IX Bock. XIII Hoof?/. 
OBSERVATIO. 
„pee eft Diofcorea , foliis cordatis, caule aculeato bulbi- 
fero Linn. H. Cliff. p. 459. & forte Ricophora Melonis folio 
tvo, radice Rape nigricante 4/ukn. Almag. p. 321 & Bat- 
tara filveftris fpinofa Smilacis folio , floribus ftamineis race- 
mofis, pro fructu verrucofam excrefcentiam protrudens, 
Ray. tom. 3. Pe 133- 
— 
CAPUT DECIMUM TERTIUM: 
Combilium.  Combili. 
N fex precedentibus capitibus cunctas defcripfimus 
fpecies edulium radicum prime claffis, jam fecun- 
da fabfequitür Combilium dicta, cujus tres funt fpe- 
- cies hoc in capite defcripta. 
Primo Combilium vulgare, eodem crefcit modo cir- 
ca palos, quo Ubium, cujus caules quoque angulofi, 
^ &intorti funt , fed non alati, ac preterea brevibus 
- armati fpinulis, que in inferioribus partibus majores, 
& frequentiores funt, quam in füperioribus. 
~ Folia folitaria locantur; in quovis geniculo unicum, 
funtque cordiformia, breviora, & rotundiora, quam 
jn Ubiis, flavefcentia, & novem finuofis nervis per- 
texta, illis Siri Daun fimilia, tres, ac tres cum di- 
midio pollices longa, pauloquelatiora. Ad quemvis 
folii ortum bine majores excrefcunt fpinule, feu ha- 
mi, uti in Rubis, qui manus vulnerant, fi inpruden- 
. ter tangantur. : 
~ Flores fructusque non profert, fed farmentis juxta 
palum adfcendit, immo ab uno ad alium, unde & 
tota area fepe connexa, & intricata eft. Quivis fti- 
pes multas gerit dependentes radices ex,una planta, 
quum Ubia unicam tantum proferant, harum autem 
tadicum media femper maxima eff, plerumque ob- 
longa inftar frufti farciminis, fubtus vero, & ad late- 
Ta multa eminent tubercula, ita ut faepius palme, 
vel campane formam pre fe ferant, preter has ad 
latera multe alie Rape, feu bulbi dependent, quo- 
rum quidam rotundi funt, parvos referentes pugnos, 
quidam oblongi oviformes , alii haud majores fu- 
glande, omnes vero per fibrillas fuas matrici neétun- 
tur radici , a viginti ad triginta, immo quadraginta 
numero, ita ut tres plante in pingui locate terra 
- plenam corbem timbil dictam exhibcanereplendam , ad 
quam céterum quinque fexve Ubii plante requiruntur. 
“Hi bulbi externe non ex fufco nigricant uti Ubia, 
fed vitellini, vel fumei funt coloris, ac brevibus ar- 
mati fpinulis, ací effent fibrillarum extremitates, &; 
fitractentur , fpinulofi adparent. Interne fuccofiores 
funt Ubiis, albicantes, ac flavefcentes, Inter bulbos 
alia longa decurrunt fila, ftipitis ortui nexa , acutis 
armata fpinis, qua profunde terram penetrant, to- 
tamque radicum glebam intra&tabilem fere confti- 
‘funt, quo autem he fibrille fint minores, ac pau- 
ciores, eo meliores funt bulbi. AC 
Secundo Combili Bulu, feu Combilium oblongum ea- 
dem gerit folia, fed ejus radices fex , o&o, ac de- 
cem longz fimul dependent inftar farciminum eodern 
ex ftipite inftar Batattas, externe non fpinulofz ,fed 
te, & equales, ita ut Ubia effe quis putaret, ni 
_flavefecrent , interpofita vero: fila multas gerunt 
longasque fpinas fere inftar illarum Limonum, qua 
pue qaad am maxime ledunt, 
fi incaute tra&entur, harum fpinarum bine fibi ob: 
ponuntur, quique in caulibus deteguntur, acutiores 
e fant, quam prime fpeciei. Ubia contra non 
Xa fibrofa funt interne hifce, ac meliorem quoque 
habent fubftantiam. , 
Combili Fanfuri fpecies eft fecunde varietatis, & 
quidem optima, que oblongos profert bulbos, ex- 
terne parum fpinulofos, interne puram, & delicatam 
prebentes carnem. ` COM 
1s 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
357 
AANMERKING. 
Dit is de Diofcorea, met hartformige b 
1 e blade 
ftekelige boldragende fteel van Lë + in EH CHR p. 
