336 
CAPUT SECUNDUM. 
Siri folium. Siri Daun. 
Am fubfequitur celebre Indicum Sirii folium, quod 
J Piperis plantæ quam maxime adfine eft, ac folum- 
W modo ad Pinange mafticationem adhibetur, cujus 
bine obcurrunt domeftice fpecies, preter varias fil- 
veftres. Binz domeftice funt primo Siri Daun, cu- 
jus folummodo folium adhibetur. Secundo Siriboa, 
cujus fructus tantummodo in ufu funt, cuique autem 
fuum tribuemus caput. 
Sirii folium, feu Siri Daun forma; & modo crefcen- 
di maxime convenit cum precedenti longo Pipere, a- 
liquas quidem fubit varietates ratione variarum regio. 
num, & induftria hortulanorum, fub una autem for- 
ma has defcribemus: E , 
Eft itaque planta flagellofa, inferius minimum digi- 
tum, ac fuperius. pennam craffa, parumque ftriara y 
fufcisque lineis diftinéta, in varia flagella, feu incur- 
vos ramos diftin&a , qui non ad arbores, fed ad cras- 
fos palos permittuntur adfcendere , uti apud nos cum 
Phafeolis fit. Oportet autem, ut hi fuftes brachium 
craffi fint, o€toque, vel decem pedes alti , recens 
cefi, &aliquando progerminantes , utradiculz, que 
ex Sirii nodis propullulant, ipforum cortici fefe infi- 
gere poffint; quod quam maxime amat hoc Sirium, 
ia ut vi evellende fint, laterales autem rami undi- 
que fefe circumvolvunt, quorum omnes inferiores, 
atque unus alterve fuperiorum abrumpendi funt, ne 
degeneret, & filveftrem induat naturam hzc planta. 
uivis nodo folitarium infidet folium, ex Clufii, & 
mea opinione melius conveniens cum illis Convolvu- 
li, quam cum Limonis, vel Citri foliis, parum cor- 
diforme, quzdam autem inferius binas parvas gerunt 
auriculas , feu auriculata fünt, quzdam iis deftituun- 
tur, ac parum procedendo latiffima funt , quinque 
fexve pollices longa, palmam lata, fuperne glabra, 
parumque fplendentia, inferius quinque nervis longi- 
tudinalibus pertexta, exceptis binis minoribus inferio- 
ribus, bini autem pofteriores majores prope petiolum, 
vel parum ab eo concurrunt, binique alii parum fur- 
fum elevantur, quoque remotiores ab ortu fünt, eo 
meliora cenfentur folia, fuperius autem fenfim in a- 
. picem excurrunt , non ferrata , ac quodvis peculiari, 
& longiufculo infidet petiolo. Si Soli rite fint expo- 
fita, ex viridi flavefcunt , breviora funt, rotundiora, 
& firmiora, inter mafticandum crepitantia, & fapo- 
ris acrioris, inque ipforum petiolis fufcz adparent li- 
nez, fi vero in locis crefcant umbrofis , longiora funt, 
flaccidiora, & lete virentia, quales- & funt petioli , 
minusque acria funt. Quidam priora preferunt, quum 
in ore crepitum excitant, acfortiorem, &jucundum 
excitant faporem, alii majora flaccidiora, minusque 
acria pro cujusvis guftu. 
Quum ftipites jam fenefcant, ex cujusvis folii ala pe- 
uliari in pedunculo fructus excrefcit, qui tenuis eft 
cauda, binos digiti articulos longa, immo longior, 
culmum craffa , Coryli julos referens, feu hifce in 
terris filiquas Catjang, ex viridi flavefcens, feu fe- 
re lutea , non acris, ac fruftra decidens. ‘Contra 
in foliis omnis latet virtus hujus plante, ob quorum 
cauffam hec planta per totam Indiam diligenter co- 
litur. .Suntque faporis aromatici, parum fervida, € 
acria, fed gratum, & bonum pr&bent in ore guftum, 
uam huc usque defcripfimus, prima, ac vulgaris 
eft Sirii fpecies, que Sisi us vocatur. Altera fpe- 
- cies, feu varietas e(t Siri Bandan, que majora gerit 
folia, & ex nigro virentia, licet Soli exponantur, 
aliquando etiam in Wess locis parum flavefcunt, 
„ nervorumque interftitia, pluribus magisque protube- 
rantibus coftis pertexta funt, inftar illorum Siriboz , 
fortiora „ & acriora vulgari, tam odore quam fapore , 
qui tamen multis non adeo gratus eft... Caules ejus 
quoque fufciores funt, ac tota planta major. Tertia 
varietas Siri Tsjencke vocatur , humilior eft, ac minora 
gerit folia, cujus fapor ad illum Caryophyllorum ad- 
cedit, unde & nomen obtinuit. Ejus folia flava funt, 
acria, & in ore Crepitantia, hzc autem fpecies raro 
ebvia eft. 
Cunéta 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber IX, cap. H 
ER HOOFDST UE 
Het Siri - blad. 
