340 
OBSERVATIO. 
Piperis longi , vel Saururi hec quoque vera fpecies eft, 
vocaturque Piper longum, foliorum nervis decurrentibus, 
tenuioribus, & mollioribus, Beze/e di&um Ziff. Oxon. tom. 
3. pag. 603. & Saururus volubilis , Convolvuli majoris fo- 
lio, Betele di&a Thef. Zeyl. pag. 47. ubi vide reliqua , ut & 
S. Dale Pharmac. p. 313. in 440. 
HERBARII AMBOINENSIS 
Liber IX. cap Dt 
AANMERKING 
Dit is mede een waare zoort van de Zange D 
Saururus, en werd lange Peper met de zero E e 
ren dunder, en zagter door het blad loopende, Bezele genaa "ër 
in het derde deel van deHiffor. Oxon. b. 603, en (lingenende 
Saururus met het blad van de groote Convolvulus tod 
genaamt in de Thef. Zeyl. p. 47. alwaar het overige zie als 
mede in S. Dale Pharmac. p. 313. in 440. ses 
CAPUT BERT TUM: 
Siri Boa. 
Siriboa. 
Ltera Sirië Domeftici fpecies eft. frugifera, que 
A forma, ac foliis major eft precedente, non pa- 
los, fediarbores adfeendens, & ubique per fi- 
brillas e nodis provenientes fefe ipforum corticibus: 
infigens, in multa longaque diftinéta flagella, quorum 
quadam arboribus nexa funt, alia per aëtem quafi 
volitant. DE 
Folia duplo majora funt quam prioris, fuperius la- 
tiora, ex nigro virentia, non fplendencia, & rugofa, 
fubtus preter quinque iftos majores nervos transver- 
fales gerunt multas protuberantes venas, per quas 
rugofa, & contracta funt. Ipforum fapor penetran- 
tior eft quam in prioribus, non adeogratus, &capi- 
ti moleftus. ; 
Fruétus funt longe caudz inftar illarum Lacerte, 
palmam longe, & minimum digitum craffe, ex per 
culiaribus. pedunculis e foliorum alis dependentes, 
quedam reéte, quaedam parum incurve, rotundz, 
parui rugofz , ac punétulis notatz coloris: glauci, 
ac cinerei, intus virent, herbacee funt, & fragiles, 
albisque, & mollibus granulis replete, que cum vi- 
ridi carne. quosdam formant radios circa medium 
axem; Ipfarum fapor acrior eft , magisque aromaticus, 
quam Siri Daun, peculiaris , juxta tres ejus fpecies, 
Primo: Siri boa Puti, few Siriboa Ayer, h. e. alba 
feu» aquofa. Siriboa, maxima gerit folia fuperius fub- 
ee" flaccida; Ejus fructus ultra: minimum die 
gitum craffi funt, recti, glauci, externe non admo- 
dum rugofi, fed planis pun&ulis notati; interne fuc- 
cofi,, & fragiles , feptem , vel o&to mollibus granis 
circaaxem pofitis repleti „non durabiles ; fed facile pu- 
trefcentes. Ipforum fapor non valde acris eft, fed ta- 
men:aromaticus, & os replens grato odore, unde & 
aptiffimus , & ufitatiffimus-eft hic fructus ad Pinange 
mafticationem. ` Ejus ftipes parum lignofus eft, fa- 
gella rotunda, viridia, nec fufcis lineis notata. 
Secundo Siriboa Cambing longiora-gerit folia, ac 
fructus, ceterum cum antecedente conveniens. - Ejus 
fructus palma longiores funt, tenuiores, & rugofiores 
prioribus, punétulis denfis-notati, unde pre reliquis 
fpeciebus .dignofci poffunt.. Ipforum. fapor quoque 
acrior eft, parumque. ad hitcinum adcedit, qui ta- 
men in ore gratus eft „immoa multis prefertur, for- 
te ab iis, qui hircinam amant naturam. oa 
Tertio Siriboa fragrans „ feu Siri Culilawan longis- 
fima, & anguftiffima geritfolia, ejus caude , feu fru- 
&us funt „uti in prioribus , fed non ita rugofi. . Ipfo- 
rum odor, & fapor penetrantiffimi funt, & omnium 
fervidiffimi , fed tamen. grati , nec. os: urentes , qui 
nempe adcedunt ad gratum corticem Culilawan, feu 
qui Cortex Caryopbylloides vocatur , fupra libro 2.-cap. 
