354 HERBARIIAMBOINENSIS. 
Ufus. Ad cibum preparatur uti priores, fed vilio- 
rem habet faporem, unde & raro colitur, Sinon ef- 
fodiatur, totus perit ftipes cum foliis, & caulibus, 
radix vero perennat, ac fubfequentibus menfibus no- 
vos emittit caules, fed ex alio capite, feu tubere, 
ad latus pofito: Hzc iterum perit planta, acfic quo- 
tannis novus pro erminat caulis, unde & nomen ob- 
tinuit , quod in aliis domefticis non obtinet Ubiis. 
| Tabula Centefima Vigefima Tertia 
Ubium exhibet anniverfarium cum ejus folio A naturali for- 
ma, & magnitudine expreffo. B Ejus radix eft longa. 
C Ejus /egmentum plantationi inferviens. 
Liber IX. cap, Xi. 
Gebruik. Ze werd tot bet eeten toebereid a ; 
gaande , dog ze is flegter van fmaak, en bes pes 
ven weinig geoefend. Als men ze niet uiteraaft Be 
vergaat den gebeelen flok met bladeren , en jlelen : do : 
de wortel blyft , en fcbiet in de volgende melon weder 
nieuwe [Helen wit , boewel uit een ander booft, bit? 
ter zyden flaande. Deze vergaat al wederom , en zo, 
komt jaarlyks een nieuwe fteel voort , waar van de e 
Oebi hare naam beeft, bet welk geen andere tamme Oes 
bi doed. 1 
De Hondert en drie en twintig fle Plaat 
Vertoont het jaar/ykze Oebi met deszelfs blad A afzonder. 
lyk in zyn natuurlyke gedaante, en grootte verbeeld B 
Is de lange wortel, C Een fluk daar van tot de voortplan. 
ting dienende. 
CAPUT UNDECIMUM. 
Ubium pomiferum. ` Ange, 
Uinta Ubii fativi primariafpecies eft pomifera; 
Qe: enim.in precedentibus capitibus fuerit in- 
dicatum , multas Ubii fpecies parvos producere 
fruétus , hec tamen maximos gerit fruétus , inftar 
vulgaris nempe pomi, vel Lemon Nipis., Hec fpe- 
cies in domellicam, & filveftrem diftinguitur, quas. 
ambas hoc in capite defcribemus. 
Domeítica multas iterum habet varietates, vulga- 
tiffimam autem fequemur formam, juxta quam icon 
fuit delineata.. More crefcendi „ & foliatura cum 
vulgari convenit Ubio, ejus autem folia majora, & 
latiora funt illis. Ubii vulgaris, cordiformia , inferius" 
binas gerentia.rotundas auriculas , fubtus rugofiora, 
multisque venis pertexta. 
Ex füperiorum foliorum alis fimplex provenit fru- 
&us feffilis, & arcte cauli adcumbens, plerumque an- 
te, aliquando poft flores, Hi fructus diverfi funt, fed 
vulgo in binas dividuntur fpecies, in majorem , & mi- 
norem; qui vero non certam obfervant formam, fi 
enim radix magna eft, fructus pufilli funt , ac fic 
contra... ; BA RS t 
Vulgares fru&us rotundi funt, feu parum obliqui, 
magnitudine Limonis Nipis , alii inftar globi fclopeti , - 
externe gilvi, planisque verrucis obfiti , que in me- 
dio foveolam gerunt, in junioribus fpinulofz , inter- 
ne quidam.flavefcunt, rubris punétulis notati , alii 
violacei, feu purpurei. 
In majore fpecie magnitudinem habent ovi Anatis, 
vel pugni minoris, quidam rotundi, quidam oblon- 
i inftar cordis animalis, interne pallide flavefcunt ad. 
itrinum colorem adcedentes , ad oras virentes, quous- 
que pellicula adparet. 
Juxta fruétus , uti & ex füperiorum foliorum alis flo- 
res proveniunt , quatuor, vel quinque infidentes lon- - 
gis petiolis, . Quivis pedunculus palme longitudinem 
abet plus minusve, nullos emittens laterales ramu- 
los: Floresbinas habent partes , quarum inferior pars 
eft trigono - oblonga bafis, cui verus infidet flos, qui 
componitur ex fex erectis anguítis petalis, capitulo 
in centro, fimul cum bafi vix digiti unguem longus, 
ac fruítra decidit. In majore fpecie trigone burfe 
majores funt, quevis nempe ala obuli magnitudinem: 
habet, nunc rotunda , nunc oblonga. 
