342 HERBARIIAMBOINENSIS. 
Buyo Buyo. Eufeb. Nierenbeg. libr. 15. cap. 87. de- 
feriptum, & in Philippinis crefcens intulis, nil aliud 
videtur effe quam Siriboa, quantum ex defcriptione , 
& ejus ufu detegere poffüm , dicit enim, hujus folium 
cum pauxillo calcis, ac fruftulo Nucis Babay, que 
Pinanga eft, fimul in ore mafticarì , unde corpus ali- 
quod hauriret nutrimentum , quod cerebrum, & fto- 
machum confortat , coctionem promovet, dentes ac 
gingivas firnat , & omnem ficcat nimiam pituitam 
&c. que omnia cum Sirio conveniune; ac porro 85. 
cap infcius hoc defcribit fub nomine Betre forte ex 
Garcia. 
"Tabula Centefima Decima Septima 
Siriboam exhibet ad arboris truncum adfcendentem , & fi- 
brillis radicalibus, fefe ipfius corticifigentem , ubi A ejus 
folium, ac B fru&um naturali denotat forma, & magni- 
tudine. 
OBSERVATEO. 
Hec vera quoque Saururi fpecies eft, vocaturque Beteles 
fpecies, folio lato, Siriboa Bonzii Muf. Zeyl. p.32. & Thef. 
ey! p. 46. Ec. . 
y 
Liber IX, cap. IV, 
Buyo Buyo van Eufeb. Nierenberg. li | 
befchreeven, en in de Pbilippienfe Plate ae Br 
Jcbynd anders niet te zyn, dan bet Siriboa oes 
men uit de befcbryvinge , en "t gebruik bemerken k s 
want by zegt, dat men "t blad daar van met een «y "i. 
kalk, en een ftukje van de noot Bahay (°t welk isde p. 
nang) t’zamen in de mond knouwe , waar van bet i 
chaam eenig voedzel zoude krygen, berffenen, en m i- 
gefterkt, ae kokinge bevorderde, de tanden, Ki + es 
vleefcb beveftigd , en alle overtollige flym opgedroogd wer. ` 
de ESc. ’t welk alles met de Siri overeen komt , en by on 
weetende in °t 85. cap. onder den naam Betre, miffchien 
uit Garcias befzbreeven beeft. T 
De Hondert en Seventiende Plaat 
Vertoont de Siriboa aan de ftam van een boom oplopende 
> 
en zig door de veele worteltjes in deszelfs feh we 
makende, alwaar A deszelfs blad, en B de orice Ok E 
natuurlyke gedaante, en grootte verbeeldt; 
AANMERKING — 
Dit is ook een waare zoort van de Séururus, en werd _ 
genaamt een zoort van Beteles, met breed blad, de Siriboa — 
van Bontius, in het Muf. Zeyl. p. 33. en de Thef. Zeyl. D46. 
CAPUT QUARTU M. 
Sirium filveftre primum. Siri Candbati. 
q Nter filveftres Sirii fpecies, que multiplices funt , 
& quarum quedamrjam inter repentes frutices fu- 
pra libro feptimo fuerunt defcripte , nobis primo 
obcurrit Siri Candbati , feu Sirium filveftre edule’, quod 
duplex eft. Primo Sirtifolium filveftre. Secundo Siri- 
boa filveftris. er 
Primo Sirii-folium filveftre nullas adfeendit atbores , 
fed fupra alios prorepit frutices longis flagellis, in- 
ftar aliorum Siriorüm. Ejus folia duplo majora funt 
illis fativi, fed cordiformia, & latiora, viridia, fu- 
perne glabra, inferne multis venis rugofa, uci in Si- 
riboa, fed non ita rugofa; & flaccidiora , ac multo 
longioribus infident petiolis, quam fativum. .Parvos - 
producit fruétus , feu caudas, que non perfecte ex- 
crefcunt. . = 
Stipes ejus digitum craffus eft, infra lignofüs, in- 
terne fungofus; fique transverfaliter diffecetur , com- 
licatam refert chartam. circa axim in radios diftri- 
bdo: quem characterem cuncta habent Siria, que 
in feneétute lignofum formant ftipitem, ita ut tam 
hic loci quam ad feptimum librum pertineant, acde- 
fcribi poffint. Qui autem in feptimo inveniuntur li- 
bro, femper lignofum proferunt ftipitem, & ab his 
differunt, quz nunc defcribimus. Hec autem fla- 
gella nullas emittunt £brillas radicales e nodis, fed 
laxe per fruticulos prorepunt, funtque glabri, fuc- 
cofi, ex rubro, & viridi mixti, quales & funt fo- 
liorum nervi. > Nb. er 
Hujus filveftris Sirii fapor convenit cum Siriboz 
foliis, qui nempe acris eft, nec tam gratus illo Siri 
Daun, fed facile mafticari poffunt hac folia defectu 
alius Sirii. : Ea 
Nomen. Latine Sirium, & Siri-folium filveftre pri- 
mum , & e[culentum. Malaice Siri Utan , & Siri 
Candbati, h. e. Sirium publicum, quum cuivis liceat 
hoc decerpere , cui lubet.  Amboinice Ammelaun 
Albar , in Hitoea Camelaun Abbal. 
