IX Bock. XVH Hooftft. 
ín rationibus , & memoriis naviuth redicum legi , 
in patriam deduétas fuiffe radices quasdam Scorzone- 
re conditas ex Bengala, mihi quoque varia condita 
inde adportata fuere, inter que quoddam erat quam 
maxime conveniens fapore, & colore cum Ubio no- 
ftro polypoide, excepto quod Bengalenfe non effet 
excavatum, fed folidum, & integrum, que frufta e 
sant longa, paulo craffiora Lumbrico. Ipfis dein 
oftendi recentem Ubi Gorita radicem, mihique indi- 
carunt unam eandemque effe radicem , quam in Ben- 
ala Saccharo condiunt, que ibi vocatur Cicor, feu 
Ciel, ejusque tenuiffima ibi fumi frufta haud digitum 
crafla, ac proinde non neceffe eft, medium extrahe- 
re iftum craffum nervum, quod in Amboinafit, Ben- 
galenfe quoque conditum multo delicatius eft, quam 
arum vero defcriptum hoc Ubium cum Scorzonera 
conveniat , cuivis Botanico judicandum relinquo; 
uamque incertum fit Indicas plantas hon rite notas 
Ruropzis defignare nominibus, videturque mihi, ex 
Bengalenfi Cicor, feu Cicur Scorzoneram compofuiffe. 
Tabula Centefima Vigefima Nona 
Ubium. exhibet Polypoides cum ejus fore A majori forma 
expreffo, & D fruu naturali magnitudine. 
CAPUT DECIMUM SEPTIMUM. 
“Batatta. Batattas. Ubi Caftela. 
Reter defcriptas, & memoratas radices edules in 
hifce Orientalibus regionibus obcurrunt quedam 
peregrine, & aliundededuête, fed que jam adeo 
vulgares funt, ut indigene habeantur. Harum ce- 
. Jeberríma, & optima eft Batatta, que putatur a Ca. 
ftilienfibus introdu&a. A multis ante me defcripta 
fuit, utile tamen duco meam quoque addere defcrip- 
tionem, quo modo nempe in hifce Orientalibus cre- 
feat infulis: Eft itaque berba repens, que non per- 
mittitur adfcendere, fed per terram prorepere lon- 
is fuis flagellis longe lateque fefe extendentibus. 
ec autem funt rotunda, vel parum angulofa, viri- 
dia, fatis lenta, inferius pilofa lanugine obducta, fu: 
perne glabra. 
. Folia in longis locantur interftitiis folitaria, longis 
infidentia petiolis, quz ubique virens effundunt lac, 
fi fauciantur. Folia hec trigona fünt , feu potius 
pentagona, quodammodo referentia illa Bryoniz læ- 
vis, alii autem. fcriptores hec comparant cum illis 
Ari minoris, vel Spinachie , a quibus tamen mul- 
tum differunt, inferius enim binas gerunt rotundas 
auriculas, cum binis lateralibus m. dem fuperius a-. 
Ic 
cute definunt, quatuor circiter pollices longa, & la- 
ta, funtque porro glabra , glauca; flaccida , nec fplen- 
dentia. Horum vene, & petioli albicant, in rubra 
vero fpecie fufci funt, uti & folia tenera pallide fu: 
ca fant. Ad quodvis geniculum foliofum caules ra- 
diculas emittunt in terram, ubi hané tangunt, atque 
€x his oblonga excrefcit Rapa plerumque folitaria, a- 
quando in pingui folo binz tresve fimul excrefcunt. 
D 
, Ex foliorum alis laterales excrefcunt ramuli, qui 
In alios iterum dividuntur, longe lateque fefe éxten- 
dentes, & magnum obcupantesagrum;, fique fuo con- 
mittantur genio, proximas adfcendunt herbas , & fru- 
ticulos, cuncta vero flagella in altum elevata nulli 
t 
agate ufui, ac plantam. emaciant, unde & hoc 
editur. 25. Sg 
Radix fpithamam, vel pedem longa eft, binoscras- 
fa digitos inftar farciminis: minoris, quarum pauca 
rete fant, plurime uno alterove flexu finuofe, uti 
Inceftinum in naturali fuo locatur fitu, füperius ane 
guftata, & per cenuem nervum e ftipite dependent, 
plerumque folitarig , hic autem nervus in molli, & 
arenofo folo brevis eft, in faxofo, vel duro longior, 
ipfaque radix, feu Rapa inferius craffior eft, ubi fi- 
num format, fed acute iterum definit, paucas emit- 
tens fibrillas, 
Ex 
AMBOINSCH KRUYDBOEK. 
