344 HERBARII AMBOINENSIS. 
CARO IT QU INI IINE 
Cado Cado. 
Æc Sirii fpecies humiliseft, & inftar Hedereter- 
H reftris prorepit, fed multos emittit cauliculos , 
non ultra ulnam altos, quum folitaria fit planta; 
fi vero arbores adtingere poflit, has quoque adfcendit. 
Ejus flagella funt rotunda, glabra, lenta, &in lon- 
gos articulos diftinéta. Cuivis nodo fimplex inponi- 
tur folium, illi Siri Tsjatfin fimile , cordiforme , in- 
ferius nempeauriculatum , tres, quatuor, & quinque 
pollices longum , tres & tres cum dimidio latum, 
fuperne ex nigro virens, & glabrum, fubtus quinque 
& aliquando feptem nervis longitudinalibus pertextum. 
Odor ejus gravis eft, ex illo Siri, & Tsjoncor mixtus, 
fapor acris, & mordens, fed non urens, qui pene- 
trantior eft in radicibus, & cauliculis, quam in foliis. 
Ex foliorum fuperiorum alis album excrefcit capi- 
tulum, fimplici, ac brevi infidens petiolo, vix digiti 
unguem longum inftar Botryos, feu Siriboe rudimen- 
tum referens , ex fimplicibus albis fquamulis , feu 
granulis compofitum , quz inftar cochlez fupra fefe 
invicem locantur. Atque hzc capitula pereunt , nul- 
los amplius profetentia fructus, qui per totum fere 
anni tractum in hac obfervantur planta. Quz ubique 
fua emittit flagella juxta terram prorepentia, caules 
vero ejus eriguntur, atque ex ipforum nodis longas 
albasque in terram emittunt fibrillas, qua quam acer- 
rime funt, ac penetrantiffimum habent faporem , diu 
linguam vellicantem. 
uum per terram prorepit, folia ejus pufilla funt, 
craflà, & ex nigro virentia, mox, fi tangantur, o- 
dorem fuum fundentia, Si vero arbores adfcendat, 
folia ejus palmam lata funt, quinque pollices longa, 
magnis, & rotundis auriculis donata, ac fubtus, mul- 
tis venis rugofa. Hujus plante odor, ac fapor non 
tam acres funt , fieque ad Tsjoncor adcedunt , fed 
odor magis filveftris eft & caput gravans , ita ut multi 
hanc plantam pro Siri Seytan habeant. 
. Nomen. Latine Sirium terreftre. Malaice Cado Ca- 
do, quibusdam Siri tana, & Siri Andjing, h. e. Si- 
rium Caninum, a gravi foliorum odore. Amboinice 
Ammelaun Une, h. e. Sirium terreftre. 
Locus. In pagis, ac vicis crefcit in folitariis plateis, 
& in arvis fub fruticulis, ubihumidum, &umbrofum 
eft. In hortis quogue plantatur in angulo folitario, 
uum, quod in plateis crefcit, ad medicamenta non 
acile adhibetur, quum a canibus aliisve animalibus 
lotio inpurum reddatur. Facillime autem pföpagatut 
per flagella fibrillas emittentia, unde.de Magnum ob- 
cupat locum, fi fuz conmittatur nature. — ^ 
Ufus. Folia ejus confcinduntur, & anguillis adco- 
quuntur, ut ipforum fapor vifcofus tollatur, Amboi- 
nenfes enim nefciunt anguillas deglubere utinos, fed 
totas cum pelle ipfarum mucofa coquunt, hi nempe, 
ui Christiani, vel gentiles funt , Mauris enim hi pi- 
ces vetiti funt. Ejus radicule cum, Pinanga malti- 
cantur, ipfarumque fuccus deglutitus talibus prodeft, 
qui tuffi inveterata, vel Afthmate laborant. em 
he radicula cum Zingibere minore, & one ma- 
fticate dolorem fedant Odontalgiz , qué ex frigidis 
oriturcatharris, quosdam juvant, alios nof. Eadem 
Sirium terreftre. 
quoque radix cum fruftulo Nucis Mofchate, ac Zihie- 
giberis mafticata , ac fuccus ejus deglutitus curat illos, 
qui morbo Sacca Gomu , feu Sacca Sacca laborant, 
po quam vocem Ternatenfestam Pleuritidem , quam 
anc denotant plantam, que contra hunc morbum 
exploratum eft medicamentum , apud Indos enim vul- 
garis mos eft , herbas, & medicamenta iisdem' indi- 
gitare nominibus, quibus morbus ipfe notus eft , ad 
quem adhibentur, & cui profunt. Eodem in morbo 
folia quoque hujus herbe in ufu funt cum Calappi o- 
leo oblinita, & fupra ignem calefa&a lateri applican- 
tur dolenti. 