Locus. Sponte erefcit in filvis fine cultura homi- 
num, plurimum obcurrit.in magna Amboina citca 
vicum Laricques. © 
U/us Folia cjus adhibentur ad Pinange mattica- 
tionem inftar alius Sir? Daun, potiffimum vero in La- 
ricques tradu, ubi Siri Daun non reperitur , tenera 
ejus eligenda funt folia, quz incolis gratum fpirant 
odorem , qualem nos fameum vocamus, Malaienfes 
autem Wangi, quique huic adfueti funt, preferunt 
haec. aliis Siriis. 
Ve- 
IV. HOOFDSTUK, 
Het eerfte wilde Sirium. e p 
Oo de wilde zoorten vap Siri , dewelke menigvul- 
dig, en waar van eenige xoorten onder. de kruipen- 
de beefleren lib. 7. alrede befcbreeven zyn; ase 
ons voor eerft de Siri Candhati, of eetbare wilde Siri, 
dewelke tweederlei is. De eerfte Siri-folium filvelire 
De tweede Siriboa filveftris. dd ys 
De eer fte Siri-folium filveftre loopt geene bomen op, 
maar kruipt over andere beefteren met lange ranken, ge- 
lyk alle Siri, De bladeren zyn tweemaal grooter als de 
tamme, maar bertformig, en breeder, gras groen, boven 
glad , van ondere met veele aderen rimpelig | gelyk de Sie 
riboa, doch zoo ruig niet, en flapper , fiaande op veel 
langere Delen dan de tamme, Ze draagd kleene vruch» 
ten, of fleerten , die niet tot perfeltie komen, 320. 
De flam werd een vinger dik, beneden boutachtig, 
van binnen voos, en als men bem dwers doorka, 
t, 200 
ziet bet als of gevouwen papier rondom de middele afe 
in ftralen ftond , welk merkteeken alle wilde Siries bebben, 
die in de ouderdom een boutacbtige ftam gewinnen, zoo dat 
zy zoo wel tot dit, als tot bet zevende boek beboren, en konnen 
befchreeven werden. ` Doch die alreeds in ’t zevende boek 
Jlaan , zyn altyd-boutachtig aye , en verfchillen van 
deze, die wy mu befchryven. Deze ranken fchieten gee: 
ne worteltjes uit bare knien, maar lopen los door deruig- 
te, glad, zappig, met rood, en groen gemengd, gelyk 
ook de zenuwen aan de bladeren. 
De finaak van dit tegenwoordige wilde Siri , komt €: 
vereen met de bladeren van Siriboa, te weten flerk, 200 
lieflyk niet als Siri Daun, doch konnen gemakkelyk gegee- 
ten werden by gebrek van andere Siri. ee 
Naam. In "e Latyn Sirium, & Siri-folium filveftre. 
primum, & efeulentum. In 't Maleyts Siri Utan, en 
Siri Candhati, dat is vry Siri, om dai ze een ieder is 
ken mag, die 'er wil. In't Amboins Ammelan Albar, 
op Hitoe Camelaun Abbal. ` : 
“Plaats. Ze waft in * wild zonder oefeninge van Men- 
feben, de meefte vind men op groot Amboina omtrent de 
Negory GC j SE 
„Öebruik; e bladeren gebruikt men tot 't Pinang esten, 
gelyk van ander Siri Daun, men moet de jonge blades 
ren verkiezen, die by de Inlanders een aangename geur 
bebben , diergelyke wy rookagtige, de Maleyers Wangt 
noemen, en die daar aan gewend zjn, esten ze liever dan 
andere Siri. vielen 
De 
ad ado 