Stipes rotundus eft, fed foliorum petioli acutis dor- 
fis notati funt. Radix, uti dictum fuit, varia eft, 
prout majores, vel minores profert fructus.  Vulga- 
tiffima magnitudinem habet Ovi Anatis, inferius pla- 
na, ac fuperius multis craffis fibris obducta, externe 
ruffa, interne flavefcens. 
rit radicem; vix pugnum magnam , multis tuberculis 
furfum ,. € deorfum fpeétantibus , externe ruffa, in- 
terne violaceo - fufa, que melior cenfetur. 
Secundo Abuo, feu. Ubium filveftre folia gerit du- 
plo majora , multisque venis rugofa, palmam longa, 
ac fpithamam lata. 
Cuivis 
Major fpecies glabram ge.” 
XL HOOFDSTU 
De Appeldragende Oebi. 
E vyfde Hooftzoorte van de tamme Oebi is de aps 
peldragende , want hoewel in de voorgaande Capita 
telen gezegt is , dat veel van die Obi[fen kleene vruch: 
ten dragen, zoo draagt nogtans deze de grootfle vruchten; 
te weten als middelbare Appelen of Lemon Nipis, Dit 
SCH verdeelt zig in tamme en wilde, beide in dit Cas 
pittel befchreeven. 
De tamme beeft wederom veele veranderingen, dog wy 
zullen bet gemeenfte fatzoen volgen, waar van de figuur 
gemaakt is. Aan wasdom en hand der bladeren komt bet 
met de gemeene Oebi overeen , dog de bladeren zyn groo- 
ter ‚en breeder „ dan die van de gemeene Oebi , bertfor- 
mig, agter met twee ronde ooren, van onderen ruiger , 
en met veele aderen doorregen. Et 
Uit den fcboot van de voorfte bladeren komt een enkel- 
de vrugt voort , zonder voet , digt tegens den fteel aanzita 
tende, gemeenlyk voor , en zomtyts na bet bloeizel. De- 
ze vrugten zjn ver/cheiden, dog men verdeeltze gemeen- 
Lyk in twee zoorten , in groote, en kleene, die geen vaft 
fatzoen bouden, want als de wortel groot is, zoo wer- 
den de vrugten kleen , en ter contrary. 
De gemeeene vrugten zyn rond,of wat /cheef, indegrootte 
van een Lemon INipis,en andere als een mosquet-kogel,buiten 
muis-graauw , en met platte vratten bezet, die inde mide 
den een kuiltje hebben, maar aan de jonge wat frekeligs 
van binnen zyn zommige geelagtig met roode punttjes vere 
mengt, andere violet, of peers. 
an de groote zoorte zynze als een Eende-ey, of als 
een kleene vuift, Se? rond , zommige lankwerpig 
K. - 
als een bert van een beeft. Van binnen zynze bleek na 
"t Citroen-geel trekkende, aan de kanten groenaglig , 200 
ver men de fcbelle rekent: 
Nevens de vrugten, en ook uit den fcboot der voorfte 
bladeren komt het bleeizel voort, aan vier , en of o $ 
fielen nevens malkander: leder fteel is een band lank, 
min of meer , zonder zyde takken, bet bloeizel beftaat uit 
twee delen, bet onderfte is een drieboekig rechts d 
voetje, daarop bet bloeizel zit, gemaakt uit zes overei 
Jtaande zmalle blaadjes „ binnen met een kleen knopje , te 
zamen met bet voetje febaars een nagel van een vinger 
lank , en vald voor niet met al af. Aan de grootere 
zoorte zyn de driekantige beurzen grooter „ te weeten 1 
vlerk zoo groot als een ftuiver , zomtyts rond , zombyts 
lankwerpig. SH E 
De flam is rond, maar de Delen van de bladeren zyn 
met fcherpe ruggens bezet. De wortel „als gezegt , 15 VET” 
Jcheiden , nadat bet groote , of kleene vrugten draagt. De 
gemeenfte is in de groote van een Eende-ey , beneden plat, 
en boven met veele groote draden behangen, van buiten 
ros , van binnen ligt - geel. De grootere zoorte beeft een 
Jadde wortel , qualyk zoo groot. als een vuift , met ver” 
Viet bulten opwaarts , en aan zommige neerwaarts , 
ziende, van buiten mederos , dog van binnen violet-bruin 
en wert voor beter gebouden. 
De tweede wilde Ahuo beeft bladeren wel tweemaal 
zoo groot. en met veele aderen rimpelig, een band lank s 
en een [pan breed, i By 
