IX Boek. XI Hooft. 
nuibus filis compofitus, pedem circiter craffus, equo 
multi excrefcunt virides apices, florum rudimenta, 
quivis vero apex poft flores trigonus eft. Fructus 
magnitudinem , & formam habent Ovi Anatis ex plano 
.. compreffi , externe cinerei , interne flavefcentes. Ra- 
ix major eft, quam in aliis Ubiis, ‘nunc oblonga in- 
e facci, nunc fuperne angufta, inferne lata, fere 
inftar Campane navigii , fed non rotunda , alie in. 
ftar inregularis glebz , externe multis plerumque ob- 
felle fibrillis, interne fibrofe, aquofe, & faporis a- 
maricantis, [n filvis crefcit fub fruticulis, nec ad ci- 
bum adhibetur ni(i penuria. 
Nomen. Latine Ubium pomiferum. Malaienfe igno- 
tum e(t, ejusque loco utimur. Amboinenfi Abuo, & 
Ternatenfi Cabuwo, & Cafuvo, quo nomine in Cele- 
be quoque notum eft, 
Locus. In omnibus notum eft Amboinenfibus regio- 
pibus, ac potiffimum per fruétus propagatur, 
Ufus. Hujus fpeciei radices, & fructus ad cibum 
adhibéri poffunt, fi rite in aqua ebulliantur, cortex- 
que fatis craffus defquametur in radice ad digiti cir- 
citer craffitiem , ac porro quo. usque arenofa eft, in 
fru&ibus ad dimidiam iftam craffitiem , quousque nem- 
pe virefcit; & amarus eft. Sapor multo vilior eft, 
quam in aliis Ubiis , aquofus, & fzpe parum ama- 
rus, fed Amboinenfi ftomacho aptus. 
ou laborant ulceribus , anthracibus , Amboi- 
penfíum variolis, ac generaliter quibusvis exan- 
thematibus , vel fcabie, eo tempore abftineant fe. 
fe ab omnibus Ubiis, preefercim ab Abuo, quum me- 
dicamenta adfumunt ad fcabiem epe e e > Cras.» 
fum enim, ac corruptum generant fanguinem. 
Cum hoc convenire videtur Inbame St. Thome , Bra- 
filice Cara di&a, apud Pifonem libr. 4. cap. 64. de- 
fcripta, ab Africanis Mauris primum in Brafiliam de- 
duéta, nullos autem ejus defcribit fructus , vel po- 
ma, exceptis trigonis germinibus poft flores pofitis. 
Ejus folia cordiformia funt, feptem, vel novem ner- 
vis longitudinalibus diftinéta, ac bina fibi obpofita 
funt.: Caules. quadragoni funt, & intorti, . Radix 
craffa, & pedem longa eft, externe ex cinereo fufca , 
fub hoc colore flava, interne alba, & lactefcens , 
que ficcum, & farinofum pr&bet cibum fervis, & 
plebeis. ‘ 
Tabula Centefima Vigefima Quarta 
Ubium exhibet pomiferum, Abuo di&um. 
OBSERV AT EO. 
Hee eft Rizophora Zeylanica , Scammonii folio fingulari, 
tadice rotunda Herm. Par. Bat. p. 217. ubi icon & Thef. 
/Zeyl. p. 207. & Diofcorea, foliis cordatis, caule bulbifero, 
Linn, H. Cliff p. 459. & Ricophora Indica, Bryoniz nigre 
- fimilis, ad foliorum ortum verrucofa, Plukn. Almag. p. 321. 
€ Phyt. Tab. 220. Fig. 6. & Battata filveftris, foliis Smila- ' 
cis nervofis, flore vidua , fructu triangulari compreffo di- 
fpermo Ray. tom. 3. p- 133. Katu Karsjil H Malah” tom. 7. 
