HERBARII 
333 
HET AMBOINSCH 
AMBOINENSIS KRUYD-BOEK 
LIBER NONUS. 
De Convolvulis , €? Herbis res 
ptantibus, 
ius. "TAE 
HET NEGENDE BOEK. 
Wan Winden, en omflingerende 
kruipende Kruiden. 
CA P-O T-P R: IM UM. 
Tsjabe. 
s Y Ti fupra libro feptimo omnes defcripfimus 
tales frutices, qui lignofo fune, ac multis 
i flagellis prorepunt, & arbores adfcendunt, 
fic huic nono libro tribuemus tales plantas, 
que herbaceis flagellis arboribus fefe , ac proximis 
fruticulis eircumvolvunt, vel extenfis flagellis ipfis 
incumbunt, unde Lector animadvertere poterit , Indi- 
cas regiones multo copiofius hafce alere plantas no- 
ftris, quibus natura detegere vult filveftrem, & in- 
domitam naturam , in hiíce regionibus pravalentem 
magis, quam in civili mundo. T 
Piper Longum. 
. Harum prima eft, ac nobiliffima planta, quz Piper 
exhibet, cujus primarias clalTes non omnes defcribemus, 
uum in hifce Orientalibus infulis ignotz fint, excepto 
ipere longo , quod hic fatis vulgare eft , & ab Amboinen- 
fibus pro indigena habetur planta, cujus defcriptio no- 
bis fimul fubpetit adfinitatem , quam Piper habet cum 
fubfequentibus Sirii {peciebus, 
Eft itaque planta Convolvulacea , que inferius (ti- 
pitemformatlignofum, digitum craffum fed qui mox 
Eé in multa dividit herbacea flagella , lenta tamen, 
ex nigro virentia, parum ftriata , in amplos articulos 
diftin&ta, qua fefe non tantum arboribus circumvol- 
vunt, fed etiam per fibrillas, ex nodis provenientes 
poon corticibus tam firmiter inplantant, ut non ni- 
D vi avelli poflint. Superiores ejus caules rotundi 
funt, in multos laterales ramos diftin@i, qui incurvi, 
& inregulares funt. À 
_ Hifce folia infident folitaria, oblongo - acuta, fit- 
ma, ex nigro virentia, parum iplendentia , &integra, 
cufpidi hafta fimilia, magnis diftin&ta nervis , obliquis, 
& longitudinalibus , quorum tres inferius concurrunt, 
alii ex nervo medio ortum ducunt, fex feptemgüe 
pollices longa, binos cum dimidio lata, acria, immo 
fere faporem habent urentem, ad illum Sirti adce- 
dentem. .. 
Fruétus fine floribus provenit, atque erectus eft, 
folitarius, formam habens digiti minoris, vel bino- 
rum articulorum, ex nodis proveniens ,. e quibus fo- 
lium jam decidit, non vere rotundus, fed parüm in- 
curvus plerumque , ac rugofus, & granulis obfeflus , 
intenfe viridis, & Siriboz adeo fimilis, ut multi illum 
pro hac habeant, licet Siriboa multo fitlongior, nec 
externé ita rugofa. Hi digiti diu funt virides, & du- 
ri, tandem vero rubent, & mollefcunt, ita ut digitis 
confringi poflint, geruntque in molli, & rubra carne, 
multa , dura, & nigricantia granula , tamque hac ca- 
ro dulcis eft, &granüla fervida, &acria, ita tamen, 
utmultum perdiderint acrimoniz, &aromatis, quüm 
virides fint fervidi, & acres i in quarrüm gra- 
dum, uti omne Piper, inde & i fructus femi ma- 
turi decerpendi funt, quum virides fünt, atque ad 
focum , vel folem porro exficcandi, cumque hi digi- 
ti indurefcunt, ac ficcantur pallide cinerei, qui in 
harmacopzis Longum Piper vocantür., Simile quid 
füpra libro fecundo innuimus, Caryophyllos nempe 
femi maturos quoque decerpi, ut aromatici fint, aro- 
ma enim ipforum in maturis, Anthophyllis dictis , de- 
fideratur, ac deett. ick 
Nomen, 
I, H.O O.F.D.S T U K. 
Lange Peper. 
iari 
Elyk wy boven in 't zevende boek befsbreeven 
( bebben alle zodanige heefteren , die Phi ak ous- 
Ze EN OG 
De bladeren flaân aan dexelve énkeld , zyn lankwerpiv: 
Spits, Styf, zwart-groen, wat blinkende WE tes 
ten, bet yrer van een piék gelyk, met grove zenuwen, 
Jcbuins , enin delengte doorregen, ‘waar van “er drie aga 
ter t’zamen ftooten, de andere komen uit de middel. zenu- 
we, zes en zenen duimen lank, twee én een balf breed, 
Jeberp, en febier brandende van fiaak, en na de Siri 
trekkende. . 
De vrucht komt zonder blöeizel voort, en Daat over- 
eind, enkeld , in de gedaante van een kleine vinger , of 
twee leden , voortkomende uit de knoppen, daar bet blad al 
afgevallen is, niet regt rond, maar gemeenelyk wat ro 
van buiten ruig, met korreltjes bezet, en boog-groen , de 
Siriboa 206 gelyk, dat ze veele daar voor aánzien, boe- 
wel de Siriboa veel langer , en van buiten zoo ruig niet 
is.: Deze vingertjes blyven lange groen, en bard, ten 
laatften werden zy rood, en week, zoo dat men ze met 
de. vingers in Jtukken «wryuen kan, bebbende in bet wees 
ke, en frode vleefch , veele harde, en zwartachtige korls, 
zynde bet vleefch als dan zoet, en de korrels beet, en 
Jeberp , 200 nogtans „dat zy als dan veél van bare fober- 
pigbeid , en Jpeceryagtigbeid verloren bebben , dáar de 
groene beet, en fcherp zyn tot in den vierden graad,gelyk alle 
Peper , enals men zein de combuize over't vuur, of inde 
heete Zonne droogt , zoowerden er drogé, barde, en licht. 
raauwe vingers van, welke men in de Apotbeeken lange 
eper noemd. Diergelyken bebben wy in ?t tiveede boek 
gezegt, dat met de Caryoffel-nagelen geftbied , die de 
menjcben mede balf ryp afplukken , en tot een Jpecery be- 
quaam maken, bet Welk men van de gebeel rype vruch- 
ten, dat is Moernagels niet bebben kan. 
Tt3 Naam. 
