IX Boek. XIV.Hoofifl. -AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
Tofta hac Combilia multo praftantiora funt, mi- 
pusque mucofa coétis, que per aliquot dies conferva- 
si, & trans mare vehi poffunt, qui mos in praceden- 
ti libro de Caladio etiam a nobis edottus fuit. 
Combilia in multis prohibentur morbis, quum ab, 
domen nimis tumidum faciant, & flatus excitent. 
Cruda Combilia contrita, € Emplaftri forma collo 
applicita, ejus curant tumores, qui Banca Babi vo= 
cantur, ardorem enim extrahunt, &tumores detum- 
efcere faciunt, licet febris adfit. Hoc feepius explo- 
ratum fuit, quum tales tumores in pueris, & mulie- 
ribus vehementer quibusdam in annis graffarentur. 
Anno. 1693. Combilium inventum fuit formam ha* 
bens Suis, que catulos lactat, in quo inferior caulis 
rs.caudam reprefentat, uti in icone exprimitur, & 
confpici poteft. o 
` Tabula Centefima Vigefima Sexta 
Combilium exhibet, ubi Litt. A folium. majori exprimit for- 
ma. B.Radicem DI fuiformem , ac catulos lakentem 
juxta Rumpbii monitum. — 
OBSERVATÍO 
Hec vera quoque Diofcores fpecies eft; fed quad caules 
hullos gerit bulbulos, vel verrucas, qui vero ad radicesfre- 
quentiores funt, quam in prioribus fpeciebus, atque hinc 
vocari poteft. Diofcorea foliis cordatis, caule aculeató non 
bulbifero , radicum bulbis copiofiffimis. * Huc & pertinet 
Podava Kelengu H: Malab, tom. 7. Fig, 51. & 52. cujus fo- 
Jia licet varient, vera tamen hujus plante fpecies , feu varie- 
tas eft; que Ricophora, feu Inhame Malabarica fpinofa vo» 
catur ab Herm. in Par, Bat. Pr. p.:371. & Plukn, Almag: Pp, 
gel: 
359 
Deze gebradene Combilis zynueel beter , en min flymerig 
dan de gekookte, en men kan ze eenige dagen bewaren, 
en over zee vervoeren, welkemanier wy in't voorgaande 
boek van de Kelady ook geleerd bebben. 
_ De Combilis werden in veele ziekten verboden , om dat 
zy bet lyf tezeer opblazen, enwinderig maken, De raau- 
we Combilis gewreeven, en tot een pleifter gemaakt „flaat 
men op allerhande gezwellen. inzonderbeit aan den bals , 
diergelyke men Banca Babi noemd, want bet: trekt de 
bitte uit ¿ en doed bet gezwel flenfJen , al iffer de koortze 
mede onder gemengd, Dit is dikwils geprobeerd , als bet 
voornoemde gezwel aan kinders en vrouwen in zommige 
jaren heftig graffeerd. 7 | 
Anno 1693.:is een Combili gevonden in gedaante van 
een Zog , die jongen zuigt, waar aan bet onder fte van den 
fiam den fleert verbeeld, als in de Figuur te zien is. 
De Hondert en fes en twintig fle Plaat 
Vertoont de Combili-Plant, alwaar Lett. A een Aladin groo- 
ter. gedaante vertoont. B Wyft aan een wortel van de 
Combile, verbeeldende een zuygende žog, met. zyn jonge 
volgens Rumphius. 
AANMERKING. 
Dit is mede een tegte zoort van de Diofcorea, dog did 
aan de ftelen geen:bolletjes, of wratjes \draagt , en welke 
aan de wortels veelvuldiger zyn dan in de voorgaande zoor- 
ten, en'daarom kan deze genadmt werden Diofcorea, met 
hartformige bladeren , een ftekelige feel. zonder bolletjes; 
en met veelvuldige bollen aan de wortels. Hier toebehoort 
mede de Podava Kelengu van de H. Malah.part. 7. Tab. zt, 
en 52. welkers. bladeren, fchoon: die. verfchillen, is echter 
een waare zoort, ofte: verandering van deze plant, welke 
de Malabaarfche doornachtige Rieophora, of Inhame genaamt 
werd van Herm, in de Pars Pr. p. 371. en van P/ukn. Al- 
mag. p. 321. 
CAPUT DECIMUM QUARTUM 
Ubium quinquefolium. Abey. 