Tab. 36. 
uet 
Tom. V. 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
Cuivis folio racemus adftat, ex quinque fexve te- ' 
355 
By ieder blad ftaat een tros van oyf, en zes dunne 
draden , omtrent een voet lank, daar aan veele groene 
Jbitfen flaan, xynde de [cbépzelen van bet blocizel ; en 
ieder Jpit/e agter bet bloeizel wert driekant; de vruchten 
zyn tn grootte, en gedaante als een Eende-ey , plat ge- 
drukt , buiten graauw, binnen geelagtig. Dé wortel i$ : 
grooter dan aan andere Oebis, zomtyts lankwerpig als 
een zak, andere boven final en onder breed, fcbier als 
een [cbeeps-klok, dog niet rond, andere als een onbollige 
klomp , van buiten doorgaans met veele vazelingen beban- 
gen , van binnen dradig , wateragtig „en bitter van 
Jmaak. Het waft in 't wild onder de ruigte, en werd 
tot de koft niet gebruikt, dan in bongers nood. 
Naam. Jn’t Latyn Ubium pomiferum, de Maleit/e 
is onbekendt, in deffelfs plaats gebruiken wy bet Amboin- 
Jebe Ahuo, en bet Ternataanze Cabuwo en Cafuto, ’t 
welk mede op Celebes bekend is. 
Plaats. Het is bekend in alle de Amboin/cbe quartie- 
ren, en wert meeft met de vrugten voortgeplant. 
Gebruik. Wortelen, en vrugten van dit geflagt zyn 
tot de koft bequaam , als men ze te dege in water op 
kookt, en dan moet men de fcbelle vry dik afnemen aan 
de wortel fchier een vinger, en zoo verre dezelve zandig 
is, aan de vrugten balf zoo dik , zoo verre diena 't groe- 
ne trekt, en bitter is, De fmaak is vry flegter dan aan 
de Oebis, wateragtig , en dikwils wat bitter , dog voor 
een Amboinfchen maage bequaam. 
Die geene, die met zaveeren , bloedvinnen, de Amboin- 
Jebe pokken, en in "t generaal met: alderbande fcburft be- 
Smet zyn, zullen voor die tyd alle zoorten van Oebiffen 
inzonderbeit de Ahuo myden , wanneerze medicamenten 
gebruiken ‚om bet zelve fcburft uittedryven , want ze maken 
een dik en wederfpannig bloedt. ` 
Hier mede febynd overeen te komen de Inhame de St. 
Thome op Brafils Cara genoemt by Pifo Lib. 4. Cap. 
64. befcbreeven , van de Africaanze Mooren eerft in Bra- 
fil gebragt, dog by befchryft geene Appels of Vrugten 
daar van, bebalven die drieboekige fcbepzelen , die agter 
bet bloeizel ftaan, Zyne bladeren zyn bartformig , met 
zeven a negen zenuwen in de langte , en flaan twee 
tegens malkander. De Delen zyn vierkant, en gedraait y 
de wortel dik, en een voet lank, buiten graauw - bruin; 
daar onder geelagtig , binnen wit , en melkagtig , een 
drooge en meelagtige koft voor Slaven, en gemeene Lie- 
den. 
De Hondert en vier en twintig fle Plaat 
Vertoont de Appeldragende Ochi, Abuo genaamt, 
AANMERKING. 
Dit is de Zeylonfche Rizophora, met een enkeld blad 
van de Scammonie, met een ronde wortel van Herm. Par. 
Bat. p. 217. alwaar deszelfs figuur te zien is, en van de 
Thef. Zeyl. p. 207. en Diofcorea met hartformige bladeren, 
en een boldragende fteel van Linneus in de H. Clifforz. p. 459. 
en Indifche Ricophora, gelyk aan de zwarte wilde Wyn- 
gaart. by den oorfpronk der bladeren yratten dragende van 
Plukn. Almag. p. 321. en de Phyt. Tab. 220. Fig. 6. en wil- 
de Battata, met zenuwachtige bladeren van de Smilax, zon- 
der bloem, en een gedrukte driehoekige tweezadige vrucht 
van Ray. tom. 3. ps 133. Katu Katsjil van de H. Malab. fe. 
vende deel Tab. 36. ; 
XI. 
