36 HERBARII AMBOINENSIS. Liber X. cap. XII. 
CAPUT DUODECIMUM. 
Ubium Ovale. Ubi Elan. 
Exta Ubiorum fpecies minimas gerit radices, qua- 
S rum licet varia obcurrant forme , vulgatiffimam 
tantum defcribam, que fubdivitur in albam, & 
rübram , fed unius forme: 
Caulis ejus culmum circiter craffus eft, quatuor a- 
cutis angulis notatus, & maxime intortus, fuperius 
in paucos, & longos diftinétus laterales ramulos. Fo- 
lia biña fibi funt obpofita, magis cordiformia, quam 
in vulgaribus Ubiis, inferius longis parumque. acutis 
auriculis donata, per longitudinem . diítinéta. feptem 
finuofis. nervis, quorum tres ad extremitatem excur- 
runt. Nondum notum eft ,. ullos proferre flores. 
Fructus ex foliorum alis. excrefcunt , bini plerum- 
que conjun&i, varie forme, quidam enim ex rotun- 
do inregulares funt, quidam obtufos referunt digitos 
infantis ; quorum quidam etiam inveniuntur in arti- 
eulos diftin&i, quidam binos quafi gerunt tefticulos, 
omnes. autem externe verrucis, vel acutis punctulis 
notati funt. Ex fructibus varietates diftingui poffunt, 
quidam enim interne albi funt, alii rubentes , ex qui- 
bus varie formantur fpecies. i 
Radix minima eft omnium Ubii fpecietum , acnihil 
aliud quam fructus vetufti ftipitis, tuperne paucis ton- 
gis obducta fibrillis, plerumque magnitudinem habens 
vetufte: Pinange quedam inftar ovi gallinacei. Si 
enim hzc planta multos profert fructus, radix pufilla 
eft, ac fic contra. Externe glabra eft, fed verruca- 
fum veftigia obfervari poffunt. Plurima folitariz. 
fant, licet & geminz obcurrant fuperius conjuncte , 
ác mox fefe dividunt in binos tresve ftipites , feu cau- 
les, quot nempe bulbi inferius funt, hee autem fpe- 
cies nullo alio modo propagari, & transplantari po- 
teft quam per fructus. 
Ubium cafeiforme a quibusdam etiam pro Ubi E- 
lan habetur, adcuratiore autre examine compertum 
eft ad Oebi Abuo pertinere. 
Nomen, Latine Ubium Ovale juxta radicum magni- 
tudinem , que ovi columbini vulgo, ad fummum O- 
wi gallinacei magnitudinem obtinet. Malaice Ubi 
Baboa, h. e, frugiferum Ubium, non acfi nullum aliud 
Ubium proferret - s; fed quum in hac fpecie nuls 
y^ ars fit edulis nifi fruétus. Amboinice Elan, & 
Blom zw 2 e EZ 
Locus. Extra Amboinenfes regiones Boetonam,. & 
Celebem non multum notum eft: Sinenfes in fua pa- 
tria fimilem habent plantam , quam Temantong vocant, 
cujus fructus faccharo condiunt, ut ad potum Thee 
edantur. 
' Ufus. Hujus fpeciel radices, uti dictum fuit, ad 
cibum non adhibentur, quum adeo pufille , &,ama- 
ricantes fint; Contra ejus fructus funt delicatiores, 
ac proinde magis eduntur in aqua ebulliti atque hinc. 
cognominatur Ubi Baboa, h.e. frugiferum Ubium, 
quum ejus fructus inter cuncta Ubia foli tantum ad 
cibum expetantur, quibus etiampropagatur, ac non 
per radices. ` 
Hujus, & minor obcurrit fpecies , cujus radices 
hayd majores funt ovo Columbino, folitarie , ac ge- 
mine. Ejus folia quoque minima funt, digitum cir- 
citer longa , inferius acutis auriculis notata. Huic 
increfcunt parvi rotundi fructus Piforum, vel Uvgrum. 
magnitudinem habentes , externe parum fpinulofi , in- . 
terne rubentes, ad cibum itidem adhibentur , ut. & 
ad propagationem. 
um hoc convenire videtur Katu Kelangu „ Braem. 
M E DUm Fruta zum a Pennachofo. Bel- 
gice Pluim-Keylen, in Hort. Malab. part. 7. Fig. 37. 
defcriptum. : Te > 
Tabula Centefima Vigefima Quinta 
Ubium exhibet Ovale. 
'OB- 
ZLTO O FRES T (ES 
De Ovale Oebi. 