I E 
n de fattuur van onze retourfcheepen beb ik peleezen $ 
dat in "t Vaderland rica zin eenige alten van 
Scorzonera uit Bengale, my zyn ook ver[cbeide conf yten 
vers uit bet zelve aangebragt , onder anderen een zeer na 
overeen komende aan fmaak, en coleur met ons Ubium 
Polypoides, bebalven dat bet Bengaalze niet bol, maar 
mo[Jof was, beftaande in lange flukken, wat dikker dan 
een Pierworm. Hier op beb ik bun lieden getoont de wor- 
tel van ’t voorfchreeven Ubi Gorita , en daar op tot berigt 
bekomen, dat bet voor zeker dezelfde wortel was, die zy 
in Bengale confyten, aldaar genaamt Cicor, of Ciel, 
en dat men aldaar de dunfte ftukken neemt, nog geen 
vinger dik, en daarom niet nodig agt de middelfte zenu- 
we daar uit te trekken , gelyk men in Amboina doet, ook 
is bet Bengaalze veel fmakelyker , maar boe weinig bet 
voorfchreeven Oebi met Scorzonera overeen komt , laat ik 
een ieder Kruid-kenner oordeelen, als mede boe onzeker 
men gaat, als men de Indifche gewaffen op balve kenniffe 
met Europifcbe namen doopt, em bet fcbynd my toe, dat 
ze uit bet Bengaalze Cicor, of Cicur Scorzonera ge- 
gemaakt bebben. 
De Hondert en negen en twintig Ge Plaat 
Vertoont het veelvoetige Oebi, met deszelfs bloem A In groo» 
ter gedaante, en B de vrucht in natuurlyke grootte. 
XVI. HOOFDS TUK. 
De Patattes. 
Ebalven de voornoemde eetbare wortelen heeft men in 
B deze Oofterfche Eylanden nog eenige vreemde , die 
. eertyds uitlandig , en van elders ingebragt zyn, dog 
nu 200 gemeen geworden, dat men ze voor Inland/che 
boud. De vermaarfie befte daar onder is de Patattes, 
dewelke men meend door de Caftilianen ingebragt te 
zyn. Ze is al van veele voor my befcheeven, niet te 
min vind ik raddzaam dezelve nog eens te befebryven s 
namentlyk boe zy in de Oofterfche Eylanden waft , bet 
is een ue) plante, die men niet laat opklimmen , 
maar langs de aarde kruipen met bare lange ranken , zoo 
wydenbreedals zy wil. Dezelve zyn rond , of een wei- 
mig boekig , groen , matig taai, agter met een baairige 
wolagtigbeit bekleed, maar vooren glad. 
De bladeren ftaan in Wyde tuf)chen plaatzen van mal- 
kander , enkeld, en op lange fielen , overal een groen- 
agtige melk uitgevende, als men ze queft. De bladeren 
zyn driezydig , of eigentlyker oyfboekig , gelykende wat na 
de gladde Bryonia, deg andere Schryvers vergelyken ze 
Vy Pae Aron, of Spinache, waar van zy nog al veel 
Kor Been) want xy bebben agter ronde öoren, te weer- 
zyden met twee boeken, navooren toe witlopende ontrent 
vier duimenlank, en breed, voorts glad, zee- of blauw- 
groen, flap, en niet glimmende. De aderen, en fielen 
zyn wit, dog aan de roode trekken zy na bet bruine „ge- 
lyk ook der zelver jonge bladeren ligt-bruin zyn. By 
ieder knietje, daar bet blad flaat , fchieten de ftelen *wor- 
teltjes in de aarde, daar zy dezelve raken, en uit de 
zelve word een lankwerpig Rape, gemeenelyk een alleen , 
zomtyds in een vette grond twee of drie by malkander. 
Uit den fcboot der bladeren komen de zyde takken voort, 
die zig al weder in andere verdelen, bun wyd, en zyds 
ver/preidende, een gróot veld beflaande , en zoo men ze 
begaan laat ; de naafte ruigte, en beggens beklimmende , 
dog alle zulke ranken, die tn de boogte lopen, deugen tot 
niets, en mergelen den ftok uit, dies men bem "t zelve 
moet beletten. 
De wortel nu is een [pan of een voet lank, en twee 
vingers dik, gelyk een faucife, weinige regt, de meefte 
met een, of twee bogten gelykeen darm in zynen natuur- 
Iyken ftand, boven final , en met een dunne zenuwe aan 
den ftok bangende, meeft enkeld , welke zenuwe in een 
mulle, en fandige grond kort is, en in een fleeniges of 
barde langer, beneden is deze Rape dikker, alwaar ze 
de bogten maakt, dog loopt weder /pits toe met weinige 
vafelingen. 
Van 