459. en mogelyk Ricophora, met een klein blad van Me- 
loenen, en een zwarte wortel als van een Raap van Plukn. 
Almag. Botan. p. 321. en wilde doornachtige Battata, met 
het blad van de Smilax, en trosachtige vefelige bloemen in 
plaats van de vrucht een vratachtig uitwas aan de fteel dra- 
gende van Ray. Tom. 3. pag. 133. 
XII. HOOFDSTUK, 
| De Combilie- Plant. 
E de zes naaflvoorgaande Capittelen bebben wy be: 
Jebreeven alle de zoorten van "t eerfte boofigeflacht der 
„tamme wortelen, volgt nu bet tweede genoemt Combi- 
li, waar van wy drie zoortén bebben, aile in dit Capite 
tel bejchreeven. 
De eerfie gemeene Combili waft op dezelfde manier 
rondom de ftokken, gelyk de Oebi, de Delen zyn mede 
boekig , en gedraaid, dog niet gevleugeld, daar en boven 
met korte doorentjes bezet , die men aan de onder/te delen 
meer, en grooter vind dan aan de bovenfte. 
De bladeren flaan enkeld, aan ieder knie een, en zyn 
‚regt beriformig , korter , en ronder dan die van de Oebi, 
geel-groen, en met negen kromme zenuwen doortogen , die 
van de jonge Siri-Daun wel gelykende, drie, en drie en 
een half duim lank, en ruim zoo breed. By ieder blads” 
oorfpronk flaan twee grootere doorentjes , of baakjes, gen 
lyk aan de Braamboze, die de banden bezeren, als nobis 
bandeld. 
Bloemen en vruchten draagd bet niet, maar loopt met 
zyne ranken langs den flok, en van den eenen tot den 
anderen, waar door bet gebeele bed dikwils aan malkans 
der bangt. Een ieder ftok beeft alhier veele wortelen van 
eene ele nd gib de Oebiffen altyd maar 
eene bebben , e middelfte van deze wortel is de groot- 
Ste, gemeenlyk lankwerpig als een fiuk van éen worft, 
zoo dog van onderen ter zyden fleken veele knobbelen uit , 
dat ze zomtyds de gedaante van een band, of klokke beeft, ` 
hebalven deze bangen ter zyden nog veel meer knollen , of 
bollen, zommige rond als kleene vuiften, zommige lank- 
werpig als eyers , zoinmige niet grooter dan een walnoot; 
alle met bare vajelingen aan *t boven[te van de moeder«vor- 
tel vaft hangende , van twintig tot dertig, en veertig in 
% getal , 200 dat men van drie ftokken in een vette grond 
flaande eenen korf vol wortelen bebben kan, waar toe 
men anders vyf of zes flökken van de Oebis bebben moet. 
Deze knollen zyn van buiten niet zwart brein, gelyk de 
Oebiffen , maar dooir-geel, en wat rookagtig , em met 
korte doorentjes bezet, alseinden van vafelingen , zoo dat 
zy in "t bandelen ook fleekelig vallen. Binnen zyn zy 
zappiger dan de Oebis, witagtig, of na den geelen trek- 
kende. Tuffchen de knollen loopen andere lange flyve ‚en 
Doutagtige draden , mede adn den oor/pronk des flams vaft, 
en met [cberpe doornen bezet, die diep in de darde gaans 
en den gebeelen [Lok van wortelen moejelyk om te bandë- 
len maken, dog boe minder deze vafelingen aan de knol. 
len, boe beter die zyn. 
je tweede Combili Bulu, of lankwerpige Combi- 
lis hebben dezelue bladeren, maar albier bangen zes , acht , 
en tien lange wortelen by malkander aan eenen Det als 
Worften, of Batattas, van buiten niet fleekelig , maar 
glad en effen, zoo dat men ze voor Oebis zoude aanzien, 
zoo zy niet geelagtig waren , maar de tuffcbenlopende 
draden bebben veel langere doornen , fcbier als Limoen- 
doornen , en de banden zeer quetzende in "t uitgraven, 
als men daar niet wel oplet, van deze doornen ftaan twee 
by malkander , en die aan de fielen zyn ook [cberper , dan 
aan de eer[le zoorte. Deze Ocbiffen zyn daar en tegen 
qan binnen zoo dradig niet als de voorige, en van beter 
ubflantie. _ 
Combili Fanfuri 2m een flag van deze taveedé zoorte, 
en wel de befte, daar aan zyn lankwerpige knollen, van 
buiten wat doornig , maar binnen zuiver van vlee/ch , en 
welfmaakend, e 
e 
73378 