TU volgt bet vermaarde Indifche blad Siri E 
met bet Peper gewas groote maag fchap draa ij: 
‚ alleen tot bet Pinang - eeten gebruikt werd gä, 
van wy twee tamme xoorten bébben, bebalven ik end 
Jebeide wilde. De twee támmen zyn, de cerfte Siri zë 
waar van men alleen bet blad gebruikt. De RN 
riboa, waar van men alleen de vruchten gebruikt p». 
lende ieder zyn capittel bebben, yr 
Siri-blad , of Siri Daun komt in de 
wasdom meeft met de voorgaande lange Pier pe, ee 
beeft wel eenige veranderingen na verfebeidentheid d 
landen , en neerftigbeid der hoveniers , maar Wy re 
ze onder eene gedaante befchryven. wi 
‚ Het is een flingerende plant, beneden een pink en bo 
ven een Jchaft dik, ook wat geftreept, met bruine linies 
gefbikkelt , in verfcheide ranken, of kromme zyde-takken 
zig verdeelende, die men niet aan bomen, máar aan dig- 
ke flaken laat oploopen, gelyk men by ons met de Bonen 
doed. De flaken, of ftokken moeten wel een arm dik 
zyn, acht, en tien voeten boog , vers gekapt, en zomtyds 
witflaande, op dat de, worteltjes, die aan de leden dan 
deze Siri zjn, baar in der zelve fcbor[Je konnen vaft ma- 
ken , daar ze dangraag in wortelen , zoodat men ze met gen 
weld afrukken moet , dog de zyde-takken flingeren rondoni; 
waar van men alle de asi » en bier en daar een van 
de bovenfte moet afbreeken, op dat xe niet en verwilderen, 
Aan ieder lit flaat een enkel blad, naClufius, en mye 
ne meeninge , beter met die van Convolvulus dan met Ci. 
troen , of Lemoen-biaderen te vergelyken, wat bertformig, 
doch zommige bebben van agteren twee kleene ooren, zom- 
mige niet , en een Weinig voorwaarts zynze op't breedts, 
vyf, en zes duimen lank, en een band breed, boven glad, 
en wat blinkende, van onderen met vyf zenuwen in de 
lengte doorregen, bebalven agter nog twee kleendere ; de 
twee agterfte groote floten by den fteel, of een weinig 
daar van af Vzamen, en de twee andere ‚aan wat voor- 
waarts , boe verder van "t begin af, boe beter men debla- 
deren agt, vooren allenkskens in een fpitze toeloopende , 
ongezaagt , ieder op een byzondere lankagtige feel. Als 
ze wel ter Zonne fiaan, zoo «verdenze geel-groen, kore 
ter, ronder, en fiyver, in ’t knauwen-kraakender , en 
JScherper van fmaak , en aan baare [lelen ziet men bruine 
linien; maar in fchaduwe fiaande , werdenze langer, 
Jlapper, en gras-groen, gelyk ook bare. flelen , en min 
Jeberp. Zommige verkiezen de voorige, om dat ze in de 
mond kraaken , en een fterkeren, en aangenamen geur van 
baar geven , zommige de andere, grootere , en Jiappere , 
van /maak y na ieders. zinlykbeid., 
Als nu de ftokken oud werden, zoo komt uit den fchoot 
van ieder blad op een byzondere fteel de vrucht voort , zyn- 
de een dun fleertje., twee leden van een vinger lank, 0 
meer , een flroobalm dik, gelykende de kattekens aan den 
Hazelaar , of bier te landen de bouwens van den Katjang, 
geel-groen , of meer. geel „ zonder fcherpte, en te ver- 
geefs afvallende: daar en tegen im de bladeren is alle 
eugt van deze plante, en om welkers willen dezelve door 
anfch Indien neerftig gecultiveerd werd. Dezelve zjn 
Shecerjatolig van fmaak, een weinig beet , en Jcherp, 
doch aangenaam, en van een goede geur in de mond. 
Die wy nu dus verre befcbreeven bebben , is de eerfie 
en gemeene zoorte van Siri, dewelke men Siri Java noemd. 
De tweede zoorte , of veranderinge is Siri Bandan , de- 
welke is grooter van bladeren, zwart-groen, al flaanzy 
aan de Zonne, of bier en daar een weinig geel werden” 
de, en de tu[Jcben-plaatzen van de zenuwen zyn met meer 
en uitfteekender ribben doorweeven , gelyk die van Siri- 
boa, fterker , en beeter van reuk, en fmaak , dan de ge- 
meene , doch by veele zoo aangenaam niet. De ftelen 237 
ook bruinder, en "t ganfche gewas grooter. De derde 7 
andering biet Siri Tsjencke, kleen van gewas, en b 
deren, welkers finaak na Nagelen trekt, waar van E 
de naam heeft. De bladeren zyn geel, fcberp , en kta. 
kende in de mond, doch deze zoorte vind men weinig: 
Als \ 