Di zesde zoorte van de Oebiffen is de kleenfte van word 
telen , en boewel men verfcheide gedaante daar van 
beeft, 200 zal ik egter alleenlyk de gemeenfte daar 
van befchryven, die men onderdeelt in witte en roode 
zoorte , dog van cen gedaante. 
De ftam is omtrent een firobalm dik, met vier feberpe 
ruggens en zeer gedraaid, boven in weinige, enJange 
zyd- takken verdeelt. De bladeren ftaan twee tegêns mal. 
kanderen , en zyn meer bartformig dan aan de gemeene 
Oebis, agter met lange, en wat fpitze ooren, en in de 
lengte met zeven bogtige zenuwen doorregen , waar van 
drie tot den einde toegaan. Het is tot nog toe niet be- 
kend, dat bet eenig bloeizel draagt. cR 
De vrugten groejen wit den fcboot van de bladeren , 
gemeenlyk twee tegens malkander , van diverze gedaante, 
want zommige zyn uit den ronden onbollig , zommige 
als flompe vingers van een kind, waar onder men ook 
eenige windt, die regt in teden verdeelt zyn , zommigemet 
twee balletjes agter, als klootjes , alle van buiten met 
vratjes of fcherpe puntjes bezet, Aan de vrugten kam. 
men bet onderfcheid bemerken, want zommige zyn van 
binnen wit, zommige roodagtig, waar na men bet ons 
derfcheid der zoorten maakt, A ` d 
De wortel is de kleenfte onder alle Oebis geflagtem zen: 
anders niet dan de vrugt van een ouden jtok , aan t 
bovenfle met weinige u vazelingen bebangen y gemeen- 
lyk im de grootte van een Hoender-ey. Want als den fiok 
veel vruchten draagt, zoo blyft de wortel kleen , en ten 
contrarie: van buiten even, dog de voetftappen van de 
wratjes kan men nog bekennen. De meefte zyn enkeld y: 
dog men vindt er ook dubbeide, boven aan malkander ge= 
groeid, en verdeelen zig flraks in twee , of drie fiammen, 
te weten‘, zoo veel knollen”er van onderen zyn, want men 
kan deze zoorte anders niet verplanten dan door de vrug- 
ten. z ; 
` De kaasformige Oebi wert by zommige ook voor eem 
Ubi: Elan gebouden , dog by naarder onderzoek is bevone 
den, datze onder de Oebi Ahuo beboordt, 125 
Naam. In ’t Latyn Ubium Ovale na de kleene maat | 
der wortelen, dewelke na een Duiven-eys of ten meeften 
na een Hoender ey gelykt. In °t Maleyts Ubi baboa, ` 
dat is, vruchtdragende , niet als of er geen andere Ubi _ 
vruchte droegen, maar om dat aan deze zoorte niets ef: 
baar is dan de vruchten. Amboins Elan en Aëlan, ~ —— 
Plaats. Buiten de Amböinfcbe eure Boeton, en — 
Celebes is bet niet veel bekendt. De Sineezen bebben in 
baar land een zulk gewas, datze Temantong noemen y 
wiens Vrugten zy confyten om by de thee te eeen. = 0 
Gebruik, De wortelen van deze zoorte, als Begin 
werden tot de koft niet gebruikt , om datze kleen, en bits 
teragtig zyn: dear, e tegen. zyne vrugten pr dert: 
er, werden dierbalwen.meer gegeeten , eerjl in Wa 
gekookt , en bier van wertze by utrnemenibeit Ubi baboa, 
dat is vruchtdragende genoemt, om dat bare vruchten on- 
der alle Oebiffen alleen tot bet eeten gebruikt werden, 
waar mede menze ook voortplant, en niet met de wortel. 
Men beeft bier van nog een kleendere zoorte , waar 
van de wortelen niet grooter werden dan een Duiven-ey, 
enkeld, en dubbeld. De bladeren zyn mede de kleenfte , 
omtrent een vinger lank, agter met fcherpe ooren. 
aan groejen kleene ronde vruchten als erreten , of oude 
wyven „ buiten wat fleekelig , binnen root, werden me- 
de tot de koft gebruikt , en tot bet verplanten. 
eo 
Hier mede febynd over een te komen bet Katu Kelangu, 
in^t Bramminees Carando, bis, n Fruita Bürruga 
Pennachofo. Nederduis Pluim-Keylen , in Hort. 
Malab. part. 7. Fig. 37. befcbreeven. 
De Hondert en vyf en twintig ffe Plaat 
Vertoont de Ovale Oei. 
e | 
| : FAN- 
