variegato, afpero. 
Parad. Bat. pag. 89. & Dracunculus Zeylanicus polyphyl- 
lus, caule afpero, maculis viridi-fufeis, dilutis, & albi- 
cantibus pulchre notato 7. inff. p. 160. & Thef: Zeyl. p. 
9o. eftque Arum Zeylanicum polyphyllum, caule afpero, 
maculis viridi fufcis, viridi dilutis, & albicantibus pul- 
chré notato A. /mff. parti 1. pag. 101. Fig. 53. & Ser- 
` pentariapolyphylla, Indica, caule maculato afpero Breyne 
Ppa 2. p. 90. Mulli Schena H. Malad. part: 11. Tab. 
19. &c. 
Op dezelve manier getuigen ook Oviedus en 
dat de Yucca in Cuba , OP en ZS e 
vol fchadelyken zap zy waffende, maar op "t vafte land 
in de Provintie St. Marta niet. Dog de befchryvinge oa 
de plante zelfs verfchild wat van onze Tacca, als die : n 
knobbeligen fteel beeft, nog bladeren als den Kennip.® en 
Zoo verfchild ook de befchryving en figuur van i 
hoca by Pifo Libr. 9. Cap. 3. in Geiger onze Mandi, 
dat ik ze geenzints voor eenderlei planten kan bouden 
maar nader komt daar mede overeen een ander kruid van 
den zelven Pifo Libr. 4. Cap. 57. befchreeven onder den 
ex van ui ed i Maria, die by voor een Dracun- 
culus major boud , verbaald niets van i 
in de koft. e nt 
De Hondert en twaalfde Plaat 
Vertoont de Tamme Tacca, welke eigentlyk een zoort vaif 
Dracontium, ofte Dracunculus is, en werd genaamt Zey- 
lonfche Dracontium, met een getakt blad, en een ruige 
fteel uit groen , en geel gemengt, in de Parad. Bat. pag. 
89. en Zeylonfche veelbladige Dracunculus, met een 
fcherpe fteel, aardig getekent met plekken uit groen- 
bruin, en wit gemengt van Zournef, inffit. p. 160. en de 
Thef. Zeyl. p. go. enishet Zeylonfche, veel bladige Arum, 
met een fcherpe fteel, die fraay geteekend is met plekken 
uit den groene, bruine, en ligt-witte gemengt in heteers 
fte deel van de A. Amfi. pag. 101. Fig. 53. en de Indifche 
veel bladige Serpentaria, met een fcherpe geplekte fteel 
Breyne Prodr.2.pag 9o. Mulli Schena van de H. Mala 
part. 11. Tab. 19. Kc. WE 
CAPUT NONAGESIMUM. 
Tacca Phallifera. , Tacca Culat. 
Acca Pballifera , feu latifolia nil aliud videtur es- 
fe nifi filveftris prioris fpecies, feu ejus varietas; 
prima enim vice mihi provenit ex filveftri fpe- 
cie ex montibus deducta, & in horto meo plantata, 
ubi jam etiam perierat, & oblita erat. Aliquamdiu 
poft ibi mirus excrefcebat Fungus, fingularis forme, 
ui nemini notus erat, fed poít aliquot menfes eo- 
em in loco regerminabat Tacca, qualem nunc defcri- 
bam, uti füccellive provenit. e 
Fungus itaque primum excrefcebat, truncum gerens 
brachium craffum , ac vix palmam altum, fuperne 
ample fefe aperiens inftar infundibuli , oras gerensiu- 
gofas, & circinnatas quus » que compofitz erant ex 
crafla pelle; coloris fufci, in fundo albicantis. In 
hujus infundibuli centro Phallus locatus erat, infe- 
rius binos, ac fuperius tres digitos craffus, pellicula 
tanquam facculo obduttus , & albis granulis notatus, 
ui quatuor pollicum altitudinem habebat, & flava 
arina adfperfus erat. Capituli loco inverfa erat bur- 
fula, rugofa, & fufca, ore quafi claufo circa axim, 
fungofa, & ad tactum quafi tumida. Antequam ve- 
ro infundibulum apertum effet, acutam referebat 
vaginam, & tanquam Phallipreputium erat, apertum 
vero ad pofticam partem acutum exhibebat angulum , 
qu erectus erat , fed ejus antica pars reflexa erat ad 
7 
undum , ubique aibis pun&ulis notata, quod horren- 
dum prebebat fpectaculum , inftar terribilis animalis , 
quod multi vix audebant adfpicere , vel ad hoc ad- 
cedere, uti & plurimis incolis ignotum erat, excep- 
tis paucis. Hetuenfibus, qui fimile obfervaverant in 
montibus menfe Decembri, nefciebant autem prolem 
effe. Tacce. Sub ifto infundibulo alter craflus cre- 
{cit caulis, albus, & fungofus, uti in aliis Fungis, 
qui radici infidet bulbofe capitis magnitudinem ha- 
benti, queque cutim tangens pruritum excitat, fique 
ejus caput aperiebatur, acris fefe obferebat vapor, 
qui cutis quandam excitabat inflammationem. 
