IX Bock. XV Hoofifi. 
fcriptione D. Pifonis libr. 4. cap. 3. cum hoc 
v fare Convent Brefitiendum Mandiboca , feu A- 
mericanorum Yucca , foliorum nempe forma, licet 
Mandiboca non fit frutex , fed arbufcula ere&a , que 
apud ipfum in tredecim, vel quatuordecim diftingui- 
iur fpecies, quarum quzdam radices gerunt albas, 
alie radices rubras , fed Mandiboca foliatura fua con- 
venit cum hoc Ubio, ac ftipes cum Tacca; radix cum 
fabfequenti Ubio filveftri, de quo plura vide in præ- 
cedenti libro cap. 89. Tacce fative. 
Cum hoc quodammodo convenire videtur Kattu 
Nurem Kelengu. Bracm. Dava Karandi. Portugall; 
Grabofa rodonda. Belgice Keule met ronde vratten, in 
Hort. Malab. part. 7. Tab. 34. defcripta, 
‚ Tabula Centefima Wigefima Septima 
Ubium exhibet guinguefvlium, cum radice A Ubii quinquefo- 
lii agreftis, Abiar dicti. 
(B. SER V.A 41.0 
Hee eft Diofcorea foliis digitatis, caule fpinofo. Linn. H. 
Cliff. p. 459. & Ricophora pentaphyllos, caule fpinofo, fru- 
&u oblongo triquetro, Malabarea P/ukn. Almag. p. 321. & 
Batrata Indica, caule fpinofo, foliis digitatis, fructu trian- 
gulo, cum tribus intus feminibus compreflis Ray. tom. 3. pag. 
133. 
CAPUT DECIMUM QUINTUM. 
Ubium filveftre. Ondo. 
Unc filveftris fubfequitur fpecies, radicem gerens 
N amplam , & inregularem, quz tam angulofa , 
bulbofa , ac finuofa eft, ut jufta ipfi forma tribui 
nequeat, nifi quod glebam referat ex multis Ubii tu- 
berculis Compofitam, ex qua bulbi quidam dependent 
anguftüm habentes collum ex primaria nempe radice; 
que fimul magnitudinem habent capitis, fepe SE 
capitis vaccini. Radix hec externe cinerea eft, ve 
intenfe lutea uti in Combilio, rugofa, multisque fi- 
brillis obdu&a , que fpinulofz quafi funt, in una fpe- 
cie interne alba, in alia flavefcens, vifcofum ex il- 
Jans lac, quod cutis pruritum excitat , & interne nocet. 
Caulem emittit fimplicem , aclongum, arbores ad- 
fcendentem , qui fuperius fefe in varios dividit latera- 
les ramos. Primarius hic caulis prope radicem mi- 
nimum digitum craflus eft, lentiflimus, denfe arma- 
tus curtis, & incurvis fpinis, feu hamis , qui sf 
funt, & pungunt inftar illorum Cynosbatos, fen im 
decrefcunt, ac minuuntur, inque extremis farmentis 
nulli confpiciuntur. er 
Folia femper terna fimul locantur, longis pm 
infidentia, illis Cacare, feu Phafeoli Indici fimilia , 
fed multa majora, palmam , vel fpithamam longa, 
fex feptemque digitos lata, binaque lateralia more 
Phafeolorum rotunde auriculata funt in inferiore dimi- 
dia parte, ita-ut major nervus non directe per mediam 
folii partem decurrat. Quamdiu filveftris eft hzc 
lanta, raro flores fructusque profert, que vero in 
ortis colitur, hos profert, quum fenefcat. In binas 
itidem dividitur fpecies, in albam nempe, cujus radix 
interne alba eft, externe ex cinereo flava, & in lu- 
team, quz externe intenfe lutea eft inftar Combilii , 
interne flavefcit inftar pultis Milii. pe 
lores longis increfcunt racemis, vel pedunculis , 
ulnam longis, alternatim in breves laterales quafi pe- 
dunculos divifis , qui denfos gerunt flofculos , compofi- 
tos ex fimplicibus tantum angulofis capitulis , & ftami- 
nulis, quz vix floris formam reprefentant, in prima fpe- 
“cie hipallide albicant , feu virefcunt , & inodori fant; in 
altera flavefcentes, ac melius florum formam referen- 
tes, odoris dulcis , & grati, fere inftar florum Manoor , 
unde & hzc fpecies a Baleyenfibus vocatur Gadong, feu 
Ondo Cafturi,quum ejus flofculi Mufci odorem fundant. 
Tom. Y. Lu- 
AMBOINSCH KRUYDBORK, 
361 
Na de befebryvinge van Dr. Pifo Lib. Cape 4. 