22. defcriptus,. gratum. quidem. oris halitum cauffat 
hic fruétus., fed ob acrimoniam, & rugofam fubftan- 
tiam palati excoriationem aliquando cauflat, hinc non 
fepius, fed parce mafticandus.eft, licet quidam. ipfi 
ira adfueti fint, ut quotidie. illo utantur, quum per 
confuetudinem talium. ora quafi indurata funt.. Cune 
CH Siribow fruétus tam diu in ftipite-non pendeant, 
donec penitus maturefcant , tum enim carnem adqui- 
runt mollem , ac facile putrefeunt.. Ipforum granula 
duriora funt fere inftar illorum longi-Piperis ou in 
terram decidentia novas aliquando proferunt plantu- 
las. 
Nomen. 
IL HOOFDSTUE 
3 De Siriboa. | 
e tweede zoorte van tamme Siri is de oruchtdragen- 
de, aan gewas en bladeren grooter dan de voorg 
niet aan paalen, maar aan boomen oplopende en , over- 
al met de worteltjes, die aan de knien flaan y in derzel- ` 
ver fcbor[Je zig begtende , in veele lange ran&ken verdeeld, 
waar van zommige vaft zyn, zommige in de lucht fwie- 
ren. Fars 
De bladeren zyn ruim tweemaal grooter dan de voorige, 
na vooren toe breeder, boven zwart-groen, niet blinken- — 
de, en rimpelig , van onderen bebben zy bebalven de vyf 
lange zenuwen nog overdwers veele uitfbekende aderen, 
die ze ruig, en ga om. maken. De [maak is flerker 
dan aan "t voorige, zoo lieflyk niet, en bet booft bezwa- - 
rende. x 
De vruchten zyn lange fleerten gelyk Hagediffe eg p 
en een pink dik, aan bezondere flelen uit den fchoot der 
bladeren enkeld afbangende , zommigeregt , zommige wat 
krom 5 zy zyn rond, wat ruig, en met punétjes hezet, 
Jpaans-groen met wat graauw gemengd, binnen zjn z 
groen, kruidagtig, bros , en met witte weeke korreltje 
vervuld, die met bet groene vleefch eenige ftraaltjes man 
ken rondom de middelfte affe ; baar {maak is feberper eh 
Jpeceryagtiger dan bet Siri Daun, mede van een’ bezon- 
dere geur , na de drie- zoorten onder/cheiden. B s. 
De eerjte Siri boa Puti , of Siriboa Ayer, dat is wit- ' 
te of wateragtige Siriboa, beeft de grootfte bladeren, 
vooren rondagtig , en wat flap; de vruchten zyn ruim 
E 
een pink dik, regt , /paans-groen, buiten niet zeer ruig, , * 
maar met platte puncijes bezet, binnen xappig en bros, — 
met zeen a acht weeke koris rondom de aile, niet dura- 
bel, maar licht verrottende. De fmaak is niet gebeel fcberp, ` 
egter fpeceryagtig , en den mond met een goeden geur ver- 
{vullende , daarom bequaamft en eben tot bet Pi- 
nang eeten. De ftam is wat boutagtig , de rankenrond, ` 
groen, zonder bruine linien. e est 
De tweede Siriboa- Cambing , heeft langer bladeren 
en vruchten, anders met de voorgaande over een komen- 
de. De vruchten zyn langer dan een band, dunder, en 
ruiger dan de voorgaande, digt met punttjes bezet, waar 
aan men ze onder andere zoorten bekennen kan. 
Smaak is ook wat feberper, en trekt na den bokagtigen, 
egter aangenaam in de mond, ja werd by veele voorge- 
trokken; miffcben die de bokagtige natuure beminnen, 
De derde Siriboa fragrans. Siri Culilawan , beeft de 
langfte en fmalfle bladeren van alle, de fteerteen vruch- 
ten zyn als de voorgaande, dog zoo ruig niet. De reuk 
en fmaakzyn de fterk{te en beetfte onder alien, dog aan- 
genaam; en nog niet brandende in de mond , namentlyk 
trekkende na de welriekende febor(Je Culilawan , of Cot- 
tex Caryophylloides boven lib. 2. cap. 22. befchreeven, 
ze maakt wel een goeden geur in de mond, maar wegens 
bare feberpigbeit en ruigheit verzeerd ze zomtyds het ver- 
bemelte „daarom moét men ze al te met ecten, borwel 
zommige 200 daar aan gewend en bard van mond zyn, 
dat zy. dezelwe dagelyks gebruiken, de vruchten van alle 
Siriboa-moet men niet aan den ftok laten bangen , tot dat 
zy volkomen ryp werden, want als dan werdenzy a 
van wleefch „en verrotten licht, De korrels worden barder, 
Schier gelyk die van lange Peper, en op de aarde vallende 
brengen ze zomtyds jonge plantjes voort. ` ° 
Naam. 