Hujus herbz radix cum Bangleo, & cortice arboris 
Ampaci anguflifolie fimul in aqua conteruntur, que 
fupra rafam Curcumam effunditur, in qua alba lintea 
luteo colore tingere volumus , :hec enim tincture 
ftabilitatem addit, & Amboinenfi nafo gratum conci- 
liat veftimentorum odorem, 
Siri 
Liber IX. cap. V, 
V. HOOFDS TUE 
De kruipende land Siri, 
it geflacht van Siri blyft laag , en kruipt 
De „dog fchiet met ech fielen 4 5 Ges 
een elle boog, wanneer bet alleen ftaat maar je 
bet bomen bereiken kam , zoo loopt bet dezelue mede a 
De ranken zyn rond, even, taai, in lange leden dë 
deeld: aan ieder knie Daat eenenkeld blad, de Siri "Rie 
fin gelyk, regt bertformig , te weten agter met ziek 
ooren, drie, vier, en vyf duimen lank, drie en drie e 
een balf breed, boven zwart-groen, en glad, van E 
ren met vyf, en zomtyds met zeven zenuwen inde leng- 
te gefbreept. De reuk is (Gert, uit die van Siri en Er. 
cor gemengd, de fmaak fcherper en bytende, dog zonder 
Wine » flerker in de wortelen, en fielen, dan in. de bla. 
eren. NE. 
Uit den fchoot der voorfte bladeren komt op e 
kort fleeltje een wit knopje woort, fchaars d SG 
balve nagel van een vinger lank ‚als een druifken, of bet 
beginzel van een Siriboa , wit enkelde wiste fchubbekens 
of korls gemaakt , die in maniere als een wendelirap bo. 
ven malkanderen flaan, Deze knopjes vergaan zonder 
verdere vruchten te formeeren, dog men ziet ze febier "t 
geheele jaar door aan den fiok. Het /chiet zyne ranken 
overal uit langs de aarde kruipende , de fielenregt opfcbie- 
tende, en uit de knien lange witte worteltjes in de aar- 
de. Deze witte worteltjes zyn zeer fcherp. en doordrine 
gend van /maak, die langen tyd op de tonge blyft. ` 
Als het langs de aarde kruipt, zoo blyven de bladeren 
kleen, dik, en zwart-groen, firax baren reuk van zig 
gevende , als men ze maar aan raakt, maar de bomen 
oplopende, werden de bladeren een band breed, vyf dui- 
men lank, met groote ronde ooren, en van onderen met 
veele aderen rimpelig. De reuk en fmaak tyn apo fcberp 
niet , ook niet eigentlyk na "t Tsjonkor tritt: maar 
wilder, en "t booft befwarende, zoo dat bet veele voor 
Siri Seytan bouden, — * 
Naam. In ’t Latyn Sirium terreftre. In "t Maleits 
Cado Cado , by zommige Siri tana, en Siti andjing, dat 
is HondsSiri van den fterken reuk der bladeren. Op Am- 
boins Ammelaun Une, dat is aard Siri. 
Plaats. Het waft in de negoryen op eenzame ftraten, op 
*t veld onder de ruigte, daar’t wat vogtig en /chaduwag- 
tig is. Men plant bet ook in de tuinen aan een eenzame 
boek, om dat men 't geene op firaten wafi , niet geern tot 
Medicineren gebruikt, dewyl bet van bonden en ander 
aster verd: bet is ligt voort te planten met ranken, 
daar de Worteltjesaan zyn, en bet befluit een groote plaats 
zig zelfs, als men ’t begaan laat. 
op : 
Gebruik. De bladeren werden in flukken gefneden, 
en by aale gekookt, om den flymagtige [maak der zelver 
te verbeteren, want de Amboinefen weeten de aalen niet 
te firopen gelyk wy, maar kokenze t'zamen met baar fly- 
merige buid, te weten die Chriften, en Heiden zjn; 
want de en is deze visverboden. De worteltjes met 
Pinang mean, en den zap ingezwolgen, belpt die 
geene, die een oude boefl, of engborftigheit bebben. De 
zelffbeamorteltjes met wat kleene Gember, en Pi- 
nang oud flillen de tandpyn, die van koude zin- 
King komt, dog maar by zommige, en by zommige mel. 
“De zelffle wortel met een ftukje Notemufchaat en Gem- 
ber geknouwd , en den zap Get belpt die geene, 
die de ziekte Sacca Gomu of Sacca Sacca hebben, waar 
mede de Ternatanen zoo wel bet Pleuris verflaan als 
dit kruid , "t welk daar tegen belpt , zynde by de India- 
nen een gemeene manier de kruiden en Medicamenten te 
benamen als de ziekte , waar tegen zy belpen. In de- 
zelffle ziekte neemd men ook de bladeren van dit kruid» 
Jmeerdfe met Calappus olie , maakt ze waarm over 5 
vuur , en legt ze op de zyde , daar de pyn is. 
De wortel van't voorfchreeve kruid met Bangle , en de 
Scbor{ffe van den boom Ampacus anguttifolia werden te 
zamen in water gewreeven, en "t zelve over de geraspte 
Curcuma gegoten, daar in men wit linnen geel wil ver- 
wen, dit geeft de verwe vaftigheit , en voor een Ambon- 
Jcbe neus een goede geur aan de klederen. à siri 