Te usque generalibus domefticarum edulium ra- 
dicum claffibus defcriptis , fubfequuntur jam fe- 
mi, ac penitus. filveftres quedam illarum fpe- 
cies, quz in tribus ec? enarrabuntur ca- 
pitibus, ac primum hoc in capite-Ubium quinquefor 
lium, quod femi filveftre cenfetur, quum potiffimum 
fponte proveniat ,. fed tamen ctiam colitur; Formam 
gerit a priore diverfam, radix enim ejus eit craifa, 
inregularis, potiffimum plana inftar Cafei Edamen- 
fis, quzdam inftar campanz , vel petafi, in inferio- 
re parte tubercula gerens mammillaria, uti Ubi tan- 
gan, externe fumei coloris ; multisque fibrillis ob- 
du&a, interne nunc alba, nunc rubra, juxta binas di- 
verfas fpecies. zc? 
Ejus caules funt folitarii, longi, & rotundi, infe- 
riores parum lanuginofi, crafitiem habentes penne 
anferinz, curtis, firmis, ac pungentibus fpinulis ar- 
mati, que in fuperioribus fenfim decrefcunt , ac mi- 
. Ruuntur cauliculis. as 
- Folia rotundis quoque, & firmis infident petet 
transverfalem.palmam longis, ac per geniculum po- 
tiffimum reflexis, hisque quinque femper fibi adft 
folia, in femi circulo locata, quatuor, & quinque pol, 
lices vulgo longa, binos lata , medium vero paulo 
longius eft, inferius angufta, fuperius lata, ac fere rO- 
tunde definentia , fuperius brevi apice, feu filamen- 
to notata, folia Ficus, vel Lupini referentia. Bina 
lateralia folia aliquid peculiare babent, exterior enim 
ipforum pars multo latior , & finuofior eft , ita ut 
nervus magnus non directe per medium tranfeat.: $u- 
periores , & medii cauliculi quatuor, & quinque. ge- 
runt folia, inferiores vero, & vetuftiflimi tantum tria, 
uti & potiffimum in filveftri tria , in quibusdam lọ- 
‘Cis quatuor confpiciuntur. 
Fru&us 
XIV. HOOFDSTUK. 
Het vyfbladige Ocbi. 
Us ver de booftgeflagten van de tamme eetbare wors 
D telen befcbreeven. zynde , volgen nu eenige balve en 
$ gan/ch wilde zoorten van dezelve , welke in deze drie 
volgende Capittelen zullen verbaald werden , en voor eerft 
bet Übium quinque folium i» dit Capittel ,-°t welk voor 
half wild gereekend word, omdat bet wel meeft van zelfs 
in ‘t wild avaft „ evenwel ook geplant werd, bet beeft 
een gedaante van de voorgaande 
el gend want 
voor eerft is bet eem plompe, onbefchofte wortel, mee 
plat als een Edamfe kaas , zommige als een klok of boed, 
aan "t onderte eind met uittva[Ten „of mammetjes s gelyk 
de Ubi tangan, buiten aardverwig, en met veele vajer 
lingen behangen, binnen zomtyds wit, zomtyds rood ‚na 
de twee zoorten. 
De fielen zynenkeld, lank, en rond , de onderfte wat 
wolagtig , in de dikte van een ganfe fchaft, met korte, 
Joe, en fbeekende doorentjes bezet, dog aan de uitter- 
fle elen verminderen die allenkskens. 
De bladeren Doan insgelyks op ronde en fiyve ftelen, 
een band.breed lank, meeft met een knie agterwaarts ges 
boogen ; en daar op ftaan altyd. vyf bladeren by malkane 
deren in een balve rondte , meeft vier en vyf duimen lank , 
twee breed , dog bet middelfte istwat langer , agter fmal, 
wooren breed , en bykans rond toelopende , met een kort 
draadje „of fpitsje voor aan, gelykende de bladeren van 
de Wygeboomen, of Lupinus. De twee bladeren aan de 
ayde ftaande bebben ook wat byzonders, want de buiten- 
fle zyde is veel breeder en bogtiger , zoo dat de groote zee 
nuwe niet regt door de midden loopt. Op de voorfte en 
middelfte fielen ftaan vier en vyf bladeren, maar ze? 
agterfte en oudfte drie, gelyk men ook aan de wilde met 
drie, bier en daar wier ziet, 
De 