Zoude met dit Ubium ten naaften by over ech nci de 
Brafiliaanfche Mandihoca, of Americaanfe Yucca, te 
weten aan fatzoen der bladeren, boewel de Mandihoca 
geen firuik , maar een regt flaande boompje is, by bem 
in dertien of veertien zoorten verdeeld s Waar van zom- 
mige witte, zommige roode wortelen dragen , immers de 
Mandiboca komt in bladeren overeen met dit Ubium, de 
am met de Tacca, de wortel met bet volgende Ubium 
fylveftre , waar van ziet meer in 't voorgaande boek Cap. 
89. van Tacca Sativa. 
Hier mede febynt eenige oveereenkomft te bebben, bet 
geene befchreeven werd in Hort Malab, part. 7. Fig. 
34. onder den naam van Kattu Nurem kelengu. Bramin. 
Dava karandi. Portug. Grabofa rodonda, ANeerduits y 
Keule met ronde vratten, 
De Hondert en even en twintig fle Plaat 
Vertoont het vyfbladige Ochi, met de wortel A van het wif: 
de vyfbladige Oebi , Abiar genaamt: 
AANMERKING. 
Dit is de Diofcorea met gevingerde bladeren, en een ftez 
kelige fteel van Linneus in de H. Cliff. p.459. en Malabaar- 
{che vyfbladige Ricophora, met een ftekelige fteel, en een 
lankwerpige driehoekige vrucht, van Plukn. Almag. p. 321; 
en Indifche Battata, met een ftekelige fteel, gevingerde bla- 
deren, en een driehoekige vrucht, van binnen met drie ge- 
dronge zaden in het derde deel van Ray. pag. 133. 
XV. HOO EDS t-U K, 
Het wilde driebladige Oebi. 
U volgd een regt wild geflachte, mét cen groote, en 
N onbe/chofte wortel, zoo hoekig , knobbelig , dat men 
baar geen eigentlyke fatzoen geven kan, als dat bet 
een klomp gelykt van veele Oebiffen t'zamen gezet, waar 
van zommige knollen met een finalle bals aan de booftavor» 
tel bangen, t'zamen in de groote van een booft, dikwils 
ook van een Offe-kop. Ze is van buiten gum > of boog- 
geel gelyk de Combilis, ruig, met veele vazelingen be- 
bangen, fchier fleekelig , binnen wit aan de eene zoorte , 
aan de andere geelagtig, en een kleverig melk uitgeven- 
de, die op de huid jeuken maakt , en binnens lyf Jcbade- 
lyk is. 
ase Jcbiet met een enkelde lange Deel op, de bomen op- 
lopende, en boven zig in verfcbeide zyde-takken verdelen: 
de. De booft-fteel is beneden by de wortel een pink dik, 
zeer taay, digt met korte en kromme doornen, of baken 
bezet, flyf en flekelig gelyk die vanden Eglanthier , al- 
lenkskens werden zy minder , en dan de uitterfte ranken 
ziet men ze niet. 
~ De bladeren Baan altyd drie by malkander op lange 
fielen, die van cun. e Indifcbe Boonen gelyk , dog veel 
grooter , een band of een [pan lank, zes en zeven vingers 
bréed , en de twee ter zyden na demanier der Boonen beb- 
ben een groote ronde bil aan de agterfte belft, zoo datde 
middelzenuwe niet regt door de midden gaat. Zoo lang 
bet in ’t wild waft, draagd bet zelden bloemen en vruch- 
ten, maar ’t geene in de boven geplant werd, brengt de 
zelve voort, als bet oud werd. Men verdeeld bet als dan 
ookin twee zoorten , te weten in witte, wiens wortel 
van binnen wit is, van buiten graauw met geel gemengd, 
en in een geele, die van buiten EE is, gelyk de Com- 
bilis , van binnen geelagtig gelyk Geerste - brye. ` 
De bloemen komen voort aan lange troffen , of Beleg 
een elle lank, en met beurten in korte zyde ftelen verdeeld, 
digt bezet met kleen bloeifel , befiaande fcbier uit enkele 
boekige Ditze knopjes en draadjes , die naauwlyks de ge- 
daante van een bloem vertoonen , aan de eerfte zoorte bleek: 
avit of groendgtig , en zonder feuk, aan de tweede geel- 
agtig , en beter na bloempjes gelykende , zoet en aangenaam 
van reuk, fchier als de bloeme Manoor , daarom deze 
zoorte by de Baliers Gadong of Ondo Cafturi werd by- 
genaamt , om dat de bloempjes na Muscus fieken. 
Zz Ze 