Quum Phallus exemptus effet, infundibulum fefe 
contrahebat, quod ultra fpithamam latum erat, ac 
tandem peribat, ver 
Radix 
XC. HOOFDSTUK. 
De Campernoelie dragende Tacca, 
d'ac Phallifera of latifolia /ebynd anders niet te 
wezen, dan een wilde zoorte vant voorige, of een 
veranderinge daar van, want bet is my eer, 
voortgekomen uit een wilde zoorte van de bergen gebragt » 
en in mynen tuin geplant, daar bet vergaan en ab vergee- 
ten was. Een tyd lank daar na kwam op dezelffte plaats 
een wonderlyke fungus of cambernoelie op van een vreem- 
de gedaante, die niemand kende, maar eenige. Maanden 
daar na kwam op deze plaats de Tacca voort , gelyk ik 
nu befchryven zal, zoo als zy na malkander voortgekomen 
zm, > ; 
De fungus dan kwam eerft voort met een [Lam van een 
arm dik, en pas een band breed boog, boven zig breed b- . 
penende gelyk een tregter, met gekruide of rimpelige kan- 
ten, beftaande uit cen aıkke buid, bruin van coleur , op 
de grond witagtig. Inde midden dezes tregters flond een 
Phallus, beneden twee, en boven drie vingers dik, met 
een velleken als een zaksken hebangen , met witte korls be- 
zet, en.vier duimen boog, met geel meel beftrooid. ` A 
plaats van "t boofdeken was een omgekeerde beurze , rim- 
pelig en bruin, met de mond als gebonden rondom de fcbaft, 
voos , en als opgeblaazen in ’t aantaften 
ter geopend was, flond by als een jpitze [cbeede , en was 
in eng Se een e over den Pisa e g: 
pend fiond agter een /pitze boek opgeregt, do voor? 
fle deel was sl, na de hed d pua d met witte 
puntjes bezet y en yzelyk om aan te zien „als een verft 
kelyk gedierte, ^t welk veele. niet dog Ben aanfchouwen, 
mg pe zelve naderen, gelyk bet cok de meefte Inlanders 
onbeke 
nd was, bebalven weinige Hetuefen, die der 
ke in "t gebergte gezien badden, en dat in de Maa 
cember , dog ; 
een Tacca: Onder deze tregter waft een andere dikke fteels 
wit, en voos, gelyk aan andere Cambernoelien , Dag 
op een bolagtige avórtel in de grootte wan een hooft , die 
de buid raakende een jeuken veroorzaakte , als men 19 
opende , kwam "er. een Jcherpen damp uit , die in 1 aant" 
zicht eenigen brand verwekte. 
Den Phallus uitgenomen. zynde floot. bem. de tregtef » 
die ruim een fpan breed was, weder t'zamen, eu verging 
ten laatfben. , De 
Eer den treg-. 
n. niet , dat bet een witbroet/el was vam 
